Thời đại công nghệ số phát triển, hoạt động mua sắm ngày càng đa dạng, tạo thuận lợi cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ cũng đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi các cơ quan chức năng tăng cường quản lý, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trước những yêu cầu đặt ra từ thực tiễn, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn thành phố đang được triển khai thông qua các hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường, tiếp nhận phản ánh và tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Trong đó, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) giữ vai trò quan trọng trong việc chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa vi phạm, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, duy trì môi trường thương mại lành mạnh.
Theo báo cáo của Sở Công Thương, từ đầu năm đến nay lực lượng QLTT đã kiểm tra 558 vụ, phát hiện và xử lý 532 vụ với 616 hành vi vi phạm. Tổng số tiền liên quan đến xử phạt và trị giá hàng hóa bị tiêu hủy, thanh lý là 25,8 tỷ đồng. Trong đó, trị giá hàng hóa buộc tiêu hủy là 13,5 tỷ đồng và hàng hóa thanh lý trị giá 1,7 tỷ đồng.
Hoạt động mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận nhiều loại hàng hóa, dịch vụ mà không cần trực tiếp đến cửa hàng. Tuy nhiên, việc giao dịch qua mạng cũng tiềm ẩn rủi ro khi thông tin về người bán, nguồn gốc sản phẩm hoặc chất lượng hàng hóa chưa được kiểm chứng đầy đủ. Hình ảnh quảng cáo không phải lúc nào cũng phản ánh đúng sản phẩm thực tế; trong khi đó, tài khoản bán hàng có thể bị xóa hoặc biến mất sau giao dịch, gây khó khăn cho việc xác minh và xử lý khi phát sinh tranh chấp.
Từ đầu năm đến nay lực lượng QLTT đã phối hợp xử lý 9 phản ánh, kiến nghị của người tiêu dùng thông qua đơn thư và mạng xã hội. Nội dung phản ánh liên quan đến an toàn thực phẩm, chất lượng và nguồn gốc hàng hóa, chất lượng dầu diesel, việc người bán không cung cấp hóa đơn. Trong đó có một trường hợp bị xử phạt 4 triệu đồng do không cung cấp được tài liệu liên quan đến giao dịch; một số vụ việc khác được giải quyết thông qua thỏa thuận dân sự và bồi thường.
Việc tiếp nhận phản ánh từ người dân góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh trên thị trường. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi của mình, người tiêu dùng cũng cần chủ động lưu giữ thông tin giao dịch, hóa đơn, chứng từ thanh toán, nội dung trao đổi với người bán và hình ảnh sản phẩm. Đây là những căn cứ quan trọng khi cần phản ánh, khiếu nại hoặc đề nghị cơ quan chức năng xác minh vụ việc.
Chị Phạm Thu Hương, phường Cao Xanh, cho biết: Mua sắm trực tuyến mang lại nhiều tiện lợi, nhưng người mua vẫn có thể gặp rủi ro. Vì vậy, tôi mong muốn các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, đồng thời có hướng dẫn cụ thể để người dân biết cách phản ánh và bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.
Cùng với hoạt động kiểm tra và xử lý vi phạm, tuyên truyền, phổ biến pháp luật được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của cả người kinh doanh và người tiêu dùng. Từ đầu năm đến nay có 9.458 lượt tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại được tiếp cận thông qua hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Lực lượng chức năng cũng rà soát 782 cơ sở kinh doanh trên môi trường trực tuyến và mạng xã hội, vận động ký cam kết chấp hành quy định; đồng thời đăng tải 148 tin, bài tuyên truyền.
Dù vậy, công tác quản lý vẫn gặp không ít khó khăn. Các tài khoản kinh doanh trực tuyến có thể thay đổi hoặc ngừng hoạt động; thông tin, hình ảnh trên mạng khó đủ căn cứ xác định hàng hóa có đúng như quảng cáo hay không; dữ liệu điện tử liên quan đến giao dịch cũng có nguy cơ bị xóa. Bên cạnh đó, lực lượng thực thi còn phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong khi hoạt động kinh doanh trên môi trường số liên tục thay đổi về phương thức và phạm vi tiếp cận khách hàng.
Theo lãnh đạo Sở Công Thương, Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, chú trọng những mặt hàng và lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ vi phạm, trong đó có hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Cùng với việc phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng sẽ tiếp tục được quan tâm, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
