Hội đồng Hòa bình do Mỹ hậu thuẫn ngày 23/9 đã đề xuất kế hoạch trị giá 2,45 tỷ USD trong 6 tháng nhằm khởi động quá trình tái thiết và quản trị tại Gaza. Kế hoạch gồm 66 dự án về hạ tầng, giáo dục, y tế và hỗ trợ nhân đạo, nhưng việc triển khai vẫn phụ thuộc vào nguồn tài chính, khả năng tiếp cận thực địa và tiến triển trong các vấn đề an ninh then chốt.
Kế hoạch được công bố tại cuộc họp của Hội đồng Hòa bình bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York. Đây là bước đi nhằm hỗ trợ kế hoạch 20 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump về chấm dứt xung đột Israel - Hamas và tái thiết Dải Gaza.
Theo Hội đồng Hòa bình, nhu cầu tái thiết tại Gaza là rất lớn. Chi phí khắc phục thiệt hại vật chất trong trung hạn được ước tính khoảng 35,2 tỷ USD, cùng thêm 71,4 tỷ USD trong 10 năm tiếp theo.
Đề xuất 2,45 tỷ USD trước mắt chủ yếu hướng tới các nhà tài trợ tiềm năng. Tuy nhiên, nhiều nhà tài trợ vẫn thận trọng do Gaza từng chứng kiến nhiều sáng kiến hòa bình không thành công và những tuyên bố sớm về thỏa thuận giữa Israel và Hamas trước đây không mang lại kết quả bền vững.
Lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas tại Dải Gaza, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, được kỳ vọng mở đường cho một tiến trình rộng hơn dưới sự điều phối của Hội đồng Hòa bình. Kế hoạch ban đầu gồm việc quân đội Israel rút thêm lực lượng khỏi Gaza, Hamas giải giáp, triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế và thành lập một chính quyền Palestine phi đảng phái mới để điều hành các công việc thường nhật.
Tuy nhiên, nhiều nội dung chủ chốt gần như chưa được triển khai. Dù giao tranh cường độ cao đã giảm và điều kiện nhân đạo được cải thiện phần nào, quân đội Israel hiện kiểm soát khoảng 60% Gaza, trong khi Hamas chưa từ bỏ vũ khí.
Lực lượng quốc tế và chính quyền mới vẫn chưa được triển khai, còn quá trình tái thiết chưa bắt đầu. Phần lớn người Palestine tiếp tục sống trong các khu lều tạm hoặc trong đống đổ nát của những ngôi nhà trước đây.
Đại diện cấp cao của Hội đồng Hòa bình Nickolay Mladenov cho rằng tiến triển phụ thuộc lớn vào việc Hamas giải giáp, điều mà lực lượng này vẫn từ chối thực hiện. Đồng thời, ông cũng kêu gọi Israel thu hẹp quy mô hoạt động quân sự.
Đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff của Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận lệnh ngừng bắn chưa đạt hiệu quả hoàn toàn nhưng cho rằng vẫn có những tiến triển thực tế. Ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump và là một trong những nhân vật tham gia thúc đẩy sáng kiến, cho rằng mục tiêu là tạo điều kiện để người Palestine tại Gaza cải thiện sinh kế và cuộc sống.
Kế hoạch 6 tháng ưu tiên 66 dự án, từ xây dựng nơi ở tạm thời, sửa chữa nhà cửa đến giáo dục và bảo đảm an ninh lương thực. Các tài liệu do Hội đồng Hòa bình công bố nêu rõ các chương trình có thể bắt đầu ngay khi có đủ nguồn tài chính và điều kiện tiếp cận thực địa.
Đối với những vấn đề phức tạp hơn như giải giáp Hamas và rút quân Israel, ông Mladenov cho biết tiến trình sẽ không bị ràng buộc cứng nhắc bởi lịch trình mà phụ thuộc vào việc xác minh các điều kiện thực tế. Điều này đồng nghĩa kế hoạch 6 tháng trước mắt chủ yếu nhằm khởi động các dự án dân sự và nhân đạo, không phải hoàn tất toàn bộ quá trình tái thiết Gaza.
Tướng Mỹ Jasper Jeffers, chỉ huy lực lượng ổn định quốc tế dự kiến triển khai tại Gaza, đã trình bày cách tiếp cận gồm 5 bước đối với vấn đề phi quân sự hóa Hamas. Giai đoạn đầu dự kiến triển khai lực lượng đa quốc gia với binh sĩ từ Kosovo và Morocco, sau đó bổ sung nhân sự từ Albania và Kazakhstan.
Nhiệm vụ của lực lượng này là hỗ trợ phi quân sự hóa Gaza và vô hiệu hóa hạ tầng quân sự của Hamas. Theo kế hoạch, quyền kiểm soát an ninh sẽ từng bước được chuyển giao cho chính quyền lâm thời mới, sau đó Israel sẽ rút lực lượng.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng thách thức là rất lớn nhưng không phải không thể vượt qua. Ông nhấn mạnh đây là một dự án dài hạn và không thể hoàn thành trong 6 tháng, song kế hoạch trước mắt có thể tạo ra một lộ trình ban đầu nếu các bên cùng thực hiện phần việc của mình.
