Tình trạng thiếu nhiên liệu kéo dài đang khiến hoạt động thu gom rác tại thủ đô La Habana của Cuba gần như tê liệt, làm rác thải chất đống trên nhiều tuyến phố. Giới chức cảnh báo nguy cơ mất vệ sinh môi trường và bùng phát dịch bệnh khi mùa hè và mùa mưa bão đang đến gần.
Tại một con phố ở thủ đô La Habana, những bãi rác tự phát gồm thức ăn thối rữa, túi nilon rách, bìa carton và phế thải xây dựng nằm ngổn ngang trên vỉa hè. Ruồi nhặng và mèo hoang tập trung quanh các bãi rác, trong khi mùi hôi lan theo gió biển khiến cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng.
Bà María Odalys Ramírez, 63 tuổi, sống gần Bệnh viện Hermanos Ameijeiras, cho biết tình trạng vệ sinh tại khu vực đã xuống cấp nghiêm trọng. “Ruồi, muỗi và chuột xuất hiện ngày càng nhiều”, bà lo ngại.
Trong nhiều tháng qua, người dân La Habana, nơi sinh sống của khoảng 2 triệu trong tổng số gần 10 triệu dân Cuba, phải đối mặt với tình trạng rác thải tồn đọng ở hầu hết các khu phố. Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn sau khi cuộc khủng hoảng năng lượng gây ra tình trạng mất điện, thiếu nước và đặc biệt là thiếu nhiên liệu. Điều này khiến đội xe thu gom rác của nhà nước không thể hoạt động bình thường.
Khi hoạt động thu gom bị đình trệ, một số người dân đã đốt rác ngay trên đường phố để giảm lượng rác tồn đọng. Tuy nhiên, biện pháp này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phát sinh khói độc hại.
Người dân cũng lo ngại tình hình sẽ tiếp tục xấu đi trong những tháng tới khi nhiệt độ mùa hè tăng cao và mùa bão bắt đầu.
Bà Odalys Goicochea, quan chức Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Cuba, nhận định “nhiệt độ và độ ẩm cao có thể tạo điều kiện thuận lợi cho ruồi, muỗi và các loại côn trùng mang mầm bệnh sinh sôi”.
Khảo sát của hãng tin AP tại nhiều khu vực ở La Habana cho thấy tình trạng rác chất đống xuất hiện phổ biến từ trung tâm thành phố đến vùng ngoại ô. Xe cộ, người đi bộ và người đi xe đạp phải len lỏi qua các đống rác, trong khi nhiều người tìm kiếm các vật dụng để có thể tái sử dụng hoặc bán phế liệu.
Theo số liệu thống kê mới nhất của thành phố được công bố vào tháng 7 năm ngoái, La Habana phát sinh lượng rác thải rắn tương đương thể tích của khoảng 12 bể bơi Olympic mỗi ngày. Tuy nhiên, các dịch vụ công cộng khi đó chỉ thu gom được khoảng 57% tổng lượng rác phát sinh.
Trước thực trạng trên, nhiều sáng kiến cộng đồng đã được triển khai nhằm cải thiện môi trường sống. Một trong số đó là dự án El Batazo, hoạt động tại tám khu phố ở La Habana.
Theo mô hình này, nhân viên thu gom sẽ đi từng khu vực hai lần mỗi ngày để nhận rác đã được người dân phân loại. Các thành viên dự án cũng tham gia quét dọn đường phố, thu gom vật liệu tái chế như kim loại và thủy tinh để bán, đồng thời tận dụng phế phẩm thực phẩm làm thức ăn chăn nuôi. Phần rác còn lại được tập kết để vận chuyển tới bãi chôn lấp.
Bà Evelyn Martínez, thành viên dự án El Batazo, cho rằng “sáng kiến này cho thấy cộng đồng hoàn toàn có thể chung tay xây dựng môi trường sống sạch hơn”. Theo bà, nhiều loại rác thải có thể được tái sử dụng hoặc tái chế thay vì bị bỏ đi, qua đó góp phần giảm áp lực cho hệ thống xử lý chất thải của thành phố.
