Báo cáo công bố ngày 3/6 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông kéo dài sang năm tới, kinh tế thế giới sẽ phải đối mặt với những hệ lụy nghiêm trọng, từ tăng trưởng chậm lại đến nguy cơ suy thoái tại một số quốc gia.
Theo OECD, các nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu thô, nhiên liệu và khí tự nhiên từ Vịnh Ba Tư sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất. Nguồn cung năng lượng từ khu vực này hiện bị hạn chế đáng kể do hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz suy giảm mạnh trước nguy cơ các cuộc tấn công liên quan đến xung đột Trung Đông.
Bên cạnh đó, các quốc gia thu nhập thấp, nơi người dân phải dành tỷ trọng lớn thu nhập cho nhiên liệu và thực phẩm, cũng sẽ chịu tác động nặng nề hơn khi giá năng lượng tăng cao.
OECD nhận định tác động của giá năng lượng leo thang sẽ lan rộng trên phạm vi toàn cầu. Trong kịch bản gián đoạn kéo dài, tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ giảm xuống mức thấp tương đương các giai đoạn khủng hoảng lớn như đại dịch COVID-19 hay cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cuối những năm 2000.
Cụ thể, tăng trưởng kinh tế toàn cầu được dự báo giảm từ mức 3,4% của năm trước xuống còn 2,1% trong năm nay và tiếp tục xuống 1,8% vào năm 2027. Diễn biến này có thể đẩy một số nền kinh tế rơi vào hoặc tiến sát suy thoái.
Tuy nhiên, OECD cũng đưa ra một kịch bản tích cực hơn. Nếu hoạt động sản xuất và vận chuyển năng lượng từ Vùng Vịnh bắt đầu phục hồi về mức trước chiến tranh từ giữa năm nay, tăng trưởng toàn cầu có thể đạt 2,8% trong năm nay và phục hồi lên 3,1% vào năm tới.
Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann cho rằng kinh tế thế giới bước vào năm 2026 với nền tảng tăng trưởng tương đối vững chắc, song triển vọng đã suy yếu đáng kể kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.
Ông nhấn mạnh thời gian gián đoạn càng kéo dài thì chi phí kinh tế và xã hội càng lớn. Theo ông, các chính phủ cần triển khai các biện pháp hỗ trợ chi phí năng lượng một cách có mục tiêu, ưu tiên nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất và chỉ mang tính tạm thời nhằm tránh làm gia tăng nợ công cũng như duy trì động lực tiết kiệm năng lượng.
Mặc dù lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn đang có hiệu lực, nguy cơ đối với hoạt động hàng hải trong khu vực vẫn ở mức cao. OECD cho biết lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện giảm hơn 90% so với thời điểm trước khi chiến sự bùng phát.
Báo cáo của OECD được công bố không lâu sau khi Liên hợp quốc đưa ra cảnh báo rằng giá năng lượng tăng cao có thể ảnh hưởng đến gần 1 tỷ người tại các quốc gia nghèo và các quốc đảo nhỏ phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Theo nghiên cứu này, các nước chịu ảnh hưởng sẽ phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa việc chi trả hóa đơn năng lượng và đầu tư cho các dịch vụ công thiết yếu. Hiện hơn 30% dân số tại các quốc gia này sống dưới ngưỡng nghèo cùng cực, tức có thu nhập không quá 3 USD/ngày.
