Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số đang hiện diện ngày càng rõ nét trong từng quyết sách phát triển, từng hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân Quảng Ninh. Trên nền tảng Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh đang từng bước kiến tạo mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu, tạo nền tảng để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.
Chính quyền số - Từ điều hành đến phục vụ
Những ngày đầu tháng 8, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh, lượng người đến giao dịch vẫn khá đông. Tuy nhiên, thay vì mang theo những tập hồ sơ giấy hay chờ đợi nhiều giờ như trước, phần lớn người dân và doanh nghiệp chỉ cần vài thao tác trên điện thoại hoặc máy tính bảng để tra cứu hồ sơ, lấy số thứ tự, theo dõi tiến độ giải quyết. Nhiều thủ tục được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, từ nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến đến nhận kết quả số.
Anh Trần Quang Hưng, khu Hồng Hà 6, phường Hạ Long, chia sẻ: "Lúc đầu, tôi khá bỡ ngỡ với thủ tục cấp đổi giấy phép lái xe nên trực tiếp đến Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh. Tại đây, tôi được hướng dẫn tận tình hoàn thiện các thủ tục trên môi trường điện tử và chỉ sau ít ngày đã nhận được giấy phép lái xe gửi về tận nhà".
Từ những trải nghiệm thực tế của người dân có thể thấy, chuyển đổi số ở Quảng Ninh không còn đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin, mà đã trở thành quá trình đổi mới toàn diện phương thức lãnh đạo, quản lý và phục vụ nhân dân. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, đề án và chiến lược về dữ liệu, chuyển đổi số, mô hình tăng trưởng mới, đưa chuyển đổi số trở thành nhiệm vụ xuyên suốt trong phát triển kinh tế - xã hội.
Điểm nổi bật của quá trình này là vai trò dẫn dắt của chính quyền. Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 được kiện toàn thống nhất từ tỉnh đến cơ sở; trách nhiệm của người đứng đầu gắn trực tiếp với kết quả thực hiện. Phương thức điều hành cũng chuyển mạnh sang môi trường số, giúp việc theo dõi tiến độ, giám sát và đánh giá nhiệm vụ minh bạch, kịp thời hơn.
Mục tiêu cao nhất của chính quyền số vẫn là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Đến nay, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 99,9%; tỷ lệ trả kết quả điện tử đạt 99,1%; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt 98,5%... Qua đó, giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí và công sức cho người dân, doanh nghiệp.
Ông Jian Pei Shiu, Giám đốc Công ty TNHH Chính xác Boltun Việt Nam, cho biết: "Trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư và triển khai sản xuất, doanh nghiệp đã nhận được sự hỗ trợ tích cực từ tỉnh Quảng Ninh. Đặc biệt, thủ tục hành chính được xử lý nhanh chóng góp phần giúp doanh nghiệp đảm bảo tiến độ sản xuất".
Không chỉ cải cách thủ tục hành chính, Quảng Ninh còn coi dữ liệu là nguồn tài nguyên mới của bộ máy quản lý. Tỉnh đang từng bước xây dựng các cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu giữa các ngành, các cấp; đồng thời được Trung ương lựa chọn là một trong 4 địa phương xây dựng tỉnh kiểu mẫu về dữ liệu. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị và hỗ trợ quá trình ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Chuyển đổi số cũng lan tỏa trong toàn bộ hệ thống chính trị. Các cơ quan Đảng đẩy mạnh phòng họp không giấy, sổ tay đảng viên điện tử, xử lý văn bản trên môi trường số; HĐND tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi số. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đổi mới phương thức hoạt động trên nền tảng số, nổi bật là việc vận hành zalo mini app "Mặt trận Quảng Ninh số", giúp cung cấp thông tin chính thống và tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân nhanh chóng, thuận tiện hơn. Công nghệ vì thế đang trở thành cầu nối giữa chính quyền với người dân, góp phần xây dựng nền quản trị hiện đại, công khai và gần dân.
Trên nền tảng dữ liệu và quản trị số, Quảng Ninh đang nghiên cứu những mô hình phát triển mới như Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh, hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu. Đây không chỉ là bước phát triển của nền hành chính hiện đại, mà còn tạo nền móng cho hai trụ cột còn lại là kinh tế số và xã hội số, góp phần đưa chuyển đổi số trở thành động lực phát triển bền vững của tỉnh.
Kinh tế số - Mở không gian tăng trưởng mới
Nếu chính quyền số tạo nền tảng cho quản trị hiện đại thì kinh tế số chính là động lực mở rộng không gian tăng trưởng của Quảng Ninh. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh xác định lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu để chuyển dịch mô hình tăng trưởng, hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP vào năm 2030.
Hiện thực hóa mục tiêu này, Quảng Ninh đang xây dựng Đề án xác lập mô hình tăng trưởng mới giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời triển khai Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh. Đây được kỳ vọng sẽ là không gian phát triển mới, thu hút các ngành kinh tế dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ số, tạo động lực tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.
Từ nhiều năm qua, Quảng Ninh luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về cải thiện môi trường đầu tư, cải cách hành chính và phát triển hạ tầng giao thông. Bước sang giai đoạn mới, những lợi thế này tiếp tục được nâng tầm nhờ hạ tầng số, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và quyết tâm xây dựng nền kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ. Đây là điều kiện thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp số và các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.
Nhiều tập đoàn công nghệ lớn đã lựa chọn Quảng Ninh là điểm đến đầu tư. Các doanh nghiệp Lite-On, Foxconn, Jinko Solar, Gokin Solar tiếp tục mở rộng hoạt động với tổng vốn đăng ký khoảng 2,01 tỷ USD; Tập đoàn FPT phát triển hệ thống giáo dục theo định hướng AI và STEM. Không chỉ mang theo nguồn vốn lớn, các dự án này còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ mới, tạo việc làm chất lượng cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Cùng với đó, các doanh nghiệp trên địa bàn đã trích lập gần 1.000 tỷ đồng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, tạo thêm nguồn lực cho hoạt động đổi mới sáng tạo.
Một điểm mới trong phát triển kinh tế số của Quảng Ninh là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang giải quyết các bài toán lớn của thực tiễn. Tỉnh đã công bố 13 bài toán lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực có lợi thế như logistics, du lịch, công nghiệp chế biến, chế tạo, y tế, giáo dục, quản trị đô thị và tài nguyên môi trường, qua đó thu hút các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng tham gia nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng công nghệ. Đến nay, toàn tỉnh có 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đứng thứ 5 cả nước.
Cùng với đó, Quảng Ninh đang tiên phong triển khai Đề án thí điểm Cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng, ứng dụng AI, internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn để số hóa quy trình quản lý xuất, nhập khẩu, logistics và kiểm soát phương tiện, hàng hóa. Mô hình này góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy thương mại số xuyên biên giới.
Hiệu quả bước đầu đã được thể hiện rõ qua kết quả hoạt động xuất, nhập khẩu. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã thực hiện thủ tục cho 100.059 tờ khai của 2.409 doanh nghiệp, với tổng kim ngạch 10,84 tỷ USD, số thu ngân sách đạt 8.157 tỷ đồng. Những con số này cho thấy chuyển đổi số đang góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hoạt động logistics và thương mại biên giới của tỉnh.
Không chỉ trong lĩnh vực xuất, nhập khẩu, chuyển đổi số còn lan tỏa mạnh mẽ đến các ngành kinh tế truyền thống. Trong công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các giải pháp quản trị hiện đại vào sản xuất, từng bước hình thành mô hình "công nghiệp số", góp phần nâng cao năng suất lao động và giảm chi phí vận hành.
Ở lĩnh vực thương mại - dịch vụ, thương mại điện tử tiếp tục phát triển nhanh. Sàn thương mại điện tử OCOP Quảng Ninh đã đưa vào vận hành 432 sản phẩm, đạt 100% sản phẩm OCOP của tỉnh, thu hút khoảng 150.000 lượt truy cập mỗi năm. Toàn tỉnh hiện có 33.578 gian hàng trên các sàn thương mại điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm cho doanh nghiệp và người dân.
Trong nông nghiệp, chương trình "Nông nghiệp công nghệ cao - Nông dân số - Nông thôn thông minh" tiếp tục được triển khai gắn với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản, cấp mã QR cho sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất và quản lý môi trường. Song song với đó, tỉnh đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực cho tăng trưởng bền vững.
Theo số liệu của Cục Thống kê - Bộ Tài chính, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP Quảng Ninh tăng liên tục từ 5,94% năm 2021 lên 7,73% năm 2025; đến tháng 6/2026 ước đạt khoảng 8-8,3% GRDP. Những kết quả này cho thấy, kinh tế số đang từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới của địa phương.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho rằng: "Từ những nền tảng bước đầu đã được tạo dựng, yêu cầu đặt ra đối với Quảng Ninh trong giai đoạn tới không chỉ là tiếp tục phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mà quan trọng hơn là phải chuyển hóa những yếu tố này thành năng suất, hiệu quả và giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế".
Từ những kết quả đạt được có thể thấy, kinh tế số ở Quảng Ninh không chỉ được đo bằng tỷ trọng GRDP hay số lượng dự án công nghệ, mà còn thể hiện ở sự chuyển biến trong tư duy phát triển, cách thức quản trị và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Đây chính là nền tảng để tỉnh tiếp tục mở rộng không gian tăng trưởng, nâng cao chất lượng phát triển và tạo sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Xã hội số - Đưa chuyển đổi số đến từng người dân
Nếu chính quyền số tạo nền tảng quản trị, kinh tế số mở ra động lực tăng trưởng thì xã hội số chính là đích đến của quá trình chuyển đổi số. Bởi giá trị của công nghệ chỉ thực sự được khẳng định khi hiện diện trong cuộc sống hằng ngày, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, học tập hiệu quả hơn, kinh doanh dễ dàng hơn và tham gia tích cực vào sự phát triển của địa phương. Chính vì vậy, Quảng Ninh xác định xây dựng xã hội số là một trong 3 trụ cột quan trọng, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của chuyển đổi số.
Điểm nổi bật trong quá trình này là tỉnh không áp đặt công nghệ vào đời sống mà bắt đầu từ việc nâng cao năng lực số cho người dân. Mỗi người dân được xác định vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng, đồng thời cũng là người tạo ra dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số. Vì vậy, thay vì chỉ đầu tư hạ tầng, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng phổ cập kỹ năng số để mọi người đều có thể sử dụng thành thạo các nền tảng và dịch vụ số.
Nhiều mô hình thiết thực đã được triển khai rộng khắp như "Bình dân học vụ số", "Đại sứ số", "Gia đình số", "Chợ số" và "Tổ công nghệ số cộng đồng", nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế. Không chỉ hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt, các mô hình này còn góp phần hình thành thói quen tương tác trên môi trường số, giúp người dân tự tin tiếp cận các tiện ích công nghệ trong cuộc sống hằng ngày. Khoảng cách số giữa các nhóm dân cư từng bước được thu hẹp.
Ông Vũ Quang Vinh, 71 tuổi, khu phố 3 (phường Bãi Cháy), chia sẻ: "Trước đây tôi ít được tiếp cận với công nghệ thông tin. Được các đoàn viên thanh niên hướng dẫn, tôi đã biết sử dụng VNeID, Zalo của tổ dân phố và các trang thông tin chính thống. Khi đi khám bệnh cũng không cần mang nhiều giấy tờ như trước". Câu chuyện của ông Vinh cũng là minh chứng cho thấy chuyển đổi số đang giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi, tiếp cận các dịch vụ công thuận tiện và dễ dàng hơn.
Để người dân có điều kiện tiếp cận các nền tảng số, Quảng Ninh tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng viễn thông. Đến nay, tỷ lệ phủ sóng 5G đạt khoảng 94% dân số và 100% xã, phường, đặc khu có hạ tầng cáp quang. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển giáo dục số, y tế số, thương mại điện tử và nhiều dịch vụ số khác, bảo đảm cơ hội tiếp cận công nghệ cho người dân ở mọi địa bàn.
Trên nền tảng đó, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Trong giáo dục, việc đầu tư hạ tầng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng học tập trực tuyến góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế số trong tương lai. Trong y tế, hồ sơ sức khỏe điện tử, sổ sức khỏe điện tử cùng nhiều giải pháp số trong khám, chữa bệnh được triển khai ngày càng rộng rãi; nhiều cơ sở y tế đã ứng dụng bệnh án điện tử bằng giọng nói, số hóa quản lý trang thiết bị và cơ sở dữ liệu đấu thầu thuốc, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ người dân.
Không chỉ trong giáo dục và y tế, công nghệ số còn hiện diện ngày càng nhiều trong các hoạt động văn hóa, du lịch và thương mại. Người dân có thể dễ dàng tra cứu thông tin, thực hiện các giao dịch trực tuyến, tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn; doanh nghiệp có thêm kênh quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường trên các nền tảng số. Những thay đổi này không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống, mà còn từng bước hình thành nếp sống số trong cộng đồng.
Từ chính quyền số, kinh tế số đến xã hội số, Quảng Ninh đang từng bước hình thành một hệ sinh thái phát triển mới, trong đó ba trụ cột không tồn tại độc lập mà gắn kết, bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau trên cùng một nền tảng dữ liệu và công nghệ. Khi chính quyền vận hành hiệu quả hơn, doanh nghiệp đổi mới mạnh mẽ hơn và người dân chủ động tham gia vào môi trường số, chuyển đổi số sẽ trở thành sức mạnh nội sinh, tạo động lực để tỉnh tiếp tục bứt phá.
