Theo một báo cáo nghiên cứu công bố ngày 23/9, đợt El Nino mạnh trong năm nay, cùng mức nhiệt toàn cầu kỷ lục mà hiện tượng này góp phần tạo ra, với tình trạng hạn hán nghiêm trọng, cháy rừng và nguồn nước suy giảm, có thể khiến số ca tử vong liên quan đến nắng nóng trên toàn thế giới tăng thêm gần nửa triệu người vào cuối tháng 2/2027.
Tổ chức Nghiên cứu tác động khí hậu Climate Impact Lab thuộc Đại học Chicago ước tính có thể có thêm tới 451.000 ca tử vong liên quan đến nắng nóng trong giai đoạn từ tháng 6 năm 2026 đến hết tháng 2 năm 2027 so với một năm thông thường. Các nước chịu ảnh hưởng nhiều nhất sẽ là các nước nghèo, vốn đã phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực và chi phí năng lượng cao, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và những hệ quả từ cuộc chiến ở Iran tiếp tục gây sức ép.
Ông Michael Greenstone, đồng sáng lập Climate Impact Lab và là đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng nguy cơ do nắng nóng có thể kéo dài sau tháng 2 dù El Nino được dự báo kết thúc vào thời điểm đó. Tác động của hiện tượng này có thể tiếp tục tới mùa hè năm sau. Nhiệt độ tăng đặc biệt nguy hiểm tại những nơi vốn đã nóng và có thu nhập thấp. Trong khi đó, các khu vực giàu có thường có khả năng tiếp cận điều hòa không khí, nguồn nước ổn định và hệ thống y tế tốt hơn.
Nghiên cứu kết hợp dự báo nhiệt độ theo mùa với dữ liệu địa phương về tác động của nhiệt độ cao tới tỷ lệ tử vong tại hơn 24.000 khu vực trên thế giới. Số ca tử vong tăng thêm được tính bằng cách so sánh mức tử vong dự kiến trong điều kiện nhiệt độ cao do El Nino với trường hợp nhiệt độ duy trì tương tự mức của ba thập kỷ qua.
Theo báo cáo, các nước thuộc Nam toàn cầu - khái niệm chủ yếu chỉ các quốc gia đang phát triển - sẽ chịu tác động nặng nhất. Khu vực Sahel ở châu Phi, trải dọc rìa bán khô hạn phía Nam sa mạc Sahara, được dự báo chịu thiệt hại lớn nhất với khoảng 66.800 ca tử vong tăng thêm liên quan đến nắng nóng do El Nino. Các điểm nóng khác gồm Nam Á, Đông Nam Á và một số khu vực Mỹ Latinh. Nhóm nghiên cứu ước tính Philippines, Việt Nam, Thái Lan và Campuchia có thể ghi nhận tổng cộng khoảng 19.400 ca tử vong tăng thêm; Indonesia khoảng 19.300 ca, Ấn Độ 15.800 ca và Brazil 13.300 ca.
Báo cáo cho rằng các chính phủ có thể giảm đáng kể thiệt hại nếu triển khai sớm các biện pháp ứng phó, trong đó có hệ thống cảnh báo nắng nóng, điểm tránh nóng, điểm cấp nước, bảo vệ người lao động ngoài trời, tăng năng lực bệnh viện và tiếp cận người cao tuổi cùng các nhóm dễ bị tổn thương. Các tác giả cũng đề xuất bố trí nguồn tài chính ứng phó sớm để chính phủ có thể huy động nguồn lực trước khi nhiệt độ đạt mức nguy hiểm nhất.
Ông Abhiyant Tiwari, chuyên gia về nắng nóng tại Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên Ấn Độ, cho rằng các dự báo cần được xem là lời kêu gọi hành động thay vì chỉ tạo thêm lo ngại. Theo ông, thách thức không chỉ nằm ở việc xây dựng kế hoạch mà còn ở khả năng thực thi và bảo đảm nguồn lực.
El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên, nhưng đợt El Nino mạnh năm nay diễn ra trong bối cảnh Trái đất đã nóng lên do biến đổi khí hậu do con người gây ra, làm gia tăng rủi ro từ nắng nóng cực đoan. Climate Impact Lab ước tính nhiệt độ trên đất liền toàn cầu trong đợt El Nino này có thể cao hơn mức thông thường khoảng 1,2 độ C, đồng thời số ngày nắng nóng cực đoan cao hơn 44% so với một năm điển hình.
Theo báo cáo, mức nhiệt này có thể tương tự những điều kiện mà biến đổi khí hậu dự kiến sẽ khiến trở nên phổ biến trong khoảng 20 năm tới. Vì vậy, El Nino hiện nay được xem như một chỉ dấu về những gì có thể xảy ra khi hành tinh tiếp tục ấm lên, đồng thời giúp xác định những khu vực cần ưu tiên hành động để giảm số ca tử vong liên quan đến nắng nóng.
