Từ phong trào công nhân mỏ đến các giải đấu chuyên nghiệp, bóng đá nam Quảng Ninh đang từng bước tìm lại vị thế trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Sau khi “tái sinh” vào năm 2024, sứ mệnh khôi phục vinh quang được trao cho đội bóng mới - Quảng Ninh FC, với niềm tự hào đi cùng không ít thách thức.
Trang sử tự hào
Bóng đá Vùng mỏ phát triển sớm, hình thành từ phong trào công nhân và các hoạt động thể thao từ thời Pháp thuộc. Ngay sau ngày giải phóng Khu mỏ (25/4/1955), bóng đá được xác định là “ngọn lửa” khơi dậy phong trào thể dục thể thao. Năm 1956, đội bóng Thanh niên Hồng Quảng ra đời, quy tụ những cầu thủ “chân đất” từ Quảng Yên, Giếng Đáy, Cẩm Phả… Chỉ một thời gian ngắn sau, đội đã giành chức vô địch hạng C toàn miền Bắc, tạo nên khí thế mới cho phong trào thể thao vùng Than.
Từ một đội bóng phong trào, Thanh niên Hồng Quảng nhanh chóng trở thành đội Công nhân Hồng Quảng, nòng cốt của phong trào thể thao Khu mỏ. Bản sắc đội bóng nằm ở tinh thần “kỷ luật và đồng tâm” - cầu thủ vừa là công nhân, vừa thi đấu bằng ý chí người lao động. Giai đoạn 1959-1962 là thời kỳ hoàng kim đầu tiên khi đội liên tiếp vô địch hạng A miền Bắc và các giải của Tổng Công đoàn. Giới chuyên gia khi đó đánh giá bóng đá Vùng mỏ là hình mẫu tiêu biểu của thể thao gắn với sản xuất, đạo đức và tinh thần tập thể. Đội còn được chọn giao hữu với nhiều đội bóng quốc tế đến từ Ba Lan, CHDC Đức, Mông Cổ, Angiêri, Lào…, cho thấy rõ vị thế của bóng đá Quảng Ninh.
Phong trào bóng đá lan rộng khắp các mỏ, xí nghiệp; giải bóng đá công nhân mỏ trở thành giải truyền thống, kéo dài, tạo nền tảng quần chúng rộng khắp. Giai đoạn cuối thập niên 1970 – đầu 1980, đội hình thành “thế hệ vàng” với Hùng A, Hùng B, Tòng “cháy”… Năm 1980, Than Quảng Ninh vô địch hạng A2 toàn quốc, giành quyền lên hạng A1. Năm 1981, đội đứng đầu bảng A và làm nên chiến thắng lịch sử khi đánh bại Thể Công 2-0, với những Cao Cường, Ba Đẻn, Trọng Giáp, Phan Văn Mỵ… ngay trên sân Hàng Đẫy; hạ Tổng cục Đường sắt còn nguyên bộ khung Hải “lơ”, Hoàng Gia, Mai Đức Chung… - những cầu thủ hàng đầu thời điểm đó. Những chiến thắng ấy làm rạng danh bóng đá Vùng mỏ trong con mắt bạn bè trong nước và quốc tế. Trong ký ức người hâm mộ, đó là những trận cầu “cháy" nhất.
Than Quảng Ninh từng là đội mạnh của miền Bắc, đóng góp nhiều tuyển thủ quốc gia. Sau năm 1992, đội lận đận ở các hạng dưới, nhưng phong trào quần chúng vẫn giữ lửa. Sự trở lại ở giai đoạn chuyên nghiệp, đặc biệt từ năm 2013 đã thắp lại niềm tin. Đỉnh cao là năm 2016, khi Than Quảng Ninh giành Cúp Quốc gia. Tuy nhiên, sự cố giải tán đội bóng năm 2021 một lần nữa khiến bóng đá Vùng mỏ rơi vào khó khăn.
Thắp lại giấc mơ
Sau gần ba năm gián đoạn, bóng đá Quảng Ninh bắt đầu hành trình hồi sinh. Ngày 1/7/2024, CLB Quảng Ninh FC được thành lập, do Công ty CP Phát triển bóng đá Quảng Ninh điều hành. Đội bóng nhanh chóng thăng tiến từ hạng Ba lên hạng Nhì và giành quyền thi đấu tại giải hạng Nhất quốc gia mùa 2025–2026.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở thành tích, mà còn ở cách làm. Ngay từ những ngày đầu tái lập, lãnh đạo CLB Quảng Ninh FC đã xác định rõ định hướng: xây dựng lại đội bóng trên nền tảng truyền thống Vùng mỏ, hướng tới mang lại niềm vui và niềm tự hào cho người hâm mộ.
“Vạn sự khởi đầu nan”, đội bóng được HLV Nguyễn Văn Đàn dẫn dắt. CLB lấy cầu thủ gốc Quảng Ninh làm nòng cốt như: Đào Nhật Minh, Lê Tuấn Tú, Bùi Văn Hiếu..., kết hợp lực lượng trẻ và kinh nghiệm, từng bước hình thành bộ khung ổn định. Ban huấn luyện có sự góp mặt của những gương mặt từng gắn bó với Than Quảng Ninh, qua đó tạo nền tảng bản sắc và mang lại những tín hiệu tích cực ngay từ các mùa giải đầu tiên.
Bước sang mùa giải hạng Nhất 2025–2026, đội tiếp tục tăng cường lực lượng theo hướng kết nối các cầu thủ giàu kinh nghiệm từng gắn bó với bóng đá Vùng mỏ; đồng thời hướng tới những cầu thủ quê Quảng Ninh đang thi đấu chuyên nghiệp.
Giai đoạn đầu mùa, đội thi đấu khá tích cực, tạo được những tín hiệu lạc quan. Tuy nhiên, càng về sau, khó khăn dần bộc lộ khi đội trải qua chuỗi 7 trận chưa thắng (chưa tính trận gần nhất). Một trong những nguyên nhân là việc không sử dụng ngoại binh như phần lớn các CLB tại giải hạng Nhất, khiến lực lượng gặp bất lợi trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Hiện đội đang xếp thứ 9/12, mục tiêu trước mắt là trụ hạng. Với mức đầu tư còn hạn chế, việc cạnh tranh suất lên V.League ở thời điểm này là thách thức lớn. Dù vậy, đội vẫn có điểm tựa quan trọng từ sự quan tâm của lãnh đạo CLB cùng tình cảm, sự ủng hộ bền bỉ của người hâm mộ.
Con đường trở lại đỉnh cao của đội bóng Vùng mỏ vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, Quảng Ninh FC đang nỗ lực trên nền tảng được xây dựng từng bước, cùng sự ủng hộ của người hâm mộ. Hào quang có thể lùi xa, nhưng bản sắc không mất – đó chính là điểm tựa để bóng đá Vùng mỏ tiếp tục hành trình tìm lại vị thế.
