Ngày 16/9, lãnh đạo Hồng Kông đã công bố kế hoạch phát triển 5 năm đầu tiên của đặc khu. Đây là bước đi mang tính biểu tượng chính trị, phản ánh cách tiếp cận phát triển của Bắc Kinh nhằm mở rộng vai trò của Hồng Kông vượt ra ngoài một trung tâm tài chính quốc tế để mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ và giáo dục đại học.
Phát biểu trước Hội đồng Lập pháp, Trưởng Đặc khu Lý Gia Siêu (John Lee) cho biết mục tiêu của kế hoạch bao gồm việc tạo ra các bước đột phá trong phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời cải thiện đời sống và phúc lợi của người dân.
Đặc khu hành chính này từ lâu tự hào về chính sách tối thiểu hóa sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế. Tuy nhiên, giới chức địa phương ngày càng viện dẫn nhiều hơn đến tầm nhìn phát triển của Bắc Kinh. Trước đó, vào tháng 3, Trung Quốc đại lục đã thông qua Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 cho giai đoạn 2026-2030.
Trước thời điểm công bố, chính quyền Hồng Kông khẳng định kế hoạch này đóng vai trò là khuôn khổ định hướng các ưu tiên chiến lược của trung tâm tài chính này chứ không phải mô hình kinh tế kế hoạch hóa, đồng thời cam kết duy trì hệ thống thể chế tư bản chủ nghĩa.
Dự án hạ tầng trọng điểm giáp ranh Trung Quốc đại lục
Một mục tiêu cốt lõi khác trong kế hoạch của Hồng Kông là đẩy nhanh tiến độ phát triển Siêu đô thị phía Bắc (Northern Metropolis). Đây là dự án cấp Chính phủ nhằm cung cấp quỹ đất cho ngành công nghệ sáng tạo và xây dựng các khu đô thị đại học ngay sát trung tâm công nghệ Thâm Quyến của Trung Quốc. Nguyên Trưởng Đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) từng đưa ra đề xuất này vào năm 2021, hướng tới mục tiêu tạo ra 650.000 việc làm và chỗ ở cho 2,5 triệu dân.
Theo kế hoạch 5 năm, chính quyền Hồng Kông kỳ vọng sẽ nâng tỷ lệ chi tiêu nội địa cho các hoạt động đổi mới sáng tạo từ mức 1,63% GDP vào năm 2024 lên 3% sau năm 2030.
Chương trình phát triển cũng hướng tới việc kết nối các ngành công nghiệp với lĩnh vực nghiên cứu học thuật. Ba khu đô thị đại học dự kiến sẽ được quy hoạch trong Siêu đô thị phía Bắc, mỗi khu sở hữu một định hướng riêng biệt, bao gồm một khu tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI) và robot.
Để cải thiện diện tích nhà ở bình quân đầu người, giới chức địa phương đã đề xuất nâng tiêu chuẩn về diện tích tối thiểu đối với các căn hộ tư nhân thuộc dự án Siêu đô thị phía Bắc.
Chính quyền Hồng Kông đặt mục tiêu thúc đẩy tiến trình trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ, đồng thời củng cố vị thế hiện có trong các lĩnh vực tài chính quốc tế, hàng hải, thương mại và hàng không.
Bên cạnh đó, Hồng Kông đề xuất gia tăng vai trò trung tâm giao dịch nhân dân tệ hải ngoại lớn nhất thế giới, bao gồm việc nghiên cứu sử dụng đồng nhân dân tệ để thanh toán các khoản chi tiêu công trong những trường hợp phù hợp.
Lãnh đạo Hồng Kông bước vào năm cuối nhiệm kỳ
Ông Lý Gia Siêu đang đẩy mạnh các biện pháp khuyến khích sinh con. Ông dự kiến gia hạn thêm ba năm chính sách hỗ trợ tiền mặt 20.000 đô la Hồng Kông (khoảng 2.550 USD) cho mỗi trẻ sơ sinh, đồng thời nâng mức hỗ trợ lên 30.000 đô la Hồng Kông (khoảng 3.800 USD) đối với con thứ hai trở đi.
Chính quyền của ông cùng khu vực tư nhân cũng sẽ triển khai một chương trình hỗ trợ việc làm cho thanh niên.
Giới quan sát đang theo dõi liệu ông Lý Gia Siêu có sử dụng kế hoạch 5 năm cùng các đề xuất chính sách mới nhất này để tạo đà tranh cử nhiệm kỳ thứ hai vào năm tới hay không.
Năm 2024, cựu quan chức an ninh này đã hoàn thành yêu cầu từ lâu của Bắc Kinh trong việc ban hành Luật Bảo vệ An ninh Quốc gia. Giới chức Hồng Kông khẳng định đạo luật này, cùng với Luật An ninh Quốc gia do Bắc Kinh áp dụng trước đó, là cần thiết để duy trì sự ổn định của thành phố sau các cuộc biểu tình quy mô lớn vào năm 2019.
Ông Lý Gia Siêu hiện chịu nhiều áp lực trong việc tạo ra nét biệt lập cho Hồng Kông so với các đối thủ trong khu vực và các đại đô thị ở đại lục, đặc biệt sau khi sự kiểm soát gia tăng từ Bắc Kinh làm ảnh hưởng đến hình ảnh một trung tâm tài chính tự do của Hồng Kông.
Ông Gary Ng, Chuyên gia kinh tế cao cấp tại Natixis Corporate and Investment Banking, nhận định rằng dù định hướng chính sách không thay đổi nhiều so với trước đây, chính quyền Hồng Kông đang can thiệp sâu hơn vào việc điều hành kinh tế thông qua các chỉ tiêu định lượng và thời hạn hoàn thành cụ thể.
“Công nghệ và giáo dục có thể tạo ra những bước đột phá nhờ sự hỗ trợ từ trái phiếu chính phủ và các chính sách ưu đãi, nhưng những khu vực kinh tế còn lại sẽ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức”, ông Ng đánh giá.
