Gần một thế kỷ hình thành và phát triển, báo chí Quảng Ninh luôn gắn bó mật thiết với sự nghiệp cách mạng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh, giữ vững vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng và đồng hành cùng những chặng đường xây dựng và phát triển của địa phương. Từ Báo Than - tờ báo cách mạng đầu tiên của Vùng mỏ, đến Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh hôm nay là hành trình kế thừa, đổi mới không ngừng, từng bước chuyển mình từ báo in truyền thống, đến mô hình truyền thông hội tụ, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và xu thế phát triển của báo chí hiện đại.
Lịch sử báo chí Quảng Ninh được khởi nguồn từ cuối năm 1928 với sự ra đời của Báo Than. Được xuất bản bí mật trong đội ngũ công nhân mỏ, in trên khổ giấy nhỏ, Báo Than đã trở thành công cụ tuyên truyền tư tưởng cách mạng, góp phần giác ngộ, tập hợp lực lượng công nhân, cổ vũ phong trào đấu tranh chống áp bức, bóc lột. Sự ra đời của Báo Than đặt nền móng cho dòng chảy báo chí cách mạng trên quê hương Vùng mỏ.
Trong những năm 1930-1931, Báo Than tiếp tục được khôi phục, trở thành tiếng nói cổ vũ phong trào đấu tranh của công nhân các mỏ Cẩm Phả, Hòn Gai, Uông Bí, Vàng Danh. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhiều ấn phẩm báo chí lần lượt ra đời như Quân Bạch Đằng, Tin tức Hải Ninh, Hải Ninh Giải phóng, Vùng Than, Thợ Mỏ... góp phần tuyên truyền chủ trương của Đảng, động viên quân và dân Quảng Ninh vượt qua khó khăn trong kháng chiến.
Năm 1957, Báo Vùng Mỏ - cơ quan ngôn luận của Đảng bộ khu Hồng Quảng chính thức ra đời, tiếp nối truyền thống báo chí cách mạng Vùng mỏ. Trong những năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ, Báo Vùng Mỏ luôn bám sát thực tiễn, phản ánh khí thế thi đua lao động sản xuất, chiến đấu của quân và dân, với hình ảnh những người làm báo có mặt tại hầm lò, công trường, bến cảng, trận địa phòng không. Đây là tiền thân quan trọng của Báo Quảng Ninh sau này.
Tháng 10/1963, tỉnh Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh. Tiếp nối sự kiện lịch sử này, ngày 2/1/1964, Báo Quảng Ninh đã phát hành số đầu tiên, được hợp nhất từ Báo Hải Ninh (tỉnh Hải Ninh) và Báo Vùng Mỏ (khu Hồng Quảng). Sự ra đời của tờ báo đã mở ra một thời kỳ phát triển mới, trở thành tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ninh. Những năm đầu, báo được xuất bản trong điều kiện hết sức khó khăn, với phương thức in thủ công, chữ chì, thiếu thốn về giấy in, thiết bị và nhân lực. Tuy nhiên, các thế hệ người làm báo vẫn kiên trì duy trì dòng thông tin, phản ánh sinh động công cuộc xây dựng, bảo vệ quê hương và đất nước.
Cùng với báo in, phát thanh và truyền hình cũng từng bước phát triển. Năm 1956, Đài Truyền thanh Hòn Gai được thành lập, đưa tiếng nói của Đảng, chính quyền đến gần hơn với nhân dân. Những ngày đầu, trong điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị còn hết sức thiếu thốn, những người làm phát thanh đã nỗ lực duy trì hoạt động và từng bước xây dựng chương trình phục vụ nhân dân.
Ông Phạm Đình Chương, nguyên cán bộ kỹ thuật gắn bó với Đài từ những ngày đầu, nhớ lại: Để chuẩn bị cho chương trình đầu tiên phát sóng vào ngày 2/9/1956, hệ thống dây dẫn và loa đài đã được triển khai từ trước đó 5 tháng. Khi ấy, cả thị xã Hòn Gai chỉ có khoảng 10 chiếc loa của Liên Xô và một số loa của Trung Quốc, người dân phải tập trung tại các khu vực trung tâm để nghe. Từ chỗ chỉ tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài từng bước được đầu tư trang thiết bị, bổ sung nhân lực có chuyên môn và tự sản xuất các chương trình phát thanh. Những bước đi đầu tiên ấy đã đặt nền móng cho quá trình phát triển của phát thanh, truyền hình Quảng Ninh sau này.
Đến ngày 2/9/1983, chương trình truyền hình Quảng Ninh chính thức phát sóng trên kênh 12 VHF. Từ đây, Đài Phát thanh Quảng Ninh cũng có tên mới là Đài phát thanh truyền hình Quảng Ninh. Những năm đầu, phần lớn chương trình phát sóng còn sử dụng băng của Đài Truyền hình Việt Nam; từ khâu vận chuyển băng, lên chương trình đến phát sóng đều thực hiện thủ công. Từ những chương trình đầu tiên, truyền hình Quảng Ninh từng bước mở rộng vùng phủ sóng, đổi mới nội dung và phương thức sản xuất.
Bước vào thời kỳ đổi mới, báo chí Quảng Ninh từng bước hiện đại hóa quy trình sản xuất. Ngày 25/4/1995, Đài phát thanh truyền hình Quảng Ninh lần đầu tổ chức truyền hình trực tiếp lễ mít tinh kỷ niệm 40 năm giải phóng Vùng mỏ tại sân vận động Hòn Gai, đánh dấu bước tiến mới trong năng lực sản xuất chương trình trực tiếp của truyền hình địa phương.
Sau dấu mốc này, truyền hình Quảng Ninh tiếp tục được đầu tư, từng bước đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nội dung và mở rộng thời lượng phát sóng. Ngày 19/5/2001, truyền hình Quảng Ninh lần đầu tiên được tách lập thành một kênh riêng mang tên Kênh Thời sự - Chính trị - Tổng hợp QTV. Ngày 5/2/2009, kênh QTV được phát sóng trên vệ tinh Vinasat-1; cùng năm, chính thức phát sóng 24/24 giờ. Ngày 19/5/2010, kênh QTV3 - Kênh Thể thao, Văn hóa, Giải trí phát sóng thử nghiệm. Đến ngày 21/6/2010, kênh QTV đổi tên thành QTV1 và chính thức phát song song hai kênh QTV1, QTV3. Năm 2011, QTV3 tăng thời lượng phát sóng lên 24/24 giờ. Đặc biệt, năm 2019, hai kênh QTV1 và QTV3 chính thức phát sóng theo tiêu chuẩn HD.
Cùng với truyền hình, phát thanh cũng không ngừng phát triển. Ngày 21/6/2013, kênh phát thanh thứ hai QNR2, mang thương hiệu “Giai điệu Hạ Long”, chính thức lên sóng trên tần số 94,7 MHz, song song với QNR1 trên tần số 97,8 MHz. Việc hình thành hai kênh với hai định hướng nội dung khác nhau góp phần mở rộng không gian thông tin và đáp ứng đa dạng hơn nhu cầu của người nghe.
Những năm 90, Báo Quảng Ninh cũng được đầu tư hệ thống máy tính phục vụ chế bản điện tử, tạo bước chuyển từ phương thức làm báo thủ công sang ứng dụng công nghệ. Năm 2003, báo Quảng Ninh trở thành nhật báo; năm 2006, báo Quảng Ninh điện tử chính thức đi vào hoạt động, mở rộng không gian thông tin trên môi trường Internet, từng bước hình thành nền báo chí đa phương tiện. Cùng với đó, phát thanh và truyền hình cũng không ngừng đổi mới nội dung, mở rộng vùng phủ sóng, nâng cao chất lượng chương trình, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của báo chí Quảng Ninh trước yêu cầu chuyển đổi số.
Đến năm 2019, trước yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức báo chí và xu thế phát triển của truyền thông hiện đại, Quảng Ninh thực hiện bước đột phá khi hợp nhất các cơ quan báo chí của tỉnh, mở ra giai đoạn phát triển mới.
Ngày 1/1/2019 đánh dấu bước ngoặt lớn của báo chí Quảng Ninh khi Trung tâm Truyền thông tỉnh Quảng Ninh chính thức đi vào hoạt động trên cơ sở hợp nhất Báo Quảng Ninh, Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh, Báo Hạ Long và Cổng thông tin điện tử tỉnh. Đây là mô hình cơ quan báo chí hợp nhất cấp tỉnh đầu tiên trong cả nước, mở ra phương thức tổ chức mới theo mô hình tòa soạn hội tụ đa phương tiện, phân phối đa nền tảng.
Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức theo chủ trương của Trung ương và của tỉnh, từ ngày 1/7/2025, Trung tâm Truyền thông tỉnh Quảng Ninh chính thức đổi tên thành Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh, tiếp tục kế thừa mô hình truyền thông hội tụ và đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện.
Từ mô hình hoạt động theo từng loại hình riêng lẻ, Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh từng bước xây dựng quy trình sản xuất thống nhất. Cùng một nguồn thông tin, nội dung được phát triển đồng thời trên báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình, nền tảng OTT và các kênh mạng xã hội, phát huy thế mạnh của từng loại hình để đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng đa dạng của công chúng. Báo in được định hướng theo dòng báo chí chuyên sâu, dữ liệu; trong khi báo điện tử, phát thanh và truyền hình phát huy ưu thế cập nhật liên tục 24/24h với các sản phẩm đa phương tiện như e-magazine, longform, infographic, podcast, video số và livestream.
Chia sẻ về sự thay đổi trong môi trường làm báo hiện nay, phóng viên Nguyễn Thơm (Phòng Thời sự, Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh) cho biết: "Nếu trước đây mỗi phóng viên thường chỉ tập trung vào một loại hình báo chí thì hiện nay phải tác nghiệp đa nền tảng. Từ một sự kiện, chúng tôi vừa thu thập thông tin, chụp ảnh, quay video, ghi âm, sau đó cùng tòa soạn phát triển thành nhiều sản phẩm như tin điện tử, bài báo in, truyền hình, podcast, infographic hay nội dung trên mạng xã hội. Quy trình thay đổi rất nhiều, nhưng mục tiêu vẫn là truyền tải thông tin chính xác, nhanh chóng và hấp dẫn đến công chúng".
Cùng với đổi mới quy trình, công nghệ sản xuất, Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện. Hệ thống quản trị nội dung (CMS) hiện đại cho phép phóng viên tác nghiệp trên nhiều thiết bị, tích hợp phát thanh, truyền hình trực tuyến và công nghệ đọc báo bằng giọng nói AI. Đơn vị đang tiếp tục nâng cấp CMS theo hướng ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo vào quản trị nội dung, xây dựng các chuyên trang dữ liệu và cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Toàn bộ quy trình sản xuất chương trình truyền hình từ tiền kỳ, hậu kỳ, đến phát sóng được số hóa; kho dữ liệu báo chí được xây dựng tập trung, lưu trữ trên nền tảng điện toán đám mây và hệ thống băng từ chuyên dụng, hoàn thành số hóa dữ liệu báo in, phát thanh, truyền hình qua nhiều giai đoạn.
Hệ sinh thái truyền thông số cũng không ngừng được mở rộng. Ngoài báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình, đơn vị phát triển ứng dụng QTVgo trên nền tảng OTT, đồng thời xây dựng hệ thống kênh truyền thông trên Youtube, Facebook, TikTok, Zalo...
Ngoài ra, Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh cũng mở fanpage bằng tiếng Anh trên mạng xã hội Facebook và fanpage tiếng Trung trên mạng xã hội Weibo, với chức năng quảng bá về du lịch, văn hóa và các chính sách kêu gọi đầu tư, tăng cường hợp tác quốc tế của Quảng Ninh ra thế giới.
Đặc biệt, với sự quan tâm của thành phố, trụ sở Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh đã được đầu tư xây dựng, hoàn thành và đưa vào sử dụng khang trang từ đầu năm 2026. Không chỉ là một công trình ấn tượng về hạ tầng, thiết kế, cảnh quan, công trình còn được đầu tư đồng bộ với trang thiết bị, máy móc, công nghệ hiện đại.
Nhờ mô hình truyền thông hội tụ và quá trình chuyển đổi số đồng bộ, Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh đang ngày càng khẳng định vai trò là cơ quan báo chí chủ lực của Quảng Ninh, giữ vững vị thế là kênh thông tin chính thống, tin cậy, đồng thời tiên phong đổi mới trong hệ thống báo Đảng địa phương. Từ những trang báo in đầu tiên của Báo Than đến hệ sinh thái truyền thông số hôm nay là hành trình gần một thế kỷ không ngừng đổi mới, sáng tạo, tiếp tục lan tỏa hình ảnh Quảng Ninh năng động, hiện đại và phát triển tới bạn đọc, khán giả trong nước và quốc tế của Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh.
Thực hiện: Ngọc Khôi
Trình bày: Hùng Sơn
