Ngày 24/9, Thẩm phán Liên bang Timothy Kelly ra lệnh cho Nhà Trắng phải “lập tức trao trả, khôi phục và thiết lập lại” quyền ra vào cho ba hãng tin: CNN, MS NOW và Politico. Tuy nhiên, các phóng viên từ cả 3 hãng thông tấn này cho biết họ vẫn chưa thể bước chân vào bên trong Nhà Trắng sau phán quyết vài giờ.
Trước đó, ngày 18/9, Tổng thống Donald Trump thông báo cấm các hãng tin CNN, MS NOW và Politico đặt chân vào khuôn viên Nhà Trắng, vừa chỉ trích điều mà ông gọi là "tin giả" nhưng không có căn cứ rõ ràng, vừa đưa ra lý do rằng các bài viết của họ gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia. Ngay sau lệnh cấm trên, các cơ quan báo chí này đã đồng loạt đệ đơn kiện lên tòa án liên bang. Trong bộ đơn kiện chung, các hãng tin lập luận rằng lệnh cấm vi phạm Tu chính án thứ Nhất vì nhắm vào họ chỉ vì nội dung bài viết. Đơn kiện cho biết một nhân viên Mật vụ đã tịch thu thẻ tác nghiệp của các nhà báo.
Trong phán quyết ban hành vào đêm muộn, Thẩm phán Liên bang Timothy Kelly ra lệnh cho Nhà Trắng phải “lập tức trao trả, khôi phục và thiết lập lại” quyền ra vào cho ba hãng tin. Ông nhận định họ đã đáp ứng đủ các tiêu chuẩn pháp lý để xin lệnh hạn chế tạm thời kéo dài 14 ngày, đồng thời có khả năng chứng minh thành công việc thẻ báo chí của họ bị tước bỏ mà không tuân theo đúng trình tự pháp luật. “Đây là một tiêu chuẩn rất cao, nhưng các nguyên đơn đã đạt được”, ông viết.
Thẩm phán Kelly là người do chính ông Trump đề cử vào năm 2018 và từng ra lệnh trả lại thẻ tác nghiệp cho một phóng viên CNN trong vụ việc tương tự vào năm đó. Ông khẳng định chính quyền buộc phải có những tiêu chuẩn rõ ràng về hành vi dẫn đến việc thu hồi thẻ báo chí. Ông đánh giá tiêu chuẩn về nội dung đưa tin không phù hợp được nêu trong các bức thư mà Nhà Trắng gửi cho các hãng tin là “quá mơ hồ, không thể áp dụng”.
Thẩm phán cũng bác bỏ lập luận của chính quyền về nguy cơ an ninh quốc gia do các bài báo gây ra, đồng thời chỉ ra rằng lúc đầu ông Trump chẳng hề viện dẫn lý do này mà chỉ nhắm vào những thông tin tiêu cực khiến ông không vừa mắt, "Không có bất kỳ dữ liệu nào trong hồ sơ cho thấy việc tước thẻ cứng của các nguyên đơn xuất phát từ mối lo ngại về an ninh quốc gia”, ông viết.
Phán quyết này được đưa ra sau khi thẩm phán Kelly lắng nghe tranh luận trong phiên điều trần khẩn cấp vào ngày 23/9. Lệnh hạn chế tạm thời thường mang tính chất duy trì nguyên trạng trong lúc tòa án xem xét kỹ lưỡng hơn về vụ kiện.
Theodore Boutrous Jr., luật sư đại diện cho các hãng tin, phát biểu qua một tuyên bố gửi qua email:“Đây là một phán quyết mạnh mẽ bảo vệ quyền tự do báo chí, thủ tục tố tụng công bằng và thượng tôn pháp luật. Chúng tôi rất trân trọng hành động quyết đoán của tòa án”.
Tuy nhiên, vài giờ sau phán quyết, các phóng viên của những hãng tin này cho biết họ vẫn không được phép bước chân vào Nhà Trắng.
Các đài truyền hình lớn đồng loạt từ chối đưa tin về Tổng thống Trump để thể hiện tình đoàn kết
Lệnh cấm đã châm ngòi cho làn sóng hành động nhằm bày tỏ sự đồng lòng giữa các cơ quan báo chí. CNN là một trong 5 hãng truyền hình lớn tạo thành hệ thống phóng viên chuyên trách (TV pool) bám sát các hoạt động của tổng thống tại Nhà Trắng bao gồm: ABC (American Broadcasting Company), CBS (Columbia Broadcasting System), Fox News, NBC (National Broadcasting Company), và CNN (Cable News Network). Theo cơ chế luân phiên, các đài này sẽ cử ekip quay phim và ghi hình trực tiếp các hoạt động của Tổng thống Mỹ để chia sẻ chung nguồn tín hiệu (feed) cho toàn bộ nền báo chí.
Phán quyết của tòa án không can thiệp trực tiếp vào cơ chế luân phiên của nhóm phóng viên đoàn này. Ngay sau phiên điều trần vào ngày 23/9, các đài tiếp tục kiên quyết không phát sóng hình ảnh về Tổng thống Trump nếu không nhận được cam kết chắc chắn rằng CNN được khôi phục quyền tham gia nhóm tác nghiệp tại Nhà Trắng.
Tại căn cứ quân sự Joint Base Andrews, nơi diễn ra lễ đón chính thức Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình do tổng thống chủ trì, các phóng viên của Fox News, CBS và NBC đều túc trực tại hiện trường nhưng đồng loạt từ chối ghi hình.
Theo nhận diện trên thiết bị tác nghiệp, một số hãng truyền hình khác vẫn cử ekip đến ghi nhận sự kiện, bao gồm NewsNation, Newsmax, Right Side Broadcasting Network, One America News và LindellTV.
Được biết, trước thềm phiên điều trần diễn ra vào ngày 23/9, nhiều tổ chức báo chí khác, gồm cả Hãng thông tấn AP, cũng đã gửi văn bản đệ trình lên tòa án (amicus brief) nhằm kêu gọi cơ quan tư pháp khẩn trương trả lại quyền tác nghiệp tại Nhà Trắng cho 3 cơ quan truyền thông nói trên.
