Một nghiên cứu mới của Viện Sức khỏe Toàn cầu Barcelona (ISGlobal) phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế cảnh báo việc cắt giảm đột ngột viện trợ phát triển từ các quốc gia tài trợ lớn có thể dẫn đến thêm hơn 22 triệu ca tử vong tại các nước đang phát triển từ nay đến năm 2030, trong đó có 5,4 triệu trẻ em dưới 5 tuổi.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Mỹ, Anh, Đức và Pháp lần đầu tiên trong gần 3 thập kỷ cắt giảm viện trợ phát triển, đồng thời lên kế hoạch thắt chặt ngân sách hơn nữa vào năm 2025. Báo cáo nhấn mạnh rằng xu hướng này có nguy cơ làm đảo ngược nhiều thành quả đạt được trong giảm nghèo và y tế toàn cầu.
Báo cáo của ISGlobal cho biết nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu tại 93 quốc gia thu nhập thấp và trung bình để đánh giá tác động của việc tiếp tục cắt giảm viện trợ phát triển chính thức (ODA) vào năm 2025, sau các đợt giảm mạnh trong 5 năm qua. Nghiên cứu kết luận rằng mức cắt giảm sâu có thể dẫn tới thêm 22,6 triệu ca tử vong vào năm 2030, vượt xa so với các ước tính trước đó vốn chỉ dựa trên các đợt cắt giảm của riêng Mỹ.
Cụ thể, trong mô hình đánh giá, nhóm nghiên cứu xây dựng hai kịch bản. Trong kịch bản cắt giảm mạnh, nghiên cứu ước tính có thêm 22,6 triệu người có thể tử vong đến năm 2030, trong đó có 5,4 triệu trẻ dưới 5 tuổi. Khoảng dao động được đưa ra là 16,3–29,3 triệu ca, tùy theo mức độ cắt giảm và các yếu tố rủi ro như xung đột, suy thoái kinh tế hay thảm họa khí hậu. Một kịch bản nhẹ hơn cũng ghi nhận thêm 9,4 triệu ca tử vong vốn có thể phòng ngừa, trong đó có 2,5 triệu trẻ dưới 5 tuổi.
Công bố mới cập nhật kết quả nghiên cứu đầu năm nay, vốn dự báo việc Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt giảm mạnh hỗ trợ nước ngoài – bao gồm giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) – có thể dẫn tới thêm 14 triệu ca tử vong. Lần này, nhóm nghiên cứu bổ sung thêm tác động từ các đợt cắt giảm ngân sách viện trợ của Anh, Pháp và Đức.
Ngay sau khi nhậm chức, Tổng thống Trump – với tư vấn của tỷ phú Elon Musk – đã cắt hơn 80% viện trợ nước ngoài và đóng cửa USAID, cơ quan từng quản lý 35 tỷ USD viện trợ trong tài khóa 2024. Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng viện trợ nước ngoài không phục vụ “lợi ích cốt lõi” của Mỹ, đồng thời bác bỏ cáo buộc các đợt cắt giảm gây thiệt hại về nhân mạng.
Trong khi đó, Anh, Pháp và Đức cũng thu hẹp ngân sách viện trợ để ưu tiên chi tiêu quốc phòng trong bối cảnh xung đột Nga–Ukraine kéo dài. Trong số các nhà tài trợ hàng đầu, chỉ Nhật Bản duy trì mức viện trợ tương đối ổn định trong 2 năm qua. Nghiên cứu cảnh báo việc dừng hoặc thu hẹp chương trình có thể gây “hiệu ứng dây chuyền”, làm suy yếu năng lực hệ thống y tế ở các nước đang phát triển – năng lực vốn được xây dựng qua nhiều thập kỷ hợp tác quốc tế./.
