"Số phận" của Trống cơm và loạt ca khúc triệu view nhưng không có tác giả

Thị trường nhạc số phát triển đa dạng, phức tạp với nhiều thể loại âm nhạc. Trong đó, dân ca hay các ca khúc đồng dao có “số phận” đặc biệt.

Nhạc trẻ và những bản hit triệu view chỉ là một phần rất nhỏ trên không gian nhạc số.

Tạo ra sự sôi động, cạnh tranh “kịch tính” trên thị trường nhạc số và làm nên giá trị kinh tế số cho các kênh trên nền tảng còn có sự tham gia của các thể loại nhạc khác nhau, trong đó có dòng nhạc “không tác giả” gồm nhạc dân ca, nhạc có nguồn gốc dân gian, nhạc đồng dao...

Nếu các tác phẩm âm nhạc dễ gây tranh cãi về tác quyền tác giả, việc xin phép, khai thác tác quyền khi thông tin về tác giả còn mập mờ, bí ẩn... thì với dòng nhạc dân gian, dân ca, đồng dao thường được biết đến là thể loại âm nhạc truyền miệng, gắn bó với văn hóa cộng đồng lâu đời, là tác phẩm thuộc về đông đảo nhân dân.

Trong những ca khúc dân ca, đồng dao ở Việt Nam có những tác phẩm nổi bật, cũng luôn thu hút hàng chục triệu, hàng trăm triệu lượt xem (view) trên các nền tảng số, được đông đảo khán giả nhiều thế hệ yêu mến.

Tiêu biểu trong đó có thể kể đến “Trống cơm”. “Trống cơm” được biết đến là một ca khúc dân ca Bắc Bộ. Tác phẩm được yêu mến rộng khắp, có nhiều nghệ sĩ tên tuổi đã thu âm, biến tấu và trình diễn “Trống cơm” trên các sân khấu lớn.

Trên nền tảng YouTube, “Trống cơm” có nhiều phiên bản, của nhiều nghệ sĩ, trong đó màn trình diễn của nhóm NSND Tự Long – Soobin Hoàng Sơn – Cường Seven tại Anh trai vượt ngàn chông gai mùa 1 thu hút hàng chục triệu lượt xem.

Năm 2024, sân khấu Anh trai vượt ngàn chông gai đã bùng nổ khi NSND Tự Long kết hợp cùng Soobin Hoàng Sơn, Cường Seven cho ra mắt tiết mục “Trống cơm” đầy sáng tạo, đưa âm nhạc dân ca kết hợp cùng R&B, Hip hop. Tiết mục nhận cơn mưa lời khen từ khán giả.

“Trống cơm” sau đó còn được trình diễn tại các concert thu hút hàng chục nghìn khán giả của nhà sản xuất Anh trai vượt ngàn chông gai.

Một ca khúc dân ca, đồng dao khác cũng được mọi thế hệ người Việt yêu thích, từng nghe, từng hát theo và thuộc nằm lòng là “Bắc kim thang”.

“Bắc kim thang” được giới thiệu là ca khúc dân ca, đồng dao xuất phát từ Nam Bộ kể về tình bạn giữa “chú bán ếch” và “chú bán dầu”. Tình bạn giữa họ đã dệt nên rất nhiều giai thoại xoay quanh “Bắc kim thang”.

Cũng giống như “Trống cơm”, “Bắc kim thang” có nhiều phiên bản, được nhiều nghệ sĩ, các kênh cá nhân thu âm, làm MV, sản xuất trên các nền tảng số. Riêng trên YouTube, các video sử dụng phần âm nhạc của “Bắc kim thang” đều thu hút hàng triệu đến chục triệu lượt xem.

“Bắc kim thang” cũng được đưa vào các concert, đêm nhạc quy mô lớn, các cuộc thi truyền hình... Có thể kể đến tiết mục “Bắc kim thang” từng gây bão của rapper Ricky Star tại Rap Việt mùa 1, và trở thành tiết mục đặc sắc bậc nhất mùa này.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, với các tác phẩm dân ca, dân gian, đồng dao... không có tác giả, các hãng đĩa, thu âm, nhà sản xuất, các kênh cá nhân, nghệ sĩ... có thể tham gia phối khí, thu âm và sở hữu quyền với bản ghi, video (quyền liên quan) và khai thác quyền liên quan trên nền tảng số.