Việc triển khai hiệu quả các mô hình khuyến nông theo tinh thần “cầm tay chỉ việc” của lực lượng khuyến nông đã mở ra những cách làm giàu bền vững cho người nông dân. Đồng thời đang từng bước hiện thực hoá mục tiêu tập trung chuyển đổi mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp thông minh, xanh, hữu cơ và tuần hoàn, gắn liền với tiến trình hiện đại hóa nông thôn và nâng cao chất lượng cuộc sống nông dân của Quảng Ninh.
Khi khuyến nông "cầm tay chỉ việc"
Năm 2026, trên những thửa ruộng, triền đồi của xã Đầm Hà, cây na VietGAP đã bước đầu trở thành một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân. Mô hình trồng, thâm canh cây na mới theo tiêu chuẩn VietGAP do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng (Sở NN&MT) triển khai từ năm 2025 tại thôn Tân Lập và thôn Tân Bình với quy mô 8ha. Tham gia mô hình, các hộ dân tùy theo vùng trồng được hỗ trợ 50-70% cây giống, phân bón (hỗ trợ đến năm 2027), đồng thời được hướng dẫn quy trình thâm canh an toàn.
Những ngày đầu tháng 8/2026, các vườn na bước vào thu hoạch lứa đầu vụ. Nhờ tuân thủ đúng kỹ thuật cắt tỉa, thụ phấn và phòng trừ sâu bệnh, quả na đạt chất lượng vượt trội, bình quân 3-4 quả/kg, có quả đạt gần 1 kg. Ngay tại vườn, thương lái thu mua với giá 100.000-120.000 đồng/kg.
Vừa nhanh tay thu hoạch những quả na mắt đã mở to, anh Dương Văn Khải (thôn Thái Lập, xã Đầm Hà), cho biết: “Trước đây gia đình trồng na theo kinh nghiệm tự nhiên, năng suất thất thường, mà quả nhỏ, bán không được giá. Từ khi tham gia mô hình VietGAP, được cán bộ khuyến nông hướng dẫn tỉ mỉ từng khâu, từ đốn tỉa, bón phân, đến kỹ thuật thụ phấn bổ sung, cây phát triển khỏe, quả to đều, đẹp mã. Ngay lứa đầu tiên thương lái đã đến tận vườn đặt mua với giá cao, bà con ai cũng phấn khởi”.
Giữa tháng 8/2026, Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng phối hợp với UBND phường Móng Cái 3 thực hiện phương thức giao khoán bảo vệ 21,3ha rừng ngập mặn phòng hộ cho người dân. Điểm nhấn của phương thức là việc gắn giao khoán rừng với mô hình nuôi cua biển sinh thái dưới tán rừng ngập mặn quy mô 16ha tại khu phố Hải Đông 2 bao gồm 12 hộ tham gia được hỗ trợ 100% con giống (80.000 con cua giống) cùng kỹ thuật nuôi.
Sau gần 2 tháng thả nuôi, tỷ lệ cua sống đạt cao, sinh trưởng rất tốt nhờ môi trường rừng ngập mặn có độ mặn ổn định và thức ăn tự nhiên phong phú.
Anh Lâm Bảo Việt, Tổ trưởng Tổ Hội nông dân nghề nghiệp khu Hải Đông 2, cho biết: “Trước đây việc đánh bắt tự do khiến nguồn lợi suy giảm, mà rừng dễ bị xâm hại. Nay có ranh giới rõ ràng, được hỗ trợ giống và kỹ thuật nuôi sinh thái, cua phát triển rất nhanh. Bà con vừa có nguồn thu nhập ổn định, vừa nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ rừng ngập mặn”.
Đánh giá hiệu quả của mô hình này, Trưởng trạm Thực hành - Chuyển giao kỹ thuật (Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng) Nguyễn Chí Thành, cho biết: “Mục tiêu cốt lõi của mô hình này là giải bài toán hài hòa giữa nâng cao thu nhập cho người dân và bảo vệ rừng ngập mặn, bảo vệ, phát triển bền vững nguồn lợi thuỷ sản. Việc trao quyền gắn với lợi ích kinh tế trực tiếp giúp người dân trở thành lực lượng nòng cốt bảo vệ rừng ở cơ sở. Khi có thu nhập tốt từ cua biển, chính bà con sẽ tích cực giữ rừng, ngăn chặn dứt điểm tình trạng chặt phá hay lấn chiếm bãi triều”.
Tại xã miền núi Lương Minh, phong trào nuôi ong mật dưới tán rừng phòng hộ cũng được người dân tích cực hưởng ứng và bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế bền vững. Từ tháng 5/2026, mô hình nuôi ong mật gắn với công tác bảo vệ rừng phòng hộ, rừng đặc dụng được Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng phối hợp với chính quyền địa phương triển khai tại thôn Khe Giấy với quy mô 100 đàn ong giao cho 5 hộ dân. Toàn bộ ong giống đều được chọn lọc, ong chúa phối tinh nhân tạo. Các hộ tham gia được hỗ trợ 100% kinh phí con giống, thùng nuôi và vật tư đi kèm.
Trực tiếp kiểm tra, hướng dẫn kỹ thuật chia đàn và kiểm tra chất lượng mật tại khu vực nuôi ong của các hộ dân, chị Nguyễn Thúy Toan, cán bộ Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, cho biết: “Xã Lương Minh có diện tích rừng tự nhiên lớn, nguồn hoa rừng phong phú quanh năm, rất thích hợp phát triển nuôi ong sinh thái. Chúng tôi tập trung hướng dẫn người dân kỹ thuật quản lý đàn an toàn, phòng bệnh sinh học để thu hoạch sản phẩm mật ong nguyên chất đạt chuẩn. Mô hình này không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập, mà còn tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa sinh kế của người dân với việc bảo vệ đa dạng sinh học và giữ màu xanh cho những cánh rừng phòng hộ”.
Đòn bẩy cho nông nghiệp sinh thái, hiện đại hoá nông thôn
Các mô hình trồng na, nuôi cua biển dưới tán rừng ngập mặn, nuôi ong chỉ là một trong số hàng chục mô hình khuyến nông hiệu quả được Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng Quảng Ninh triển khai trong năm 2026. Theo báo cáo của Sở NN&MT, năm 2026, hoạt động khuyến nông và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố tiếp tục được triển khai theo hướng khai thác tiềm năng, lợi thế từng địa phương, gắn ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật với nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.
Qua rà soát, đánh giá, toàn thành phố đã triển khai 48 mô hình sản xuất nông nghiệp, gồm 18 mô hình trồng trọt, 13 mô hình chăn nuôi, 10 mô hình thủy sản và 7 mô hình lâm nghiệp. Các mô hình từng bước tạo chuyển biến trong phương thức tổ chức sản xuất, giúp người dân tiếp cận quy trình canh tác mới, giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả kinh tế và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
Thông qua các nguồn vốn sự nghiệp khuyến nông, thành phố đã xây dựng hàng chục mô hình trình diễn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới trên các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp. Riêng trong lĩnh vực trồng trọt, diện tích áp dụng quy trình VietGAP, hướng hữu cơ tiếp tục được mở rộng. Ở lĩnh vực thủy sản và lâm nghiệp, các mô hình kinh tế dưới tán rừng như nuôi cua sinh thái, nuôi ong mật, trồng dược liệu được nhân rộng tại nhiều địa phương.
Điểm nổi bật là 100% mô hình khuyến nông đều gắn với việc thành lập và củng cố hoạt động của các tổ khuyến nông cộng đồng, kết nối sản xuất với doanh nghiệp và hợp tác xã để bao tiêu sản phẩm.
Năm 2026, có 34 địa phương cấp xã xây dựng, ban hành kế hoạch khuyến nông và tổ chức triển khai thực hiện. Thông qua các mô hình cụ thể, người dân có điều kiện tiếp cận giống mới, quy trình canh tác tiên tiến, kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học, phương thức nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường. Hoạt động khuyến nông từng bước chuyển từ hướng dẫn kỹ thuật đơn thuần sang hỗ trợ tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm hàng hóa, xây dựng liên kết và nâng cao năng lực cho người sản xuất.
Phó Giám đốc Sở NN&MT Nguyễn Khắc Dũng, cho biết: “Các mô hình khuyến nông năm 2026 đã đi đúng hướng, bám sát các nghị quyết, định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn của thành phố. Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ kỹ thuật hay con giống, công tác khuyến nông hiện nay đóng vai trò là cầu nối tổ chức lại sản xuất, nâng cao năng lực cho nông dân thông qua các tổ khuyến nông cộng đồng. Việc phát triển các mô hình sinh kế gắn với bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường biển đã chứng minh tính hiệu quả kép: Vừa nâng cao thu nhập, giúp người dân làm giàu, vừa bảo tồn bền vững hệ sinh thái".
Thời gian tới, Sở NN&MT sẽ tiếp tục chỉ đạo Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng nhân rộng các mô hình điểm nhấn, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu nông sản OCOP để nâng cao hơn nữa giá trị nông nghiệp địa phương. Qua đó, phát huy tốt hơn hiệu quả các mô hình đã có, tạo điều kiện để người nông dân chủ động đổi mới tư duy, tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp có giá trị gia tăng cao và bền vững.
Hiệu quả từ các mô hình khuyến nông đã và đang tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ cho khu vực nông thôn Quảng Ninh.
