Lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Ấn Độ cùng nhiều nguyên thủ quốc gia đang có mặt tại thủ đô Bishkek của Kyrgyzstan để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), diễn ra từ ngày 31/8 đến 1/9. Hội nghị là dịp để các nước thành viên thúc đẩy hợp tác và được xem là một trong những cơ chế nhằm tạo đối trọng với ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đang tham gia các hoạt động trong khuôn khổ hội nghị. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng có mặt tại Bishkek.
Bên lề hội nghị, các nhà lãnh đạo tiến hành nhiều cuộc gặp song phương. Ông Putin đã hội đàm với ông Tập Cận Bình ngày 31/8 và dự kiến gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 1/9.
Đối với Nga và Iran, SCO là một kênh hợp tác quan trọng củng cố quan hệ với các đối tác ngoài phương Tây. Trong khi đó, Trung Quốc muốn thúc đẩy vai trò của tổ chức này trong hợp tác khu vực và các vấn đề quốc tế.
SCO ngày càng mở rộng
SCO được thành lập năm 2001 bởi Trung Quốc, Nga và bốn quốc gia Trung Á, ban đầu tập trung vào hợp tác an ninh. Sau 25 năm, tổ chức đã mở rộng cả về số lượng thành viên và phạm vi hợp tác, trở thành một diễn đàn quan trọng về an ninh, kinh tế và các vấn đề khu vực.
Hiện SCO có 10 thành viên, gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Iran, Pakistan, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan. Ngoài ra, nhiều quốc gia khác tham gia với tư cách đối tác đối thoại.
Cùng với Nga, Trung Quốc trong những năm gần đây thúc đẩy SCO đóng vai trò ngày càng lớn trong các vấn đề quốc tế, đồng thời giới thiệu SCO như một cơ chế hợp tác của các nước ngoài phương Tây. Bắc Kinh cũng nhiều lần kêu gọi mở rộng phạm vi hợp tác của SCO, đồng thời cam kết hỗ trợ tài chính và phát triển cho các thành viên. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng SCO đã thành công trong việc “mở ra một con đường mới cho hợp tác khu vực”. Bắc Kinh cũng thúc đẩy ý tưởng về một trật tự thế giới đa cực, với sự ủng hộ của Moscow.
Hội nghị năm nay diễn ra đúng dịp SCO kỷ niệm 25 năm thành lập. Dự kiến, hơn 20 văn kiện sẽ được ký kết sau Hội nghị thượng đỉnh SCO tại Bishkek, trong đó có Tuyên bố Bishkek, phản ánh cách tiếp cận của tổ chức đối với các vấn đề khu vực và quốc tế quan trọng, cùng nghị định thư sửa đổi Hiến chương SCO nhằm đơn giản hóa cơ cấu tổ chức.
Gói văn kiện dự kiến cũng bao gồm các tuyên bố về hiệu quả năng lượng, an ninh hạt nhân và thông tin, hợp tác ứng phó tình huống khẩn cấp và phòng, chống buôn bán ma túy. Ngoài ra, sau Hội nghị thượng đỉnh Bishkek, một hình thức tham gia mới mang tên “đối tác SCO” sẽ được giới thiệu nhằm mở rộng phạm vi hợp tác trong khuôn khổ SCO.
Các thành viên vẫn còn nhiều bất đồng
Tuy nhiên, SCO không phải là một khối chính trị hay quân sự thống nhất. Các thành viên có lợi ích và ưu tiên riêng, đồng thời tồn tại những bất đồng đáng kể.
Đối với Ấn Độ, hội nghị là cơ hội để New Delhi vừa thúc đẩy các lợi ích về an ninh, kinh tế và kết nối, vừa duy trì quan hệ với Trung Quốc, Nga và các nước Trung Á.
Tuy nhiên, quan hệ giữa Ấn Độ với Trung Quốc và Pakistan vẫn tồn tại nhiều vấn đề. Trung Quốc và Pakistan đều là những đối tác quan trọng trong SCO, đồng thời là các đối thủ chiến lược của New Delhi.
Theo ông Dinakar Peri, chuyên gia nghiên cứu an ninh tại Carnegie India, SCO giúp New Delhi duy trì vị trí tại một khu vực ngày càng chịu tác động của cạnh tranh giữa các cường quốc. Thông qua diễn đàn này, Ấn Độ có thể bảo vệ lợi ích, theo dõi những thay đổi địa chính trị và thể hiện vai trò của một bên tham gia đáng tin cậy.
Dù còn nhiều khác biệt, việc lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Ấn Độ cùng tham dự cho thấy SCO vẫn là diễn đàn quan trọng để các thành viên thúc đẩy hợp tác và bảo vệ lợi ích trong môi trường quốc tế cạnh tranh.
