Chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận, thụ hưởng những tiện ích do công nghệ mang lại. Với tinh thần đó, Quảng Ninh đang triển khai nhiều cách làm thiết thực, đưa kỹ năng số đến từng khu dân cư, quan tâm hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật và những nhóm còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ, từng bước thu hẹp khoảng cách số trong cộng đồng.
Tối cuối tuần tại Nhà văn hóa khu 7, phường Hạ Long, ông Nguyễn Đức Tuy, 81 tuổi, có mặt từ rất sớm. Theo thông báo của khu phố, hôm nay, cán bộ Thuế cơ sở 1 thành phố Quảng Ninh sẽ trực tiếp hướng dẫn người dân nộp thuế điện tử trên điện thoại thông minh. Với ông Tuy, đây là cơ hội để làm quen với một phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế mới, thuận tiện hơn nhưng cũng không ít bỡ ngỡ với người cao tuổi.
Người cao tuổi phường Hạ Long được cán bộ Thuế cơ sở 1, thành phố Quảng Ninh, hướng dẫn nộp thuế qua ứng dụng eTax Mobile.
Cầm điện thoại trên tay, ông Tuy chăm chú theo dõi từng thao tác, kiên nhẫn thực hành dưới sự hướng dẫn tận tình, cầm tay chỉ việc của cán bộ thuế. Sau gần một giờ, ông đã hoàn thành việc nộp thuế điện tử trên thiết bị cá nhân.
Ông chia sẻ, trước đây, ông thường đến nộp thuế trực tiếp nên khi chuyển sang hình thức trực tuyến, ông không khỏi lo lắng, nhất là khi tuổi cao, khả năng tiếp cận công nghệ còn hạn chế. Bây giờ, mọi mặt của đời sống đều đang chuyển đổi số, ông cũng lo người cao tuổi như mình khó theo kịp. May mắn được cán bộ hướng dẫn cụ thể từng bước, ông đã biết cách tự nộp thuế trên điện thoại.
"Những lần sau, tôi có thể tự làm tại nhà, không phải đi lại như trước" - ông Tuy khẳng định.
Đoàn viên thanh niên xã Hải Lạng hướng dẫn chị Hà Thị Phượng, thôn Thống Nhất, sử dụng các tiện ích số. Ảnh: Ngọc Trâm
Cùng với người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số cũng là nhóm cần được quan tâm hỗ trợ để thu hẹp khoảng cách số. Với chị Hà Thị Phượng, thôn Thống Nhất (xã Hải Lạng), những tiện ích công nghệ từng khá xa lạ, việc sử dụng điện thoại thông minh để thực hiện các giao dịch hay bán hàng trực tuyến vẫn còn nhiều bỡ ngỡ. Thế nhưng, nhờ sự hướng dẫn tận tình, cầm tay chỉ việc của đoàn viên thanh niên địa phương, chị dần làm quen với từng thao tác, từ thanh toán tiền điện, tiền nước không dùng tiền mặt, sử dụng ứng dụng VNeID đến chụp ảnh, đăng bài giới thiệu nông sản trên nền tảng số để tìm kiếm khách hàng. Chiếc điện thoại giờ đây không chỉ để liên lạc, mà còn giúp chị tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm.
Chị Phượng chia sẻ: “Giờ tôi đã biết thanh toán không dùng tiền mặt, biết đăng bài, ảnh nông sản của gia đình lên Zalo, Facebook để bán hàng”.
Để nâng cao kỹ năng số cho người dân, Quảng Ninh đang duy trì 1.538 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 11.800 thành viên, phủ khắp 100% thôn, bản, khu phố. Đây là lực lượng nòng cốt đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và khai thác những tiện ích thiết thực trên điện thoại thông minh.
Đặc biệt, với người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và những người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì hướng dẫn từng thao tác, giải đáp những vướng mắc ngay tại cơ sở, giúp người dân từng bước vượt qua tâm lý e ngại, chủ động tiếp cận môi trường số.
Tuy nhiên, thu hẹp khoảng cách số không thể chỉ dừng ở việc phổ cập thiết bị hay hướng dẫn những thao tác cơ bản. Với người cao tuổi, rào cản còn nằm ở tâm lý e ngại, khả năng ghi nhớ và thực hành các bước trên thiết bị thông minh; với đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện hạ tầng, khả năng tiếp cận thông tin và cơ hội thực hành công nghệ ở một số địa bàn vẫn là những vấn đề cần quan tâm. Trong khi đó, các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi cũng khiến những người ít kinh nghiệm sử dụng công nghệ dễ trở thành đối tượng bị lợi dụng. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải duy trì hoạt động hướng dẫn thường xuyên, có phương thức hỗ trợ phù hợp với từng nhóm đối tượng, đồng thời trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân.
