Khai thác lợi thế biển đảo, đặc khu Vân Đồn đang từng bước củng cố khu vực kinh tế tập thể, lấy hợp tác xã làm cầu nối giữa người dân, doanh nghiệp và thị trường. Thời gian tới, đặc khu quyết tâm nâng chất lượng hoạt động, mở rộng chuỗi giá trị và gia tăng sức cạnh tranh cho kinh tế địa phương.
Theo số liệu từ UBND đặc khu Vân Đồn, đến hết tháng 7/2026, toàn đặc khu có 146 hợp tác xã đang hoạt động; 7 tháng đầu năm có 10 hợp tác xã được thành lập, đạt 200% kế hoạch thành phố giao cả năm. Tổng vốn điều lệ của các hợp tác xã đạt 1.179,3 tỷ đồng; doanh thu năm 2025 đạt 73,729 tỷ đồng, doanh thu quý II/2026 đạt 13,677 tỷ đồng.
Khu vực này đang thu hút 1.848 thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho 1.836 lao động. Đáng chú ý, trong 146 hợp tác xã đang hoạt động thì lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp có tới 141 hợp tác xã, chiếm 97,2%; trong đó 129 hợp tác xã thủy sản có tổng vốn điều lệ 884,94 tỷ đồng với 1.686 thành viên, tập trung vào nuôi trồng, khai thác và chế biến. Đây là lực lượng phát triển kinh tế phù hợp với lợi thế biển, đồng thời giữ vai trò tổ chức lại sản xuất, chuyển giao kỹ thuật, kết nối đầu vào và tiêu thụ sản phẩm cho các hộ dân.
Đặc khu đã hỗ trợ 7 hợp tác xã có 9 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, đồng thời tạo điều kiện tham gia hội chợ, hội nghị kết nối cung cầu và các tuần giới thiệu sản phẩm. Nhãn hiệu, bao bì, mã số, mã vạch, bảo hộ sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử được quan tâm, giúp sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng. Đề án thí điểm du lịch sinh thái biển đảo gắn với nuôi trồng thủy sản năm 2026 của địa phương còn mở hướng nâng giá trị trên cùng một không gian sản xuất, tạo thêm trải nghiệm cho du khách và sinh kế cho người dân.
Ông Dương Văn Xuyên, Giám đốc Hợp tác xã Làng chài Bái Tử Long, cho biết: Thực hiện chủ trương của Nhà nước về phát triển kinh tế tập thể, chúng tôi đã thành lập hợp tác xã và được thành phố định hướng phát triển du lịch trải nghiệm trên khu vực nuôi biển. Thành phố và đặc khu Vân Đồn cũng quan tâm đầu tư để từng bước hình thành điểm du lịch, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, hiện việc hoàn thiện thủ tục giao khu vực mặt biển vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Chúng tôi mong muốn trong năm 2026 các thủ tục được hoàn tất để người dân được giao mặt biển, yên tâm đầu tư phát triển sản xuất và dịch vụ du lịch.
Bên cạnh kết quả tích cực, kinh tế tập thể ở Vân Đồn vẫn đang đối mặt những điểm nghẽn. Phần lớn các hợp tác xã có quy mô nhỏ, năng lực tài chính và tích lũy thấp; kỹ năng quản trị, xây dựng phương án kinh doanh, ứng dụng công nghệ và liên kết thị trường còn hạn chế. Liên kết với doanh nghiệp chưa bền vững, trong khi sản xuất thủy sản chịu tác động của thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu và biến động giá. Việc đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, quản trị hiện đại và phát triển thị trường của đội ngũ quản lý hợp tác xã còn nhiều hạn chế….
Năm 2027, Vân Đồn đặt mục tiêu có 155 hợp tác xã, trong đó 150 đơn vị hoạt động; tổng số thành viên đạt 1.900 người và lao động thường xuyên đạt 1.890 người. Doanh thu bình quân mỗi hợp tác xã phấn đấu đạt 1,68 tỷ đồng, lãi bình quân 504 triệu đồng, thu nhập bình quân của lao động thường xuyên đạt 140 triệu đồng.
Để biến mục tiêu thành kết quả, đặc khu xác định thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, như: Hoàn thiện cơ chế; đơn giản hóa thủ tục; chuyển dữ liệu đăng ký lên hệ thống quốc gia; rà soát, xử lý đơn vị yếu kém; duy trì tư vấn pháp lý miễn phí và tổ chức đối thoại để tháo gỡ vướng mắc.
Trong đó, trọng tâm được đặt vào chất lượng thay vì chỉ tăng về số lượng. Mỗi hợp tác xã phải hình thành phương án sản xuất khả thi, minh bạch tài chính, củng cố niềm tin của thành viên và chủ động tìm thị trường. Liên kết với doanh nghiệp phải có hợp đồng ổn định, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và chế biến sâu. Với thế mạnh biển đảo, Vân Đồn có thể nhân rộng mô hình thủy sản gắn với dịch vụ hậu cần, du lịch sinh thái và trải nghiệm, qua đó tạo chuỗi giá trị có sự tham gia và hưởng lợi của cộng đồng.
Có thể thấy, phát huy hiệu quả kinh tế tập thể không chỉ là củng cố một khu vực kinh tế, mà còn là tạo nền tảng để người dân Vân Đồn liên kết, chia sẻ nguồn lực và cùng bước vào thị trường lớn. Khi chính sách hỗ trợ được triển khai đúng trọng tâm, đội ngũ quản lý được nâng tầm và các chuỗi giá trị biển, OCOP, du lịch được kết nối chặt chẽ, hợp tác xã sẽ trở thành động lực phát triển bền vững, góp phần nâng cao thu nhập, bảo đảm an sinh và làm giàu thêm sức sống cho đặc khu biển đảo.
