Trên cơ sở bám sát Nghị quyết 19-NQ/TW, ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của Trung ương, hàng loạt cơ chế, chính sách đã được tỉnh ban hành, tập trung vào đầu tư hạ tầng, ứng dụng khoa học - công nghệ và tổ chức lại sản xuất. Nhờ đó, ngành nông nghiệp từng bước đổi mới toàn diện, trong đó trồng trọt trở thành lĩnh vực ghi nhận bước tiến mạnh mẽ cả về quy mô, năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế.
Xác định nông nghiệp là trụ đỡ quan trọng, đặc biệt đối với các địa bàn miền núi và khu vực nông thôn, Quảng Ninh đã ưu tiên nguồn lực đáng kể để hoàn thiện kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất. Hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi, điện sản xuất được nâng cấp đồng bộ, giúp mở rộng vùng canh tác và giảm đáng kể chi phí sản xuất cho người dân. Tỉnh cũng triển khai các chương trình lớn như: Xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu; Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP); hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể và doanh nghiệp nông nghiệp; thành lập Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Đông Triều… Trong đó, trọng tâm của tái cơ cấu nông nghiệp Quảng Ninh là nâng cao hiệu quả lĩnh vực trồng trọt. Tỉnh chủ động giảm diện tích cây trồng hiệu quả thấp, chuyển đổi sang các loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp thị trường; đồng thời vẫn duy trì diện tích trồng lúa hợp lý để bảo đảm vững chắc an ninh lương thực. Công tác chọn tạo giống, khảo nghiệm và đưa vào sản xuất nhiều giống cây trồng mới được triển khai hiệu quả, giúp hình thành cơ cấu giống đa dạng, phù hợp từng vùng sinh thái. Nhiều giống cây chủ lực của tỉnh đã tạo dựng thương hiệu mạnh như vải chín sớm Phương Nam, vải chín sớm Đông Triều, na dai, chè Ngọc Thúy, trà hoa vàng, lúa chất lượng cao…
Cơ giới hóa cũng được đẩy mạnh trên các cánh đồng với tỷ lệ ứng dụng máy móc trong canh tác đạt trên 80%, riêng ở các vùng sản xuất tập trung, máy làm đất và gặt đập liên hợp đã đáp ứng 100% diện tích. Từ đó đưa năng suất các loại cây trồng liên tục tăng, năng suất lúa từ 25,9 tạ/ha những năm 1995 đã tăng lên trung bình hơn 51 tạ/ha hiện nay; năng suất ngô tăng từ mức dưới 21 tạ/ha lên hơn 45 tạ/ha. Sản lượng lương thực toàn tỉnh tăng trưởng bền vững, từ gần 44.000 tấn năm 1995 lên hơn 216.260 tấn/năm, góp phần bảo đảm an ninh lương thực trong mọi điều kiện. Giá trị sản xuất trên 1ha đất trồng trọt tăng từ 20 triệu đồng/ha năm 2004 lên hơn 110 triệu đồng/ha, tăng gấp 5 lần chỉ sau hai thập kỷ.
Cùng với nâng cao năng suất, Quảng Ninh tập trung quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa theo hướng tập trung, hiện đại. Đến nay, toàn tỉnh đã hình thành khoảng 6.400ha vùng sản xuất chủ lực, tương ứng hơn 10.900ha diện tích gieo trồng thực tế. Toàn tỉnh hiện có 50 vùng sản xuất đã được cấp mã số vùng trồng với diện tích trên 1.030ha, công cụ quan trọng để minh bạch quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và phục vụ xuất khẩu. Việc quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) được áp dụng trên hơn 11.200 ha, giúp giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế ô nhiễm môi trường, đồng thời nâng cao chất lượng nông sản.
Một điểm sáng trong trồng trọt của tỉnh là sự phát triển mạnh mẽ của nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tỉnh đã đưa vào hoạt động Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Đông Triều với diện tích 95,6 ha. Bên cạnh đó, cũng có khoảng trên 50 mô hình tưới nhỏ giọt, nhà màng, nhà kính, giám sát số, nhật ký điện tử được triển khai hiệu quả. Đặc biệt, chương trình OCOP ngày càng trở thành động lực quan trọng nâng tầm nông sản trồng trọt. Đến nay, Quảng Ninh có 437 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 8 sản phẩm đạt 5 sao, 103 sản phẩm OCOP đạt 4 sao, nhiều sản phẩm đã vươn ra thị trường quốc tế (một trong những địa phương có số lượng sản phẩm OCOP chất lượng cao lớn nhất cả nước). Nhờ chuyển dịch mạnh mẽ trong tổ chức sản xuất và cơ cấu cây trồng, thu nhập người dân nông thôn tăng nhanh. Đến năm 2025, thu nhập bình quân khu vực nông thôn ước đạt 84,14 triệu đồng/người, gấp 2,8 lần so với năm 2015; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều gần như không còn.
Ông Nguyễn Minh Sơn, Giám đốc Sở NN&MT, cho biết: Ngành đặt mục tiêu đến năm 2030 giá trị sản phẩm trên 1ha đất trồng trọt đạt 150 triệu đồng/năm. Tiến tới mục tiêu này, ngành sẽ tiếp tục mở rộng sản xuất hữu cơ, công nghệ cao, đảm bảo sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu; đẩy mạnh liên kết chuỗi và chuyển đổi số toàn diện trong nông nghiệp… Qua đó, từng bước khẳng định vị thế là địa phương tiên phong trong phát triển nông nghiệp sinh thái, hiệu quả, bền vững, tạo nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng sống của người dân nông thôn và thúc đẩy tăng trưởng xanh trong giai đoạn mới.
