V-pop đang thiếu 'siêu hit quốc dân'

Hit vẫn xuất hiện mỗi tuần, mỗi tháng. Nhưng những ca khúc đủ sức phủ sóng từ quán cà phê, đám cưới, karaoke đến sân trường, văn phòng... dường như ngày càng hiếm trong V-pop.

Khán giả có thể thuộc tên nghệ sĩ, biết MV vừa "top 1 trending" nhưng chưa chắc đã ngân nga được giai điệu. Điều này khiến không ít người trong giới bắt đầu đặt câu hỏi: Phải chăng V-pop đang thiếu những "siêu hit quốc dân"?

"Hit lớn" không còn đồng nghĩa với "đại chúng"

Những năm về trước, đi đâu người ta cũng nghe thấy Bống bống bang bang của nhóm 365, Nơi này có anh của Sơn Tùng M-TP, Sau tất cả của Erik, See tình của Hoàng Thùy Linh... Hai năm qua V-pop cũng ghi nhận sức lan tỏa mạnh mẽ của Tái sinh qua tiếng hát Tùng Dương, Viết tiếp câu chuyện hòa bình của Nguyễn Văn Chung hay Phép màu, Còn gì đẹp hơn của Nguyễn Hùng.

Những ca khúc này vượt ra khỏi phạm vi fandom để trở thành hiện tượng xã hội - những bài mà "ai cũng biết, ai cũng hát". Trẻ em hát, người lớn hát, TikTok dùng, quán ăn mở, đám cưới remix. Chúng tạo ra cảm giác "không thể thoát khỏi ca khúc này".

Khoảng một năm trở lại đây, V-pop vẫn có hit. Thậm chí số lượng hit nhiều hơn trước. Nhưng cảm giác "cả xã hội cùng nghe một bài" lại hiếm hơn. Một ca khúc có thể đứng đầu YouTube vài tuần nhờ lực cày view mạnh, fandom đông, chiến lược truyền thông tốt.

Nhưng ngoài cộng đồng người hâm mộ, mức độ thâm nhập vào đời sống lại không rộng cũng không sâu. Nói một cách khác, V-pop hôm nay mạnh về "hit trong cộng đồng" nhưng yếu hơn ở "hit quốc dân".

V-pop đang bước vào thời kỳ "fandom hóa"?

Nhiều nghệ sĩ như Mỹ Tâm, Hà Anh Tuấn, Sơn Tùng M-TP, Phùng Khánh Linh, Hoàng Dũng... sở hữu cộng đồng người hâm mộ rất trung thành, có khả năng "cày" view, stream, bán vé concert và tạo hiệu ứng mạng xã hội mạnh.

Điều này giúp thị trường sôi động hơn, chuyên nghiệp hơn. Nhưng mặt trái là thành công kiểu này đôi khi bị "nội bộ hóa". Một ca khúc có thể có sức ảnh hưởng cực lớn trong fandom nhưng người ngoài cộng đồng đó gần như không hay biết. Ca khúc trở thành "mã nhận diện cộng đồng" hơn là tài sản âm nhạc chung của số đông.

Đó cũng là lý do nhiều người cảm thấy V-pop hiện nay có rất nhiều "top trending" nhưng ít bài để lại cảm giác sống cùng đời sống xã hội như trước.

Ngay cả những nghệ sĩ có độ phủ mạnh hiện nay cũng khó tạo ra những cú nổ đại chúng kéo dài nhiều năm như giai đoạn trước.

Một yếu tố khác là tốc độ tiêu thụ âm nhạc ngày nay cũng đã thay đổi. TikTok biến những đoạn nhạc 15-30 giây thành trung tâm của thị trường. Điều này giúp ca khúc dễ viral hơn nhưng cũng khiến vòng đời ngắn hơn.

"Nhiều ca khúc nổi lên cực nhanh nhờ một câu hook bắt tai, một điệu nhảy hoặc meme (các hình ảnh, video, câu nói hài hước, châm biếm, được lan truyền rộng rãi và nhanh chóng trên Internet) nhưng sau một đến hai tuần lại bị thay thế bởi xu hướng mới. Vậy nên khán giả hiện đại nghe nhiều hơn nhưng mức độ gắn bó sâu với một ca khúc đôi khi lại ít hơn" - đạo diễn âm nhạc Vũ Hồng Thắng nhận định.

Tương tự trước đây một album có thể được nghe đi nghe lại suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Giờ đây playlist cập nhật liên tục khiến âm nhạc vận hành gần giống "dòng chảy nội dung" trên mạng xã hội. Trong bối cảnh ấy, việc tạo ra một "siêu hit quốc dân" đủ sức sống lâu trở nên khó hơn rất nhiều.

Nhiều "vũ trụ âm nhạc" tồn tại song song

Việc thiếu các "siêu hit quốc dân" không đồng nghĩa V-pop suy yếu. Ngược lại có thể thấy thị trường hiện nay đa dạng hơn, nhiều màu sắc hơn và có khả năng nuôi sống nhiều nghệ sĩ hơn trước. Khán giả Việt bây giờ không chỉ nghe ballad. Họ nghe R&B, hip hop, hyperpop, city pop, indie folk, electronic... Điều này cho thấy thị hiếu khán giả đa dạng và trưởng thành hơn.

Các nghệ sĩ cũng có nhiều không gian sáng tạo hơn thay vì phải cố làm nhạc "cho tất cả". Và khi thị trường ngày càng phân mảnh, khái niệm "quốc dân" tự nhiên cũng thu hẹp lại.

Tương lai của V-pop có thể sẽ không còn theo kiểu một vài ca khúc thống trị toàn xã hội mà là nhiều "vũ trụ âm nhạc" cùng tồn tại song song.

Dẫu vậy khán giả vẫn chờ đợi những ca khúc có khả năng kết nối số đông thật sự - những ca khúc mà sau nhiều năm người ta vẫn còn nhớ, còn hát, còn cảm thấy đó là một phần ký ức tập thể như "hit quốc dân vượt thời gian" Nối vòng tay lớn.

"Siêu hit quốc dân" không chỉ là ca khúc được số đông yêu thích. Nó là khoảnh khắc của một thị trường âm nhạc khiến rất nhiều con người, thuộc nhiều thế hệ và cộng đồng khác nhau, cùng chia sẻ một giai điệu. Nhưng chắc chắn là điều ấy sẽ ngày càng hiếm không chỉ ở V-pop mà còn trong toàn bộ thế giới streaming hôm nay.