Là một trong những địa phương đi đầu cả nước đối với thực hiện các chủ trương thí điểm về công tác cán bộ, những năm qua Quảng Ninh đã chủ động triển khai đồng bộ các mô hình, như bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND, bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND ở những nơi đủ điều kiện; bố trí cán bộ chủ chốt không phải là người địa phương và mô hình "Dân tin, Đảng cử"... Từ quyết tâm đổi mới đến những kết quả thực tiễn, các mô hình không chỉ góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, quản lý, mà còn tạo nền tảng quan trọng để tỉnh vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.
Những mô hình "đi trước mở đường"
Đổi mới công tác cán bộ luôn được Quảng Ninh xác định là khâu đột phá trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Bám sát các chủ trương, nghị quyết, kết luận của Trung ương về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tỉnh đã chủ động cụ thể hóa bằng nhiều nghị quyết, đề án, chương trình và quy định phù hợp với thực tiễn địa phương. Điểm nổi bật là Quảng Ninh không lựa chọn cách làm từng phần, mà triển khai đồng bộ từ đổi mới tổ chức bộ máy, công tác cán bộ, đến phương thức lãnh đạo, điều hành, từng bước xây dựng mô hình quản trị hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo.
Từ thực tiễn nhiều năm triển khai cho thấy, nếu chỉ tinh gọn đầu mối mà không đổi mới cơ chế vận hành, không nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thì hiệu quả cải cách sẽ khó đạt như kỳ vọng. Xuất phát từ nhận thức đó, tỉnh đã kiên trì thực hiện các chủ trương thí điểm của Trung ương về công tác cán bộ với tinh thần chủ động, bài bản và có lộ trình phù hợp, vừa làm vừa tổng kết thực tiễn để hoàn thiện mô hình trước khi nhân rộng.
Tỉnh đã mạnh dạn triển khai nhiều mô hình mới, như bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND, bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND ở những địa phương đủ điều kiện; bố trí cán bộ lãnh đạo chủ chốt không phải là người địa phương; đồng thời duy trì và nâng cao hiệu quả mô hình bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, khu phố theo phương châm "Dân tin, Đảng cử". Đây đều là những chủ trương lớn nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, bảo đảm sự thống nhất giữa lãnh đạo của cấp ủy với hoạt động của chính quyền, đồng thời tạo cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, minh bạch.
Trong đó, chủ trương bố trí cán bộ không phải là người địa phương được Quảng Ninh thực hiện quyết liệt và nhất quán trong nhiều năm. Việc luân chuyển, điều động cán bộ không chỉ khắc phục tư tưởng cục bộ, khép kín trong công tác cán bộ, mà còn tạo môi trường để đội ngũ lãnh đạo được rèn luyện qua nhiều vị trí, nhiều địa bàn công tác, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và hình thành đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Ở cấp cơ sở, mô hình "Dân tin, Đảng cử" tiếp tục được củng cố và hoàn thiện, tạo sự thống nhất giữa vai trò lãnh đạo của chi bộ với hoạt động điều hành ở thôn, khu phố. Đây không chỉ là giải pháp tinh gọn bộ máy, mà còn góp phần phát huy dân chủ ở cơ sở, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, củng cố niềm tin của nhân dân đối với tổ chức Đảng và chính quyền.
Việc kiên trì triển khai đồng bộ các mô hình thí điểm trong công tác cán bộ đã tạo nền tảng quan trọng để Quảng Ninh chủ động thích ứng với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025. Thực tiễn cũng cho thấy, nhiều chủ trương từng được triển khai thí điểm tại Quảng Ninh đã chứng minh tính đúng đắn, hiệu quả, trở thành cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức và phương thức lãnh đạo của hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.
Khẳng định hiệu quả trong thực tiễn
Thực tiễn triển khai nhiều năm qua cho thấy các mô hình thí điểm trong công tác cán bộ đã phát huy hiệu quả rõ nét, trở thành một trong những dấu ấn trong công tác xây dựng Đảng của Quảng Ninh. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để Quảng Ninh vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay.
Một trong những mô hình được Quảng Ninh triển khai sớm và kiên trì thực hiện là bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND các cấp. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, đồng thời tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy đối với cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.
Việc thực hiện được triển khai theo lộ trình phù hợp với từng cấp chính quyền. Ngay từ đầu nhiệm kỳ 2021-2026, Quảng Ninh đã bố trí Bí thư Tỉnh ủy đồng thời giữ chức Chủ tịch HĐND tỉnh. Trong quá trình thực hiện, khi có sự điều động, luân chuyển cán bộ theo yêu cầu của Trung ương, tỉnh tiếp tục giao Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐND tỉnh, bảo đảm sự lãnh đạo xuyên suốt, ổn định của cấp ủy đối với hoạt động của HĐND.
Ở cấp cơ sở, chủ trương này được triển khai từng bước và ngày càng mở rộng. Trước khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện, 100% chủ tịch HĐND cấp huyện đều do bí thư, hoặc phó bí thư cấp ủy cùng cấp đảm nhiệm. Đặc biệt, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh việc bố trí bí thư cấp ủy cấp xã đồng thời là chủ tịch HĐND cùng cấp. Đến đầu nhiệm kỳ 2026-2031, toàn bộ 54/54 xã, phường, đặc khu trong tỉnh đã thực hiện thống nhất mô hình này, đạt 100%.
Thực tiễn cho thấy, việc thống nhất 2 chức danh đã tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa công tác lãnh đạo của Đảng với hoạt động của cơ quan dân cử. Các chủ trương, nghị quyết của cấp ủy được cụ thể hóa nhanh hơn thành các quyết sách của HĐND; quá trình chuẩn bị, thẩm tra và ban hành nghị quyết được rút ngắn, bảo đảm tính đồng bộ và thống nhất trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, người đứng đầu cấp ủy cũng có điều kiện nắm bắt sát thực tiễn hơn thông qua hoạt động của HĐND, tiếp xúc cử tri và giám sát các vấn đề dân sinh, từ đó nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh ngay từ cơ sở.
Đối với chủ trương bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND tại những nơi đủ điều kiện trước thời điểm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh cũng là một trong những địa phương triển khai sớm. Qua thực tiễn cho thấy, mô hình giúp tăng tính chủ động trong điều hành, giảm các khâu trung gian, xử lý nhanh những vấn đề phát sinh ở cơ sở, đồng thời tạo môi trường rèn luyện đội ngũ cán bộ có tư duy tổng hợp, vừa am hiểu công tác xây dựng Đảng vừa có năng lực quản lý nhà nước.
Một kết quả nổi bật khác là việc bố trí cán bộ lãnh đạo không phải là người địa phương. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, toàn bộ 13/13 bí thư cấp huyện và gần 95% bí thư đảng ủy cấp xã không phải là người địa phương. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, 100% bí thư đảng ủy xã, phường, đặc khu và chủ nhiệm ủy ban kiểm tra đảng ủy cấp xã tiếp tục được bố trí không phải là người địa phương; hơn 92% chủ tịch HĐND cấp xã cũng thực hiện theo chủ trương này. Việc bố trí cán bộ luân chuyển đã góp phần nâng cao tính khách quan trong lãnh đạo, hạn chế tác động của quan hệ thân quen, lợi ích cục bộ; tạo môi trường để cán bộ được rèn luyện qua nhiều vị trí công tác, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và hình thành đội ngũ cán bộ có năng lực toàn diện.
Đặc biệt, một trong những dấu ấn nổi bật trong đổi mới công tác cán bộ của Quảng Ninh là mô hình "Dân tin, Đảng cử" - cách làm sáng tạo riêng của tỉnh trong xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Được triển khai từ năm 2017 theo Chỉ thị số 12-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, mô hình đã tạo bước đột phá khi gắn việc bầu trưởng thôn, khu phố với công tác nhân sự bí thư chi bộ, bảo đảm nguyên tắc "ý Đảng hợp lòng dân", phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời tăng cường vai trò lãnh đạo trực tiếp của tổ chức Đảng ở khu dân cư.
Qua nhiều nhiệm kỳ triển khai, mô hình đã khẳng định hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, tạo sự thống nhất từ khâu ban hành nghị quyết đến tổ chức thực hiện, giảm đầu mối, giảm khâu trung gian và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Thực tiễn nhiều năm cho thấy, ở những địa bàn thực hiện bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, khu phố, việc triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước được thực hiện nhanh hơn, thống nhất hơn; nhiều nhiệm vụ như xây dựng nông thôn mới, GPMB, giữ gìn ANTT, bảo vệ môi trường hay vận động nhân dân tham gia các phong trào thi đua đều đạt hiệu quả cao.
Bước vào giai đoạn thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh tiếp tục phát huy những giá trị cốt lõi của mô hình "Dân tin, Đảng cử" trong điều kiện mới. Sau khi hoàn thành việc sắp xếp 1.452 thôn, bản, khu phố thành 624 đơn vị, quy mô địa bàn và dân số ở nhiều khu dân cư tăng lên, kéo theo yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Trên cơ sở phương án tổ chức mới, tỉnh thống nhất bố trí 3 chức danh ở mỗi thôn, bản, khu phố gồm bí thư chi bộ, trưởng thôn (bản, khu phố) và trưởng ban công tác mặt trận; đồng thời chủ động thực hiện kiêm nhiệm ở những nơi đủ điều kiện. Đến nay đã bố trí 623 bí thư chi bộ, 624 trưởng thôn, bản, khu phố và 624 trưởng ban công tác mặt trận, trong đó có 49 bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố và 7 bí thư chi bộ đồng thời là trưởng ban công tác mặt trận.
Không chỉ kiện toàn tổ chức, Quảng Ninh còn đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ. Hơn 52,8% bí thư chi bộ có trình độ đại học trở lên; khoảng 43,3% trưởng thôn, bản, khu phố có trình độ đại học và gần 70% có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin. Quá trình sắp xếp cũng tạo điều kiện cơ cấu lại đội ngũ theo hướng vừa kế thừa kinh nghiệm của cán bộ cơ sở, vừa bổ sung lực lượng trẻ, có trình độ chuyên môn và kỹ năng số. Toàn tỉnh tiếp tục sử dụng 1.113 người hoạt động không chuyên trách trước sắp xếp và bổ sung 702 nhân sự mới, tạo nguồn cán bộ đáp ứng yêu cầu quản trị cơ sở trong giai đoạn chuyển đổi số.
Hiện các địa phương đang tập trung hoàn thành công tác bầu trưởng thôn, bản, khu phố trong tháng 8 để ổn định tổ chức bộ máy theo mô hình mới. Điều đó cho thấy mô hình "Dân tin, Đảng cử" không chỉ là dấu ấn riêng của Quảng Ninh trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ở cơ sở, mà còn đang tiếp tục được kế thừa, điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại, xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đủ năng lực, bản lĩnh và kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Có thể thấy, điểm chung của các mô hình là đều hướng tới nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Người đứng đầu được giao nhiều trọng trách hơn nhưng cũng gắn với trách nhiệm lớn hơn; quyền hạn đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá thông qua kết quả thực hiện nhiệm vụ...
Bên cạnh những kết quả tích cực, việc thực hiện các mô hình cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu về trình độ quản lý, kỹ năng lãnh đạo, khả năng ứng dụng công nghệ số và thích ứng với phương thức quản trị hiện đại đòi hỏi phải tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng, hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực và nâng cao chất lượng công tác đánh giá cán bộ…
Theo Ban Tổ chức Tỉnh ủy, để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cơ sở, giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến tổ chức 574 lớp đào tạo, bồi dưỡng cho 38.482 lượt cán bộ, công chức, viên chức; riêng cấp xã có 88 lớp với hơn 10.000 lượt học viên. Trong năm 2026, tỉnh tổ chức 122 lớp cho hơn 10.700 lượt học viên, trong đó có 31 lớp dành cho cán bộ, công chức cấp xã. Cùng với đào tạo, tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá cán bộ theo hướng lấy kết quả, tiến độ xử lý công việc, chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Kịp thời thay thế, điều chuyển những cán bộ không đáp ứng yêu cầu; đồng thời khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Từ thực tiễn triển khai, có thể khẳng định các chủ trương thí điểm về công tác cán bộ tại Quảng Ninh đã chứng minh tính đúng đắn và hiệu quả, góp phần xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ các cấp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực quản trị địa phương và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn phát triển mới.
