Các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) ngày 17/6 đã bày tỏ ủng hộ thỏa thuận sơ bộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz và kéo dài thoả thuận ngừng bắn vốn vẫn còn mong manh. Tuy nhiên, ông Trump vẫn chưa đưa ra nhiều chi tiết về cách thức thực hiện thỏa thuận này.
Trong tuyên bố được công bố, các nhà lãnh đạo G7 gọi đây là “cơ hội lịch sử để ngăn Iran sở hữu bất kỳ loại vũ khí hạt nhân nào và giải quyết các mối đe dọa liên quan đến các hoạt động khu vực cũng như chương trình tên lửa đạn đạo của nước này”. Các nước cũng cho biết sẵn sàng hỗ trợ triển khai thỏa thuận, dù cả Nhà Trắng và Iran đều chưa công bố văn bản chính thức.
Tuy nhiên, trước mắt, ông Trump vẫn phải đối mặt với những nghi ngờ liên quan đến thỏa thuận với Iran, đồng thời xử lý sự lo lắng từ đồng minh thân cận Israel về việc chấm dứt xung đột theo các điều khoản hiện nay.
“Đây là một văn kiện tuyệt vời,” ông Trump nói về bản ghi nhớ chưa được công bố. Ông cho biết nội dung cốt lõi của văn kiện là bảo đảm Iran sẽ không bao giờ sở hữu, mua hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. “Đó là khoảng 99,9% những gì tôi mong muốn”, ông nói.
Theo kế hoạch, các quan chức Mỹ và Iran sẽ ký chính thức văn kiện này vào ngày 20/6 tại hồ Lucerne của Thụy Sĩ.
Nội dung thoả thuận vẫn gây tranh cãi
Dù nhận được sự ủng hộ của G7, ông Trump vẫn phải thuyết phục một số thành viên trong đảng Cộng hòa, những người nghi ngờ thỏa thuận có thể vô hiệu hóa chương trình hạt nhân của Iran hay không.
Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cũng đang chờ xem liệu ông có thực hiện được cam kết mở lại và duy trì hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz hay không.
Các nhà lãnh đạo G7 cho rằng lực lượng hàng hải quốc tế do Pháp và Anh dẫn đầu có thể đóng vai trò quan trọng trong việc khôi phục giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz thông qua bảo vệ tàu thương mại, tạo sự yên tâm cho các hãng vận tải biển và hỗ trợ xác minh việc rà phá toàn bộ thủy lôi trong khu vực.
Trước khi xung đột với Iran nổ ra, khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt được giao dịch trên toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, tuyến hàng hải chiến lược này đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ những ngày đầu của cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2.
Xung đột Iran ảnh hưởng các hoạt động bên lề G7
Bên lề hội nghị G7, ông Trump dự kiến có cuộc gặp với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong bối cảnh quan hệ hai nước xuất hiện một số bất đồng, một phần do ảnh hưởng từ cuộc xung đột ở Trung Đông.
Cuộc gặp diễn ra chỉ một tuần sau khi ba thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng trong một cuộc không kích của quân đội Mỹ nhằm vào một tàu chở dầu tại Vịnh Oman. Bộ Ngoại giao Ấn Độ đã chính thức phản đối vụ việc.
Quan hệ giữa ông Trump và ông Modi từng được đánh giá tích cực trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Mỹ, nhưng trở nên phức tạp hơn sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Các chính sách thuế quan, sự phụ thuộc của Ấn Độ vào dầu giá rẻ từ Nga và những tác động từ cuộc xung đột Iran đã tạo thêm sức ép đối với quan hệ song phương.
G7 cam kết hỗ trợ Ukraine và chống tội phạm xuyên quốc gia
Trong loạt tuyên bố được công bố sáng 17/6, các nhà lãnh đạo G7 tái khẳng định sự ủng hộ đối với Ukraine trong cuộc xung đột với Nga, đồng thời nhất trí tăng cường viện trợ các hệ thống phòng không và siết chặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào Moskva, bao gồm cả lĩnh vực dầu khí.
Các nhà lãnh đạo cũng cam kết tăng cường đấu tranh chống các đường dây buôn bán ma túy xuyên quốc gia trị giá hàng tỷ USD. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang đẩy mạnh các hoạt động chống tội phạm ma túy.
Các cuộc tấn công của quân đội Mỹ nhằm vào các tàu bị nghi vận chuyển ma túy tại khu vực Mỹ Latinh đã khiến hơn 200 người thiệt mạng kể từ tháng 9 năm ngoái. Chiến dịch này được chính quyền Trump cho là cần thiết để ngăn chặn dòng chảy ma túy, song cũng vấp phải những nghi vấn về tính hợp pháp.
Trong một tuyên bố riêng, các nhà lãnh đạo G7 tái khẳng định quyết tâm ngăn chặn hoạt động đưa người di cư trái phép và nạn buôn người. Theo G7, đây là những loại tội phạm xuyên quốc gia nghiêm trọng, làm suy giảm quyền kiểm soát biên giới của các quốc gia và đẩy các nạn nhân vào những rủi ro có thể đe dọa tính mạng.
