Tâm huyết với nghệ thuật hát đúm

23 năm qua, CLB Hát đúm Quảng Yên với nòng cốt là những người cao tuổi đã dày công sưu tầm, biểu diễn, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị loại hình hát đối vùng biển Quảng Ninh đã được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Các nghệ nhân hát đúm dù ở tuổi xưa nay hiếm nhưng vẫn tích cực sưu tầm, biểu diễn.
Các nghệ nhân hát đúm dù ở tuổi xưa nay hiếm nhưng vẫn tích cực sưu tầm, biểu diễn.

CLB Hát đúm Quảng Yên tiền thân là CLB Hát đúm Yên Hưng, chính thức đi vào hoạt động từ ngày 20/8/2003, trực thuộc Trung tâm Văn hoá huyện Yên Hưng cũ. Nghệ nhân Ưu tú Phạm Thanh Quyết, Chủ nhiệm CLB Hát đúm Quảng Yên, chia sẻ: "Cho đến nay, CLB có 23 thành viên, chủ yếu là những người cao tuổi. Người cao tuổi nhất năm nay đã 85, còn lại đều trên 60 tuổi trở lên, chỉ có 4 người ở độ tuổi 50".

Các nghệ nhân thường xuyên đưa hát đúm vào trình diễn ở các lễ hội trong vùng, như: Lễ hội Tiên Công, Lễ hội Bạch Đằng, Lễ hội Xuống đồng và các lễ hội đình, chùa khác. Ngoài những ngày biểu diễn ở các hội làng khi tết đến xuân về, các thành viên của CLB còn đi sưu tầm và truyền dạy cho con cháu, học sinh các trường phổ thông trong vùng và anh chị em ở khu dân cư nơi họ đang sinh sống. Từ năm 2017 đến nay, nhiều thành viên CLB đã vào các trường THCS trong vùng truyền dạy và minh hoạ những làn điệu hát đúm cho các cháu học sinh miễn phí; phối hợp với Đoàn Thanh niên các cấp tập huấn hát đúm cho thanh niên. Nhiều nghệ nhân đã sưu tầm chép tay lại được hàng nghìn câu hát đúm cổ truyền. Trong đó, Nghệ nhân Ưu tú Phạm Thanh Quyết đã xuất bản được 3 tập sách về hát đúm, Nghệ nhân Ưu tú Ngô Đăng Nhuận đã xuất bản được 1 tập sách hát đúm.

CLB còn giúp Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện chương trình “Hành trình di sản văn hoá Quảng Yên bên dòng sông huyền thoại”. Năm 2019, CLB có 2 thành viên được giải B tham gia tiết mục Hát đúm tại Liên hoan văn hoá các dân tộc tỉnh Quảng Ninh. Các nghệ nhân còn giúp sinh viên Trường Đại học Hạ Long, Đại học Thái Nguyên về thực tập tìm hiểu, nghiên cứu làm khoá luận về văn hoá dân gian bộ môn hát đúm.

Giao lưu hát đúm giữa các nghệ nhân của Quảng Ninh với Hải Phòng.
Giao lưu hát đúm giữa các nghệ nhân của Quảng Ninh với Hải Phòng.

Tại làng đảo Hà Nam, CLB Hát đúm Quảng Yên đã tích cực phối hợp truyền thông về di sản hát đúm. Năm 2020, CLB tham gia cùng Truyền hình VOV đã quay chương trình “Làng nghề Việt, về chốn linh thiên muôn màu cuộc sống”. Năm 2022, CLB tham gia cùng VOV thực hiện các chương trình “Âm sắc Việt” và “Hát đúm dân gian vùng biển Quảng Ninh”. Năm 2023, hát đúm Quảng Yên có mặt trong chương trình VTV3 “Hành trình di sản rực rỡ”. Những chương trình về các nghệ nhân dân gian, hoạt động biểu diễn và truyền dạy hát đúm cũng xuất hiện nhiều lần trên các hạ tầng của Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh, góp phần tích cực trong việc bảo tồn di sản hát đúm. CLB còn tích cực tham gia chương trình kích cầu du lịch của tỉnh Quảng Ninh mang tên “Hội xuân di sản" năm 2021.

Đến nay, CLB có 8 thành viên vinh dự được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam công nhận danh hiệu Nghệ nhân dân gian Việt Nam, trong đó có 4 thành viên được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú, 1 thành viên là hội viên Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, 19 người là hội viên Hội Văn nghệ dân gian Quảng Ninh. 

Các nghệ nhân dạy học sinh hát đúm.
Các nghệ nhân dạy học sinh hát đúm.

Với tâm huyết và tài năng của mình, các nghệ nhân hát đúm đã nêu cao tinh thần "tuổi cao gương sáng", tổ chức được nhiều hoạt động thiết thực, bổ ích, không chỉ mang lời ca, tiếng hát phục vụ những nhiệm vụ chính trị của địa phương mà còn mong muốn bảo tồn và phát huy một loại hình văn hoá phi vật thể độc đáo của vùng cửa biển Bạch Đằng, do cha ông truyền lại. Nghệ nhân Ưu tú Phạm Thanh Quyết cho biết: Hát đúm không chỉ tập trung ở đảo Hà Nam mà còn ở một số vùng biển của Quảng Ninh, vì thế chúng tôi sẽ đổi tên thành CLB Hát đúm Quảng Ninh. Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục sưu tầm, biểu diễn nhiều hơn nữa và mong muốn sẽ có thêm nhiều thành viên được công nhận các danh hiệu Nghệ nhân Dân gian, Nghệ nhân Ưu tú và cả Nghệ nhân Nhân dân".

Cùng chuyên mục