Từ nền tảng của thương cảng quốc tế trong lịch sử, Vân Đồn hôm nay có cơ hội hình thành một không gian kinh tế biển hiện đại, với mô hình đặc khu được kỳ vọng tạo thêm động lực thu hút đầu tư và mở rộng dư địa tăng trưởng.
Từ thương cảng xưa đến điểm đến nghỉ dưỡng mới
Là thương cảng quốc tế quan trọng của Đại Việt, nằm trên tuyến hàng hải kết nối với các trung tâm thương mại trong khu vực, Vân Đồn sở hữu vị trí địa lý cùng hệ thống đảo và vùng nước thuận lợi cho giao thương quốc tế. Những lợi thế ấy đang được phát huy trong quá trình đầu tư và hoàn thiện hạ tầng, với sân bay quốc tế, cao tốc, cảng biển cùng các công trình đô thị và dịch vụ ngày càng hiện đại.
Từ một vùng đất gắn với lịch sử giao thương trên biển, Vân Đồn đang dần trở thành không gian du lịch, nghỉ dưỡng và vui chơi đa dạng hơn. Du khách giờ đây có thể lưu trú, trải nghiệm và sử dụng nhiều dịch vụ ngay tại Vân Đồn, thay vì chỉ ghé qua để tiếp tục hành trình ra các đảo.
Một trong những dự án tạo dấu ấn là Sonasea Vân Đồn Harbor City của Tập đoàn CEO. Tổ hợp được phát triển với các hạng mục khách sạn, biệt thự nghỉ dưỡng, shophouse, thương mại và vui chơi giải trí hướng ra vịnh Bái Tử Long. Trong đó, Wyndham Garden Sonasea Vân Đồn đã đưa vào khai thác hệ thống lưu trú cao cấp, góp phần bổ sung sản phẩm nghỉ dưỡng cho khu vực Bãi Dài.
Ở các tuyến đảo, Angsana Quan Lạn cũng mang đến một sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp khác cho Vân Đồn. Khu nghỉ dưỡng nằm trên đảo Quan Lạn, khai thác lợi thế bãi biển và cảnh quan tự nhiên, hướng tới phân khúc khách nghỉ dưỡng cao cấp. Sự xuất hiện của Angsana Quan Lạn cùng hệ thống cơ sở lưu trú tại Quan Lạn, Minh Châu cho thấy không gian du lịch của Vân Đồn đang được mở rộng từ đất liền ra các đảo, với nhiều lựa chọn lưu trú và trải nghiệm hơn.
Ông Trần Hoàng Vũ, Tổng Giám đốc CEO Vân Đồn, cho biết: Vân Đồn hiện nay đã khác trước rất nhiều. Thị trường du lịch đã hình thành, hạ tầng giao thông ngày càng đồng bộ và các sản phẩm nghỉ dưỡng đã có khả năng thu hút khách. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư những sản phẩm có chất lượng cao hơn, hướng tới khách có khả năng chi tiêu và thời gian lưu trú dài hơn.
Hiệu quả của quá trình đầu tư đang thể hiện qua lượng khách và doanh thu du lịch. Trong 6 tháng năm 2026, Vân Đồn đón 1,521 triệu lượt khách, tăng 40,2% so với cùng kỳ. Trong đó, khách lưu trú đạt hơn 272.000 lượt, tăng 64,5%; doanh thu du lịch đạt khoảng 2.719 tỷ đồng, tăng 86%.
Đáng chú ý, tốc độ tăng của khách lưu trú cao hơn đáng kể tốc độ tăng tổng lượng khách. Đây là tín hiệu cho thấy Vân Đồn đang dần thay đổi từ một địa bàn mà du khách chủ yếu đi qua để ra đảo thành một điểm đến có khả năng giữ khách ở lại.
Chị Nguyễn Thị Thu Hà, du khách Hà Nội, cho biết: Vân Đồn bây giờ thay đổi rất nhiều, đường sá thuận tiện hơn, cảnh quan đô thị khang trang, các khu nghỉ dưỡng, khách sạn và dịch vụ cũng đa dạng hơn trước. Du khách đến đây không chỉ thuận tiện đi các đảo mà có thể lựa chọn nhiều điểm lưu trú, vui chơi và nghỉ dưỡng ngay tại Vân Đồn. Nếu có thêm nhiều hoạt động trải nghiệm, mua sắm và dịch vụ về đêm thì điểm đến sẽ càng hấp dẫn và thời gian lưu trú của du khách cũng sẽ dài hơn.
Cảng quốc tế Ao Tiên đang trở thành đầu mối quan trọng đưa du khách tới Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng và các đảo trong khu vực. Vào những thời điểm cao điểm, lượng khách qua cảng lên tới hàng chục nghìn lượt mỗi ngày. Trong khi đó, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn đưa khách từ các trung tâm kinh tế lớn đến gần hơn với các khu nghỉ dưỡng và điểm du lịch. Cao tốc tiếp tục mở rộng khả năng kết nối Vân Đồn với Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long và Móng Cái.
Theo quy hoạch được phê duyệt năm 2026, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn được định hướng đạt công suất khoảng 2,5 triệu hành khách và 5.000 tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030; đến năm 2050, công suất dự kiến nâng lên khoảng 20 triệu hành khách và 200.000 tấn hàng hóa mỗi năm.
6 tháng năm 2026, GRDP của Vân Đồn đạt khoảng 6.031 tỷ đồng, tăng 23,1%, trong đó khu vực thương mại - dịch vụ tăng 28%. Những con số này cho thấy sự phát triển của hạ tầng và các dự án du lịch đang bắt đầu tạo hiệu ứng rõ hơn đối với hoạt động kinh tế địa phương.
Những hạ tầng và dự án đã đầu tư đang trực tiếp tạo ra tăng trưởng cho Vân Đồn. Sân bay, cao tốc, bến cảng cao cấp Ao Tiên giúp mở rộng khả năng tiếp cận, trong khi các khu đô thị, khách sạn và nghỉ dưỡng tạo thêm nguồn cung lưu trú và dịch vụ. Trên nền tảng đó, Vân Đồn đang có cơ hội chuyển từ một điểm đến du lịch thành một không gian kinh tế biển đa dạng hơn. Đây cũng là dư địa để mô hình đặc khu phát huy vai trò, thu hút đầu tư và hình thành một cực tăng trưởng mới.
Cơ hội từ mô hình đặc khu, hướng tới cực tăng trưởng kinh tế biển
Việc vận hành theo mô hình đặc khu với phương thức quản trị mới, cơ chế, chính sách đặc thù, bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và mức độ tự chủ cao đang mở ra cho Vân Đồn cơ hội tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng chất lượng, hiệu quả và toàn diện.
Đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình quản lý, mà còn tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong khơi thông điểm nghẽn, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tăng khả năng thích ứng với các xu hướng phát triển mới, qua đó thu hút đầu tư chất lượng cao, phát triển hạ tầng hiện đại và bảo vệ môi trường.
Theo ông Phạm Xuân Đài, Chủ tịch UBND Đặc khu Vân Đồn, mô hình đặc khu tạo điều kiện để địa phương đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị, phát huy tốt hơn các tiềm năng, lợi thế và chủ động tạo dựng những động lực tăng trưởng mới. Trọng tâm là tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng chất lượng, hiệu quả, toàn diện; đồng thời khơi thông các điểm nghẽn, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để tạo dư địa phát triển.
Vân Đồn xác định nội lực là nền tảng, ngoại lực là đột phá, đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư nhân. Cùng với việc phát huy các nguồn lực sẵn có, chúng tôi tập trung thu hút đầu tư chất lượng cao, phát triển hạ tầng hiện đại, đẩy mạnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của đặc khu trước những xu hướng phát triển mới.
Trong định hướng đó, kinh tế biển được xác định là trụ cột chiến lược, động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh, hiệu quả và bền vững. Đặc khu tập trung khai thác hiệu quả không gian biển - đảo để phát triển các ngành kinh tế ưu tiên như du lịch đẳng cấp quốc tế, logistics, công nghiệp giải trí có casino, thương mại quốc tế, dịch vụ tài chính và công nghệ sinh học biển.
Trong đó, du lịch tiếp tục được đặt ở vị trí quan trọng với định hướng xây dựng Vân Đồn trở thành trung tâm du lịch biển đảo cao cấp, trung tâm nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe kết hợp y học hiện đại và y học cổ truyền, trung tâm tổ chức sự kiện, hội nghị quốc tế và công nghiệp giải trí có casino. Việc triển khai Đề án phát triển du lịch trên địa bàn đặc khu hướng tới tạo dựng chuỗi giá trị dịch vụ khép kín, liên hoàn, đồng thời tăng cường liên kết với các điểm đến như Hạ Long, Móng Cái, Cô Tô, Bái Tử Long.
Cũng theo lãnh đạo Đặc khu Vân Đồn, việc phát triển kinh tế biển sẽ không chỉ tập trung vào một ngành, mà hướng tới hình thành hệ sinh thái các ngành kinh tế có khả năng bổ trợ và tạo giá trị gia tăng cho nhau. Trong đó, du lịch, logistics, thương mại quốc tế, dịch vụ tài chính, công nghiệp giải trí và các ngành kinh tế biển mới sẽ cùng tham gia vào quá trình hình thành những chuỗi giá trị mới, khai thác hiệu quả hơn lợi thế về biển - đảo và vị trí chiến lược của địa phương.
Cùng với kinh tế biển, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để nâng cao năng suất và tạo phương thức phát triển mới. Đặc khu định hướng phát triển hạ tầng số với 5G toàn vùng, trung tâm dữ liệu (Data Center), năng lực AI, các nền tảng dữ liệu số dùng chung; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, nhất là trong các ngành kinh tế trọng điểm về du lịch, dịch vụ.
Điểm đáng chú ý là quá trình chuyển đổi này được đặt trong yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Vân Đồn hướng tới xây dựng cộng đồng cư dân đặc khu hiện đại, văn minh, hội nhập; nâng cao chất lượng dân số, chú trọng nhân lực trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kinh tế biển và công nghệ số. Tăng trưởng kinh tế đồng thời phải gắn với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ, công bằng, bảo đảm an sinh và nâng cao phúc lợi cho người dân.
Những định hướng đó được cụ thể hóa bằng các mục tiêu phát triển đến năm 2030: Tốc độ tăng tổng giá trị sản xuất bình quân hằng năm trên 30%; thu nhập bình quân đầu người tăng trên 50% so với giai đoạn 2025; đón khoảng 3 triệu lượt du khách, trong đó khoảng 500.000 lượt khách quốc tế; quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% tổng giá trị sản xuất…
Từ thương cảng quốc tế trong lịch sử, Vân Đồn hôm nay đang mở rộng không gian phát triển, hướng tới một vị thế mới trong cấu trúc kinh tế biển và trở thành cực tăng trưởng quan trọng của Quảng Ninh.
