Tháng 9/2026 vừa là tháng đầu tiên Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh có hiệu lực, vừa là thời điểm bản lề quyết định kết quả thực hiện kịch bản tăng trưởng quý III và cả năm. Trong không gian phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì đà tăng trưởng, mà phải nhanh chóng nhận diện dư địa, tháo gỡ điểm nghẽn và chuyển hóa năng lực sản xuất của từng ngành, từng doanh nghiệp thành kết quả cụ thể.
Tăng tốc sản xuất
Tháng 9 có ý nghĩa đặc biệt đối với Quảng Ninh khi vừa mở đầu giai đoạn triển khai những nhiệm vụ sau khi Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố có hiệu lực, vừa là tháng cuối quý III, có vai trò quan trọng đối với việc hoàn thành kịch bản tăng trưởng năm 2026. Đây cũng là thời điểm đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác điều hành: Không để quá trình chuyển đổi về tổ chức, tên gọi hay thủ tục hành chính làm chậm nhịp phát triển; ngược lại, phải biến vị thế mới thành khí thế mới trong sản xuất, đầu tư và kinh doanh.
Những kết quả đạt được sau 8 tháng đang tạo nền tảng tích cực cho mục tiêu này. Chỉ số sản xuất công nghiệp của Quảng Ninh tăng 16,24% so với cùng kỳ; riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 31,77%, tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới bên cạnh các ngành kinh tế truyền thống.
Nhiều sản phẩm công nghiệp chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng cao. Sản lượng loa, tai nghe đạt hơn 10,77 triệu bộ, tăng 49,42% và đã hoàn thành 106,15% kịch bản 9 tháng. Sản lượng xi măng đạt gần 3,13 triệu tấn, tăng 43,25%, vượt kịch bản 9 tháng. Điện sản xuất đạt 26,164 tỷ kWh, tăng 6,94% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng vẫn có sự phân hóa. Ba sản phẩm thuộc lĩnh vực chế biến, chế tạo gồm tấm quang năng, ti vi và ô tô hiện chưa đạt tiến độ kịch bản 9 tháng. Đến hết tháng 8, tấm quang năng mới đạt 79,44%, ti vi đạt 73,74% và ô tô đạt 72,07% kịch bản. Đáng chú ý, sản lượng dự kiến sản xuất trong tháng 9 mới chỉ đáp ứng lần lượt 64,7%, 51,4% và 45,4% phần sản lượng còn thiếu theo kịch bản.
Những con số này cho thấy áp lực không nhỏ đối với công tác điều hành tăng trưởng trong tháng bản lề. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế, hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp đang chịu tác động từ tình hình xung đột tại Trung Đông, sự biến động của thị trường và thay đổi xu hướng kinh doanh đối với một số sản phẩm công nghiệp. Tuy nhiên, khó khăn về thị trường không đồng nghĩa với việc dư địa tăng trưởng đã cạn.
Thực tế, sản lượng ti vi trong 8 tháng vẫn tăng 49,64%, ô tô tăng 84,33% so với cùng kỳ. Riêng sản lượng tấm quang năng của Công ty TNHH Công nghiệp Jinko Solar Việt Nam trong tháng 8 tăng 178,15% so với cùng kỳ. Đây là những chỉ dấu cho thấy vẫn còn khả năng gia tăng sản lượng nếu doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, khai thác thị trường và xử lý các điểm nghẽn liên quan.
Vấn đề đặt ra trong tháng 9 vì thế không chỉ là theo dõi các chỉ tiêu đã được giao, mà phải xác định cụ thể phần sản lượng còn thiếu có thể bù đắp ngay tại từng nhà máy.
Ông Trương Mạnh Hùng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Quản lý Khu kinh tế thành phố, cho biết: Đơn vị sẽ làm việc trực tiếp với từng doanh nghiệp có sản phẩm chưa đạt tiến độ để đánh giá khả năng tăng sản lượng, xác định phương án bù đắp ngay trong đầu tháng 9. Đối với Công ty TNHH Công nghiệp Jinko Solar Việt Nam, việc làm việc cụ thể về sản lượng tấm quang năng và thị trường tiêu thụ được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Cách tiếp cận này cho thấy công tác điều hành tăng trưởng đang được chuyển từ giao và theo dõi chỉ tiêu tổng thể sang bóc tách đến từng sản phẩm, từng doanh nghiệp, từng khả năng có thể khai thác. Đây là hướng điều hành cần thiết trong bối cảnh công nghiệp chế biến, chế tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế, đồng thời phụ thuộc lớn vào năng lực sản xuất, đơn hàng, thị trường và tiến độ vận hành của các dự án quy mô lớn.
Đối với thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra là phải biến những dư địa còn lại thành kết quả tăng trưởng thực chất; kịp thời nhận diện nơi còn năng lực, nơi còn thị trường, nơi có thể tăng ca, tăng sản lượng hoặc điều chỉnh phương án sản xuất. Khi mục tiêu tăng trưởng được cụ thể hóa đến từng ngành, từng sản phẩm và từng doanh nghiệp, công tác chỉ đạo, điều hành mới có thể sát thực tiễn, phản ứng nhanh hơn trước biến động và tạo thêm động lực cho chặng đường phát triển mới.
Biến dư địa thành động lực tăng trưởng
Công nghiệp chỉ là một phần trong bài toán tăng trưởng. Để duy trì nhịp phát triển và bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trên 13% trong năm 2026, tháng 9 còn là cuộc chạy đua trên nhiều mặt trận, như đầu tư công, giải phóng mặt bằng (GPMB), thu ngân sách, thu hút đầu tư ngoài ngân sách, FDI và phát triển dịch vụ. Mỗi lĩnh vực đều có những kết quả tích cực, nhưng đồng thời cũng đặt ra những khoảng trống cần nhanh chóng được bù đắp trong tháng bản lề này.
Trong lĩnh vực đầu tư công, đến hết tháng 8, toàn tỉnh đã giải ngân 13.119 tỷ đồng; riêng vốn kế hoạch năm 2026 giải ngân 11.719 tỷ đồng, đạt 61% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn đáng kể so với mức 36% cùng kỳ. Tuy nhiên, để hoàn thành chỉ tiêu quý III, trong tháng 9 cần giải ngân thêm 4.021 tỷ đồng, đưa tổng giải ngân 9 tháng lên 17.140 tỷ đồng, bằng 107% chỉ tiêu quý III và 88% kế hoạch cả năm. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi các chủ đầu tư, địa phương phải đẩy nhanh tiến độ thi công, nghiệm thu, hoàn thiện hồ sơ và thanh toán vốn.
Áp lực tương tự đang đặt lên công tác GPMB. Đến hết tháng 8/2026, trong số 22 dự án còn đang thực hiện GPMB, tổng diện tích phải thu hồi là 9.562,42ha; đã hoàn thành 6.021,99ha, còn 3.540,43ha. Riêng các dự án trọng điểm phải hoàn thành trong tháng 9 còn 882,59ha, liên quan đến 3.687 trường hợp. Trong khi đó, cả tháng 8 mới bàn giao được 251,54ha, nghĩa là khối lượng cần hoàn thành trong tháng 9 tương đương khoảng 3,5 lần kết quả của tháng trước.
Trước yêu cầu bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 13% năm 2026, UBND thành phố đã yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương hoàn thành GPMB các dự án trọng điểm trước ngày 30/9; ưu tiên các dự án công nghiệp, cụm công nghiệp, điện và những công trình mới khởi công. Đáng chú ý, trách nhiệm được phân công cụ thể đến tận địa bàn. UBND các xã, phường, đặc khu phải xây dựng kế hoạch theo tuần, đến từng dự án, từng phần diện tích; Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ.
Đây không chỉ là yêu cầu về tiến độ một nhiệm vụ cụ thể, mà còn là phép thử đối với phương thức quản trị của thành phố mới. Khi không còn cấp trung gian, khả năng phối hợp trực tiếp giữa thành phố với 54 xã, phường, đặc khu sẽ quyết định tốc độ biến quy hoạch, chủ trương đầu tư thành mặt bằng sạch, công trường và năng lực sản xuất mới.
Ở lĩnh vực ngân sách, những con số 8 tháng cho thấy cả kết quả tích cực và những vấn đề cần lưu ý. Tổng thu ngân sách nhà nước đạt 73.031 tỷ đồng, bằng 101,74% kịch bản 9 tháng; thu nội địa đạt 60.459 tỷ đồng. Tuy nhiên, mức vượt chủ yếu đến từ khoản thu tiền sử dụng đất, trong đó riêng dự án Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh đã nộp 26.359 tỷ đồng. Nếu không tính tiền sử dụng đất, thu ngân sách 8 tháng mới đạt 42.598 tỷ đồng, bằng 83,9% kịch bản tương ứng.
Đáng chú ý, thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu mới đạt 12.572 tỷ đồng, bằng 68,82% kịch bản 9 tháng. Để hoàn thành chỉ tiêu, tháng 9 phải thu thêm 5.695 tỷ đồng, gấp khoảng 3,6 lần mức bình quân một tháng của 8 tháng đầu năm. Những con số này cho thấy phía sau bức tranh thu ngân sách tích cực vẫn còn những khoảng trống lớn, đòi hỏi các giải pháp điều hành sát thực tế, nhất là trong khai thác nguồn thu bền vững từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu.
Trong khi đó, các động lực tăng trưởng mới tiếp tục được bổ sung. Đến hết tháng 8/2026, Quảng Ninh thu hút trên 1,1 tỷ USD vốn FDI, gồm 23 dự án cấp mới với tổng vốn 607,03 triệu USD và 16 dự án điều chỉnh tăng vốn thêm 520 triệu USD. Trong số 12 dự án thứ cấp dự kiến đi vào hoạt động tại các khu công nghiệp trong năm 2026, đã có 10 dự án vận hành. Nếu 2 dự án còn lại đi vào sản xuất đúng kế hoạch, đây sẽ là nguồn bổ sung trực tiếp cho năng lực sản xuất trong quý IV.
Khu vực dịch vụ tiếp tục tạo thêm dư địa tăng trưởng. Trong 8 tháng, Quảng Ninh đón trên 17 triệu lượt khách, tăng 6% so với kịch bản; doanh thu du lịch đạt 51.008 tỷ đồng, tăng 23%. Việc doanh thu tăng nhanh hơn tốc độ tăng khách cho thấy hiệu quả khai thác giá trị trên mỗi lượt khách đang có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, để hoàn thành kịch bản năm, trong tháng 9 ngành Du lịch cần thu hút thêm khoảng 1,17 triệu lượt khách và đạt thêm 3.678 tỷ đồng doanh thu.
Từ sản lượng của một nhà máy, tiến độ của một dự án, một hecta mặt bằng, một đồng vốn đầu tư công đến một khoản thu ngân sách, tất cả đều phải được chuyển hóa thành kết quả cụ thể. Đây chính là yêu cầu khác biệt của tháng đầu tiên thành phố Quảng Ninh vận hành trong vị thế mới.
Theo Sở Tài chính, tổng thu ngân sách cả năm dự kiến có thể đạt 107.300 tỷ đồng, vượt mục tiêu phấn đấu 100.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều Quảng Ninh cần chứng minh không chỉ là khả năng hoàn thành một con số tăng trưởng hay thu ngân sách trong một năm, mà còn là năng lực hình thành một phương thức phát triển hiệu quả hơn: Quyết định nhanh hơn, GPMB nhanh hơn, vốn được hấp thụ tốt hơn, doanh nghiệp được tháo gỡ khó khăn kịp thời hơn và nguồn lực xã hội được huy động mạnh mẽ hơn.
Để hiện thực hóa yêu cầu đó, UBND thành phố Quảng Ninh đang chỉ đạo các sở, ban, ngành và 54 xã, phường, đặc khu rà soát, đánh giá cụ thể từng chỉ tiêu, từng lĩnh vực có khả năng tăng trưởng cao trong những tháng cuối năm, từ đó xây dựng giải pháp thúc đẩy phù hợp. Trọng tâm là vận động doanh nghiệp nhập khẩu than, xuất khẩu đá vôi, clanhke, nhập khẩu vật tư, thiết bị ngành than thực hiện thủ tục hải quan tại địa phương; giữ chân các doanh nghiệp nhập khẩu điện thoại di động, ô tô, rơ moóc tại cửa khẩu Móng Cái; thu hút hàng chuyển tải, hạ tải tại cảng biển Hòn Gai; bố trí kho bãi, điểm tập kết, trung chuyển nhằm giảm chi phí và thời gian bốc xếp tại các cửa khẩu, lối mở, nhất là Móng Cái và Hoành Mô.
Thành phố cũng tập trung vận động các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp logistics và doanh nghiệp ngoài tỉnh đang phát sinh doanh thu trên địa bàn thành lập chi nhánh hạch toán độc lập tại địa phương; đẩy nhanh giải ngân 100% nguồn vốn kéo dài trước tháng 10/2026 và hoàn thành kịch bản giải ngân quý III.
Trở thành thành phố là một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, nhưng giá trị thực chất của dấu mốc ấy sẽ được đo bằng năng lực hành động của bộ máy chính quyền, tốc độ phát triển, chất lượng tăng trưởng và những thay đổi mà người dân, doanh nghiệp cảm nhận được trong thực tiễn. Vì thế, tháng 9/2026 không đơn thuần là tháng đầu tiên của một tên gọi hành chính mới, mà phải trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình phát triển mới của Quảng Ninh.
