Các tổ chức tội phạm có trụ sở tại Đông Nam Á đang tận dụng công nghệ và mạng lưới ngày càng liên kết chặt chẽ để mở rộng phạm vi hoạt động phi pháp ra nhiều khu vực trên thế giới. Theo báo cáo do Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) công bố ngày 21/7, riêng các vụ lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã gây thiệt hại ước tính từ 88,3 tỷ đến 114,1 tỷ USD.
Báo cáo cho thấy các mạng lưới tội phạm từng chủ yếu hoạt động tại Đông Nam Á nay đã mở rộng sang nhiều khu vực khác trên thế giới. Song song với đó, các tổ chức tội phạm quốc tế cũng gia tăng sự hiện diện tại châu Á thông qua các hoạt động buôn bán ma túy, mua bán người và buôn bán động vật hoang dã.
Theo UNODC, các băng nhóm tội phạm đang sử dụng những công nghệ mới để rửa tiền qua hệ thống tài chính toàn cầu, đồng thời lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm thực hiện các hành vi lừa đảo và chiếm đoạt tài sản của nạn nhân trên khắp thế giới.
Trẻ em đối mặt nhiều nguy cơ hơn
Một trong những phát hiện đáng chú ý của báo cáo là nguy cơ ngày càng gia tăng đối với trẻ em. Hàng trăm khu tổ hợp lừa đảo tại Đông Nam Á không chỉ là nơi thực hiện các hành vi lừa đảo trực tuyến mà còn liên quan đến hoạt động mua bán người nhằm mục đích bóc lột tình dục và mua bán nội dung xâm hại tình dục trẻ em.
Ông Inshik Sim, điều phối viên báo cáo của UNODC, cho biết số lượng hình ảnh xâm hại tình dục trẻ em do AI tạo ra đang gia tăng mạnh và được phát tán thông qua các nền tảng liên lạc được mã hóa.
Theo báo cáo, các băng nhóm tội phạm Đông Nam Á đang sử dụng phần mềm độc hại, AI tạo sinh và công nghệ deepfake để thực hiện các hành vi tống tiền tình dục và bóc lột nạn nhân. Xu hướng này làm gia tăng nguy cơ xâm hại trực tiếp, phát trực tiếp hành vi xâm hại cũng như dụ dỗ trẻ em trên môi trường mạng.
Bên cạnh đó, mạng xã hội cùng các nền tảng trò chơi và cờ bạc trực tuyến cũng làm gia tăng rủi ro đối với trẻ em. Khảo sát tại một số quốc gia Đông Nam Á cho thấy hàng trăm trẻ em và thanh thiếu niên tham gia cờ bạc trực tuyến, trong đó không ít trường hợp rơi vào tình trạng nghiện, đặt ra thêm thách thức đối với công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Buôn lậu ma túy và động vật hoang dã tiếp tục mở rộng
UNODC ước tính doanh thu hằng năm từ hoạt động buôn bán ma túy bất hợp pháp tại Đông Nam Á và các khu vực lân cận lên tới 109 tỷ USD, trong bối cảnh lượng ma túy bị thu giữ ngày càng tăng. Các loại ma túy phổ biến gồm methamphetamine, heroin và ketamine.
Báo cáo cũng xác định khu vực tam giác biển Sulu-Celebes giữa Indonesia, Malaysia và Philippines đang trở thành tuyến vận chuyển cocaine từ Mỹ Latinh sang châu Á ngày càng quan trọng. Các lô ma túy nhiều khi được ngụy trang trong những lô hàng hợp pháp, như chè xuất khẩu từ Trung Quốc.
Khu vực này cũng là tuyến trung chuyển quan trọng của hoạt động buôn lậu động vật hoang dã và vũ khí cỡ nhỏ. Trong khi đó, Thái Lan đang nổi lên là những địa bàn xuất phát của các lô cần sa bất hợp pháp được vận chuyển tới Nhật Bản và châu Âu.
Đầu năm nay, lực lượng chức năng bang Sabah của Malaysia đã thu giữ hơn 3 tấn methamphetamine, ketamine và thuốc lắc (ecstasy), vụ bắt giữ ma túy lớn nhất từ trước đến nay tại bang này.
Công nghệ tiếp sức cho tội phạm xuyên quốc gia
Theo UNODC, các mạng lưới tài chính và công nghệ xuyên biên giới đang hình thành một “hạ tầng dịch vụ tội phạm”, tạo điều kiện cho các tổ chức tội phạm mở rộng hoạt động trên phạm vi toàn cầu.
Các công cụ được sử dụng gồm tiền mã hóa, các nền tảng liên lạc được mã hóa, AI tạo sinh để tạo nội dung lừa đảo, cùng các video và cuộc gọi giả mạo bằng công nghệ deepfake theo thời gian thực. Nhờ các công cụ dịch thuật ứng dụng AI, các đối tượng có thể đồng thời nhắm mục tiêu vào nạn nhân sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau.
Báo cáo cũng cho biết hệ thống liên lạc vệ tinh đang giúp các trung tâm lừa đảo duy trì hoạt động tại những khu vực hẻo lánh hoặc bị giám sát chặt chẽ.
UNODC cho rằng để đối phó với hệ sinh thái tội phạm ngày càng tinh vi này, các quốc gia cần tăng cường phối hợp xuyên biên giới trong thực thi pháp luật, chia sẻ dữ liệu và phối hợp kiểm soát các hệ thống tài chính, viễn thông cũng như các nền tảng trực tuyến.
Các trung tâm lừa đảo chuyển sang hoạt động ngầm
Theo báo cáo, sau các chiến dịch truy quét quy mô lớn của Thái Lan, Trung Quốc và một số nước nhằm vào các trung tâm lừa đảo tại khu vực biên giới Myanmar, Lào và Campuchia, các tổ chức tội phạm đã nhanh chóng thay đổi phương thức hoạt động.
“Nhiều trung tâm lừa đảo đã chuyển sang hoạt động trong các biệt thự hoặc những cơ sở quy mô nhỏ hơn, thay vì duy trì các khu tổ hợp lớn như trước” - Ông Seong Jae Shin, chuyên gia của UNODC, nói.
Theo ông, việc các đường dây lừa đảo phân tán và hoạt động ngầm khiến cơ quan chức năng, đặc biệt tại Campuchia, gặp nhiều khó khăn hơn trong việc phát hiện và triệt phá.
