Giao hàng siêu tốc: Tiện lợi hơn, nhưng cái giá là khí thải

Chỉ với vài thao tác mua sắm trực tuyến, món hàng có thể đến tay bạn trong ngày, qua đêm hoặc ngày hôm sau. Tuy nhiên, tốc độ ấy đang phải đánh đổi bằng cái giá môi trường ngày càng lớn.

Một tài xế giao hàng của Amazon Prime đang thực hiện đơn giao hàng bên ngoài một tòa chung cư tại Pittsburgh.
Một tài xế giao hàng của Amazon Prime đang thực hiện đơn giao hàng bên ngoài một tòa chung cư tại Pittsburgh. Ảnh: AP

Để đáp ứng yêu cầu giao nhanh, các hãng vận chuyển buộc phải tăng số chuyến, chạy với tần suất dày và lộ trình kém tối ưu. Thay vì gom đơn theo tuyến cố định, nhiều xe giao hàng chỉ chở vài gói nhỏ, thậm chí một đơn, nhưng vẫn di chuyển quãng đường dài. Khi người tiêu dùng ưu tiên giao nhanh, hệ thống buộc phải đặt tốc độ lên trên hiệu quả, kéo theo lượng phát thải tăng cao.

Theo Sreedevi Rajagopalan, nhà khoa học nghiên cứu tại Trung tâm Vận tải và Logistics thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), giao nhanh có thể làm phát thải tăng 10 - 12% cho cùng một nhu cầu. Nguyên nhân là xe rời kho khi chưa đầy tải và tài xế phải quay lại cùng khu vực nhiều lần trong ngày. Để đáp ứng áp lực giao hàng hỏa tốc, nhiều nhà bán lẻ buộc phải ưu tiên vận tải hàng không – phương thức có cường độ phát thải carbon cao nhất so với đường bộ hay đường sắt. Không dừng lại ở khâu vận chuyển, gánh nặng môi trường còn đến từ việc đóng gói riêng lẻ các đơn hàng nhanh, gây lãng phí vật liệu bao bì.

Một số doanh nghiệp tìm cách giảm tác động bằng cách đưa chuỗi cung ứng đến gần khách hàng. Chris Atkins Giám đốc Phát triển bền vững Hoạt động Toàn cầu tại Amazon, cho biết công ty đang mở rộng xe giao hàng điện, chuyển nhiều đơn hàng sang đường sắt và tăng giao hàng bằng đi bộ hoặc xe đạp ở đô thị đông đúc nhằm cắt giảm khí thải từ giao nhanh. Theo ông, việc khuyến khích gộp đơn và chọn một ngày giao đã giúp Amazon giảm hơn 300 triệu điểm giao hàng và tránh phát thải khoảng 100.000 tấn CO₂ trong 9 tháng đầu năm 2025.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nhận thức có thể thay đổi hành vi: Khi người mua được cung cấp thông tin về tác động môi trường, nhiều người sẵn sàng chờ lâu hơn hoặc gộp đơn để giảm phát thải.

Giao hàng siêu tốc khó có thể biến mất, song các chuyên gia cho rằng tác động khí hậu của nó có thể được giảm đáng kể nhờ những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực, từ việc kéo dài thời gian giao thêm một đến hai ngày, tối ưu gom đơn, sử dụng phương tiện điện, đến khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn các hình thức giao hàng thân thiện với môi trường.

Cùng chuyên mục