Khi nông thôn bắt nhịp chuyển đổi số

Chuyển đổi số đang từng bước lan tỏa đến các vùng quê, mở ra những cơ hội mới trong phát triển kinh tế và nâng cao đời sống cho nhân dân. Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và các hoạt động thường ngày đang góp phần thay đổi tư duy, phương thức làm việc của người dân vùng nông thôn. Từ đó, tạo động lực đổi mới, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế địa phương, hướng tới xây dựng nông thôn hiện đại, phát triển bền vững.

Công nghệ số đi vào đời sống

Nắng sớm trải xuống những hàng cam xanh mướt ở thôn Vạn Yên 2, đặc khu Vân Đồn. Len giữa những tán lá, bà Lê Thị Bẩy cẩn thận kiểm tra từng gốc cam, chăm sóc những chùm quả đang dần lớn. Khoảng 2 tháng nữa, vườn cam sẽ bước vào vụ thu hoạch. Đây cũng là thời điểm bà Bẩy chú trọng theo dõi tình trạng sinh trưởng của cây, bảo đảm quả phát triển tốt trước khi bước vào vụ thu hái.

Xong việc ở một góc vườn, bà Bẩy lấy chiếc điện thoại trong túi, chăm chú xem thông tin. Chiếc điện thoại giờ theo bà ra vườn mỗi ngày, khi để tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc, lúc cập nhật thông tin thị trường, khi lại dùng để giới thiệu sản phẩm đến khách hàng. Với người phụ nữ đã nhiều năm gắn bó với cây cam bản địa như bà Bẩy, công việc nhà vườn giờ đây không chỉ là cuốc đất, tỉa cành, chăm cây, mà còn có những thao tác trên màn hình điện thoại.

Bà Bẩy cho biết, trước đây việc trồng cam chủ yếu dựa vào kinh nghiệm tích lũy qua từng mùa vụ, còn tiêu thụ sản phẩm phần nhiều thông qua khách quen và các mối hàng truyền thống. Nhận thấy việc quảng bá trên môi trường mạng có thể giúp sản phẩm tiếp cận thêm nhiều khách hàng, bà đã chủ động tìm hiểu, học cách sử dụng điện thoại thông minh phục vụ sản xuất và kinh doanh.

Bà Bẩy chia sẻ: “Ban đầu, tôi cũng chưa biết phải làm thế nào, cứ mày mò từng chút một, chỗ nào chưa hiểu thì hỏi con cháu, hỏi những người biết sử dụng. Dần tôi biết tìm thông tin trên mạng, biết chụp ảnh, giới thiệu sản phẩm để nhiều người biết đến vườn cam của gia đình hơn. Mình làm nông bây giờ cũng phải học cái mới, chứ cứ giữ mãi cách làm cũ thì khó theo kịp nhu cầu của khách hàng”.

Từ trải nghiệm của bản thân, bà Bẩy còn chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn các hộ trồng cam trong thôn sử dụng điện thoại thông minh để tiếp cận thông tin và giới thiệu sản phẩm trên môi trường số. Theo bà Bẩy, khi đã biết cách sử dụng, công nghệ không còn là điều xa lạ, mà trở thành công cụ hữu ích, giúp người trồng cam có thêm lựa chọn trong sản xuất, kinh doanh. Những kinh nghiệm thực tế ấy cũng góp phần khuyến khích bà con mạnh dạn tiếp cận cách làm mới, thích ứng với nhu cầu của thị trường.

Nếu ở thôn Vạn Yên 2, đặc khu Vân Đồn, công nghệ số mở thêm hướng tiếp cận thị trường cho người trồng cam, thì tại xã Quảng La, việc đưa công nghệ vào đời sống lại bắt đầu từ chính mỗi gia đình.

Trong căn nhà ở thôn Bằng Cả (xã Quảng La) anh Triệu Văn Quang chăm chú nhìn màn hình điện thoại, làm theo từng thao tác mà cô con gái 15 tuổi hướng dẫn. Những tính năng trước đây còn xa lạ, nay được con gái kiên nhẫn hướng dẫn để anh Quang từng bước làm quen, sử dụng vào sinh hoạt hằng ngày. Qua những lần con hướng dẫn, chiếc điện thoại thông minh dần trở thành cầu nối để các thành viên trong gia đình cùng tiếp cận những tiện ích mới.

Anh Quang chia sẻ: “Trước đây tôi chưa quen sử dụng các ứng dụng trên điện thoại, nhiều tiện ích số cũng chưa biết cách dùng. Được con gái hướng dẫn từng bước, tôi dần biết cách thao tác và thấy việc tiếp cận thông tin, tra cứu thủ tục hành chính, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hay thanh toán không dùng tiền mặt thuận tiện hơn. Được hướng dẫn cụ thể nên tôi hiểu nhanh hơn, có thể tự thực hành và sử dụng khi cần”.

Gia đình anh Quang là một trong những hộ tham gia mô hình “Ông bà học công nghệ cùng con cháu” do Đoàn Thanh niên xã Quảng La triển khai, hiện được nhân rộng tại 6/6 thôn. Mô hình hướng tới mục tiêu mỗi gia đình có một thành viên hướng dẫn người thân sử dụng thành thạo các dịch vụ số. Cùng với đó, các đội hình thanh niên trực tiếp đến từng nhà, hỗ trợ người dân làm quen với ứng dụng công nghệ, từng bước đưa tiện ích số vào sinh hoạt thường ngày.

Chỉ từ những thao tác nhỏ trên điện thoại, công nghệ số đang dần trở nên gần gũi với người dân vùng nông thôn. Từ sản xuất, kinh doanh, đến sinh hoạt thường ngày, sự chủ động học hỏi, thay đổi cách làm đang mở ra những chuyển biến mới, tạo nền tảng để người dân từng bước thích ứng với nhịp sống số.

Mở hướng phát triển từ không gian số

Chuyển đổi số đang từng bước hiện diện ở những vùng quê của Quảng Ninh, từ cách tổ chức công việc của chính quyền, đến việc giới thiệu các giá trị văn hóa địa phương. Để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, người dân và đội ngũ cán bộ cơ sở đang hình thành thói quen sử dụng những tiện ích số, đưa công nghệ vào các công việc cụ thể của đời sống thường ngày.

Ở xã miền núi Điền Xá, công nghệ số đã được đưa vào quy trình tổ chức, điều hành các kỳ họp HĐND xã. Đại biểu điểm danh bằng ứng dụng nhận diện khuôn mặt; tài liệu kỳ họp được số hóa, truy cập qua mã QR trên điện thoại thông minh. Khi biểu quyết thông qua nghị quyết, kết quả được hệ thống tự động tổng hợp và hiển thị trên màn hình LED tại hội trường. Những khâu vốn được thực hiện theo cách truyền thống nay có thêm sự hỗ trợ của công nghệ, giúp giảm tài liệu giấy, rút ngắn thời gian xử lý và bảo đảm tính công khai trong quá trình biểu quyết.

Chuyển đổi số ở Điền Xá còn được triển khai trong công tác xây dựng Đảng. Tính đến ngày 13/10, Đảng ủy xã đã hoàn thành số hóa, tạo lập dữ liệu hồ sơ đảng viên điện tử đối với 470 hồ sơ thuộc phạm vi triển khai, đạt 100% kế hoạch, sớm hơn một tháng so với thời hạn đề ra. Kết quả này tạo cơ sở để việc quản lý, lưu trữ và tra cứu hồ sơ đảng viên được thực hiện thuận tiện hơn, đồng thời góp phần đổi mới phương thức làm việc trong công tác xây dựng Đảng ở cơ sở.

Cũng từ việc tìm kiếm những cách làm phù hợp với điều kiện địa phương, ở xã Quảng La công nghệ số được ứng dụng để đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với du khách. Tại Khu bảo tồn văn hóa người Dao Thanh Y, mã QR giúp du khách tra cứu thông tin về lịch sử hình thành, phong tục, tập quán và những nét văn hóa đặc sắc của người Dao Thanh Y ngay trên điện thoại thông minh.

Cách giới thiệu này mở thêm kênh tiếp cận các giá trị văn hóa bản địa, giúp du khách chủ động tìm hiểu, khám phá nét riêng trong đời sống văn hóa của cộng đồng người Dao tại địa phương.

Bí thư Đoàn Thanh niên xã Quảng La Hà Thị Mai cho biết: “Việc ứng dụng mã QR trong quảng bá du lịch là một cách làm thiết thực, phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo của đoàn viên, thanh niên trong chuyển đổi số. Công trình cũng thể hiện nỗ lực của tuổi trẻ địa phương trong việc tìm kiếm những hình thức mới để giới thiệu, lan tỏa bản sắc văn hóa quê hương”.

Chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi những thành quả đổi mới đến được với mọi người dân ở mọi vùng miền. Quá trình ấy đòi hỏi sự đồng hành của chính quyền, sự chủ động của cộng đồng và những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế ở từng địa phương. Đây cũng là hướng đi để Quảng Ninh mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ, thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tham gia và thụ hưởng thành quả của sự phát triển.