Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số diễn ra trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, Quảng Ninh đang trở thành điểm sáng khi chủ động đưa công nghệ vào bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa. Không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ di sản văn hóa mà tại Quảng Ninh, việc ứng dụng công nghệ đã thực sự tạo ra những trải nghiệm mới mẻ, sáng tạo, sống động; góp phần đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng.
Du khách từng tham quan Triển lãm ảnh, tư liệu, sách, báo, tạp chí, tranh cổ động tấm lớn, trưng bày chuyên đề về 80 năm Quốc hội Việt Nam diễn ra từ 30/12/2025 đến 15/1/2026 chắc hẳn sẽ có cái nhìn toàn cảnh hơn và cũng sâu sắc hơn về chặng đường lịch sử của Quốc hội Việt Nam cùng các đồng chí nguyên là ĐBQH khu Hồng Quảng và Hải Ninh trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Bởi lẽ không gian triển lãm đã được đa dạng hóa, không chỉ có hệ thống hình ảnh, tư liệu, hiện vật mà còn có màn hình cảm ứng tương tác giúp du khách tìm hiểu thông tin, màn hình led cỡ lớn chạy các thước phim quý giá và hệ thống mã QR với trường thông tin phong phú mà du khách chỉ bằng một lần quét có thể khám phá nhiều điều bổ ích.
Trước đó, tại Triển lãm giới thiệu sách, báo, tài liệu và tranh cổ động pano tấm lớn chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030, lần đầu tiên Bảo tàng Quảng Ninh kết hợp cùng với VOV tái hiện khoảnh khắc thiêng liêng khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình năm 1945 thông qua chương trình văn hóa - công nghệ: “Trở về thời khắc thiêng liêng”. Hành trình “xuyên không” của người trải nghiệm được hiện thực hóa thông qua công nghệ thực tế ảo (VR) mang lại bất ngờ, nhiều thú vị và cả sự tự hào cho người trải nghiệm. Tại triển lãm, các đại biểu và du khách còn được “đắm chìm” trong không gian ảo 360 với hàng vạn tiếng hô vang lời thề độc lập hay hóa thân thành nhân vật lịch sử…
Tại Bảo tàng Quảng Ninh, du khách sẽ dễ dàng tìm hiểu lịch sử của mảnh đất Đông Bắc Tổ quốc thông qua hệ thống tư liệu hiện vật đồ sộ đã được nâng tầm nhờ kết hợp công nghệ số (3D) và âm thanh, ánh sáng đầy hấp dẫn. Các phòng trưng bày tại bảo tàng hiện nay đều có màn hình cảm ứng, công nghệ 3D, thực tế ảo, giúp người xem không chỉ “nhìn” hiện vật mà còn “tương tác” với lịch sử. Cùng với đó, từ năm 2024 đến nay, du khách đến với Bảo tàng Quảng Ninh còn được sử dụng ứng dụng Thuyết minh tự động (Audio Guide), một thiết bị điện tử nhỏ gọn hoạt động như một hướng dẫn viên du lịch cá nhân bằng giọng đọc tiếng Anh/Việt. Du khách có thể tự tạo hành trình riêng bằng việc chọn một mã số tương ứng cho mỗi khu trưng bày rồi nhập vào thiết bị để nghe nội dung thuyết minh chi tiết, hoặc có thể lướt qua những nội dung không có nhu cầu tìm hiểu…
Cùng với đó, Bảo tàng tỉnh đã tích cực số hóa, tích hợp trên dữ liệu điện tử hàng chục nghìn hiện vật, tư liệu quý. Đặc biệt là 13 bảo vật quốc gia tại Quảng Ninh đến nay đều được số hóa với hình thức chụp ảnh 2D, quét 3D, ghi hình video, xây dựng dữ liệu thuyết minh đa ngôn ngữ; đồng thời ứng dụng trưng bày trình chiếu 3D tại phòng trưng bày chuyên đề; có gắn mã QR cho từng hiện vật phục vụ khách tham quan.
Nếu không có thời gian đến với Bảo tàng Quảng Ninh, du khách cũng hoàn toàn có thể lựa chọn việc tham quan địa điểm đặc sắc này ngay tại nhà thông qua Bảo tàng ảo 3D. Du khách có thể tự do di chuyển xung quanh không gian Bảo tàng, quan sát các hiện vật từ mọi góc độ, phóng to, thu nhỏ các hiện vật. Khi nhấp vào mỗi hiện vật, du khách nhận được thông tin chi tiết về hiện vật đó.
Một không gian mang đặc trưng riêng của Vùng mỏ - không gian trưng bày ngành Than - được tái hiện lại trong Bảo tàng ảo với các công cụ, phương pháp khai thác truyền thống. Trải nghiệm ảo nhưng lại giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa khai thác than của tỉnh Quảng Ninh; đồng thời cảm nhận như đang được đứng ngay tại hầm lò.
Với việc ứng dụng công nghệ từ sớm, tại Bảo tàng Quảng Ninh, câu chuyện về văn hóa Vùng mỏ, về biển đảo và đời sống lao động của người Quảng Ninh được kể lại một cách trực quan, sinh động và dễ tiếp cận qua nhiều ứng dụng công nghệ khác nhau... Nhờ đó, hành trình tham quan bảo tàng, triển lãm của người dân và du khách giờ đây thêm nhiều điều mới lạ, thú vị. Ông Nguyễn Đức Phương, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Bảo tàng Quảng Ninh, cho biết: Từ hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số, chúng tôi đang tập trung nguồn lực ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D Mapping giúp "thổi hồn" vào các di tích tĩnh, kể câu chuyện lịch sử bằng ánh sáng và âm thanh sống động. Cùng với đó là công nghệ Hologram để tạo ảnh 3 chiều lơ lửng trong không trung, cho phép tái hiện các nhân vật lịch sử đang "trò chuyện" hoặc xoay các hiện vật quý hiếm 360 độ mà không cần chạm vào. Chúng tôi cũng sẽ ứng dụng AI vào phân tích hành vi, những khu vực nào khách dừng lại lâu nhất, từ đó tối ưu hóa lộ trình tham quan.
Là địa phương có tới 641 di tích lịch sử danh lam thắng cảnh, 378 di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt có 2 di sản thế giới, tại Quảng Ninh, văn hóa đã trở thành “kho” chủ đề hàng đầu được đội ngũ sáng tạo nội dung số quan tâm quảng bá. Thời gian qua, hình ảnh Quảng Ninh ngày càng được lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng, đặc biệt là qua các video trải nghiệm chân thực của các nhà sáng tạo nội dung số, mà chủ yếu là những bạn trẻ.
Từ Đắk Lắk về Quảng Ninh làm dâu, Nguyễn Thị Mỹ Duyên (SN 2000), chia sẻ rất bất ngờ và thích thú vì Quảng Ninh có rất nhiều cảnh đẹp, đặc biệt là các di tích, di sản dày đặc, đã gây ấn tượng mạnh với cô. Bởi vậy mà nội dung giới thiệu, quảng bá, “review” các điểm đến, nét đẹp văn hóa của Quảng Ninh được Mỹ Duyên dày công theo đuổi. Kênh TikTok “Con dâu Quảng Ninh” do cô gái trẻ xây dựng đến nay đã thu hút 57.600 lượt theo dõi, 1,3 triệu lượt thích; với nhiều video hấp dẫn về các di tích, di sản của Quảng Ninh có lượng người xem đông đảo. “Từ Tây Nguyên về Quảng Ninh sinh sống, em đã rất yêu mảnh đất, văn hóa nơi đây. Chính vì vậy, em quyết định truyền tải những cảm nhận của mình qua các video ngắn trên mạng xã hội TikTok về văn hóa Quảng Ninh từ con mắt của một người tỉnh khác và dần trở thành một người con của Quảng Ninh” - Mỹ Duyên tâm huyết chia sẻ.
Với Vũ Trọng Toàn, TikToker sinh năm 2001, một người con của Quảng Ninh, chàng trai này luôn tự hào về văn hóa của quê hương. Sau những trải nghiệm làm du lịch, được đi tới nhiều nơi trên địa bàn tỉnh, bằng đam mê, Toàn đã tìm tòi, tự học và trở thành nhà sáng tạo nội dung số. Kênh TikTok "Trọng Toàn Hạ Long" do chàng trai này tự xây dựng từ nội dung, thực hiện ghi hình, đầu tư thiết bị... từ tháng 2/2025 đến nay đã có 10.000 lượt theo dõi, với một loạt các video ngắn quảng bá du lịch, văn hóa Quảng Ninh mộc mạc, chân thật, gần gũi. Toàn chia sẻ: Làm sáng tạo về văn hóa trên không gian số đòi hỏi em phải tìm hiểu kỹ thông tin về điểm đến, nét văn hóa đặc sắc để giới thiệu cho đúng và quảng bá được giá trị lịch sử, văn hóa, thắng cảnh của Quảng Ninh; đồng thời tìm cách thể hiện bằng công nghệ sao cho hấp dẫn nhất. Quảng Ninh nhiều di sản và thắng cảnh - đây sẽ là lợi thế rất lớn để những người sáng tạo nội dung như chúng em kể được nhiều “câu chuyện” hay về quê hương.
Hiện cộng đồng sáng tạo nội dung số trên địa bàn tỉnh khá đông đảo, mỗi người mỗi vẻ nhưng tựu chung lại, họ đều có một tình yêu dành cho mảnh đất, con người, văn hóa Quảng Ninh. Bằng cách nhìn mới mẻ của những người trẻ và khả năng sử dụng công nghệ ngày một tốt hơn, các nhà sáng tạo nội dung về văn hóa trên không gian số của tỉnh đang lan tỏa mạnh mẽ nét đẹp quê hương, trở thành “đại sứ” đưa hình ảnh của Quảng Ninh ra cả nước cũng như quốc tế.
Từ không gian triển lãm sáng tạo đến những sản phẩm truyền thông đa dạng về văn hóa Quảng Ninh trên không gian số… Trải nghiệm một vài sản phẩm từ sự “gặp gỡ” giữa văn hóa và công nghệ tại Quảng Ninh để thấy rõ hơn công nghệ đang “thổi” sức sống mới vào văn hóa và cũng phản ánh tư duy đổi mới, sáng tạo trong quản lý, phát triển văn hóa trên địa bàn tỉnh.
Hiện đã có gần 200 di tích và địa chỉ văn hóa trên toàn tỉnh được gắn mã QR. Nhiều địa phương trong tỉnh cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để quảng bá văn hóa, du lịch. Thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung xây dựng và phát triển các sản phẩm văn hoá số chất lượng cao; khuyến khích, thu hút đông đảo cộng đồng tham gia sáng tạo, sản xuất các sản phẩm văn hoá số tích cực, lành mạnh; thúc đẩy xây dựng các cơ sở dữ liệu về văn hoá, các di sản văn hoá số... nhằm phát triển công nghiệp văn hóa, đưa văn hóa thành động lực để phát triển bền vững.
