Lễ hội Xuống đồng là lễ hội truyền thống ở vùng đảo Hà Nam, được tổ chức nhằm khơi dậy tinh thần đoàn kết, với không khí phấn khởi, hăng hái tham gia lao động sản xuất trong cộng đồng, qua đó tạo nên một sản phẩm du lịch đặc sắc, riêng có của địa phương. Lễ hội năm nay dự kiến diễn ra vào 2 ngày 18 và 19/7 (mùng 5-6/6 âm lịch) tại Di tích quốc gia đình Cốc (phường Phong Cốc).
Lễ hội Xuống đồng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được tổ chức hằng năm với ý nghĩa cầu cho “quốc thái dân an”, mùa màng bội thu, đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc. Giống như nhiều lễ hội truyền thống khác, Lễ hội Xuống đồng bao gồm nhiều nghi lễ trang trọng và các hoạt động hội vui tươi, sôi nổi. Trong đó, phần nghi lễ gồm lễ tế yết, nghi lễ cấy xuống đồng, kết thúc lễ hội có nghi lễ tế giã hội. Phần hội đặc sắc nhất là nội dung thi cấy và thi bơi chải. Các nội dung của phần lễ và phần hội đan xen nhau trong thời gian diễn ra lễ hội và trong không gian xung quanh di tích kiến trúc, nghệ thuật cấp quốc gia đình Cốc.
Hội thi cấy diễn ra vào sáng sớm ngày 19/7 sau nghi lễ cấy xuống đồng, tại thửa ruộng phía trước cửa đình Cốc. Hội thi bơi chải sẽ diễn ra tại khu vực sông phía trước cửa đình Cốc. Trong đó, phần thi bơi yết vào chiều 18/7 và phần thi bơi chính hội vào sáng 19/7 với 16 đội của phường Liên Hòa và phường Phong Cốc. Các đội tham gia 4 nội dung: Bơi sào nam, bơi sào nữ, bơi dầm nam và bơi dầm nữ.
Năm nay, các đoàn tham gia giải bơi chải sẽ được hỗ trợ 30 triệu đồng/đội. Ông Ngô Đình Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc, cho biết: Kinh phí tổ chức Lễ hội Xuống đồng sử dụng từ nguồn xã hội hóa theo quy định. Vì vậy, hiện nay chúng tôi đang tích cực huy động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và nhân dân sinh sống ở trong và ngoài địa bàn chung tay đóng góp cho lễ hội truyền thống của địa phương…
Gắn với một vùng sông nước bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, Lễ hội Xuống đồng thể hiện tính cộng đồng cao với các hoạt động có sự tham gia của người dân ở khắp các khu phố trên địa bàn. Theo đó, các nghi lễ tế yết, tế Thần nông, tế giã hội có sự tham gia của các dòng họ trên địa bàn phường. Vận động viên tham gia thi cấy, thi bơi chải đều lấy từ các khu phố trên địa bàn phường Liên Hòa và phường Phong Cốc. Hội diễn văn nghệ quần chúng diễn ra vào tối 18/7 tại sân đình Cốc cũng mang tính “cây nhà lá vườn”, do các câu lạc bộ văn hoá, văn nghệ phường Phong Cốc và phường Liên Hoà biểu diễn…
Chuẩn bị cho lễ hội, UBND phường Phong Cốc đã sớm ban hành kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị. Theo đó, địa phương sẽ tiến hành nạo vét luồng bơi sông phía trước cửa đình Cốc, chuẩn bị bến bãi phục vụ hội thi bơi; cắm phao tiêu, biển báo, phân luồng đường bơi. Đồng thời, làm việc và đề nghị Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập có phương án điều tiết nước hồ Yên Lập để phục vụ sản xuất nông nghiệp gắn với việc thau rửa nguồn nước sông trước cửa đình Cốc phục vụ giải bơi chải và hội thi cấy.
Công tác đảm bảo vệ sinh môi trường trên địa bàn được duy trì từ trước, trong và sau thời gian diễn ra lễ hội. Cùng với đó là công tác đảm bảo trật tự đô thị, phân luồng đảm bảo an toàn giao thông. Địa phương cũng chỉ đạo việc lập sơ đồ, phương án, vị trí để hướng dẫn nhân dân, một số hộ kinh doanh có nhu cầu bán hàng đảm bảo văn minh, lịch sự, an toàn vệ sinh thực phẩm và môi trường kinh doanh du lịch trong những ngày diễn ra lễ hội. Tất cả nhằm đảm bảo cho các hoạt động của lễ hội diễn ra sinh động, vui tươi, lành mạnh, an toàn.
