Các công ty công nghệ, trong đó có Meta, Google, TikTok và Roblox, đang tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ xác định độ tuổi nhằm nhận diện người dùng là trẻ em hay người trưởng thành, qua đó triển khai các biện pháp bảo vệ phù hợp trên môi trường mạng.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh sức ép từ dư luận và các cơ quan quản lý tại Mỹ cũng như nhiều quốc gia khác ngày càng gia tăng đối với các nền tảng mạng xã hội về vấn đề an toàn trẻ em. Meta, công ty sở hữu Facebook và Instagram, đặc biệt chịu sự giám sát sau khi đạt thỏa thuận pháp lý trị giá 18 tỷ USD với các tổng chưởng lý bang tại Mỹ, liên quan đến cáo buộc công ty thiết kế các nền tảng theo cách thu hút và duy trì sự chú ý của người dùng trẻ, gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của trẻ em.
Theo thỏa thuận, Meta có một năm để hoàn thiện hệ thống xác minh độ tuổi. Công ty sẽ phải tăng cường công nghệ của mình, kết hợp với các công cụ do bên thứ ba cung cấp và chịu các cuộc kiểm toán độc lập nhằm đánh giá hiệu quả của hệ thống.
AI được sử dụng để ước tính độ tuổi
Một trong những phương pháp ngày càng được các công ty công nghệ sử dụng là trí tuệ nhân tạo. Thay vì yêu cầu người dùng xuất trình giấy tờ tùy thân, AI có thể phân tích nhiều dấu hiệu để ước tính độ tuổi.
Meta cho biết hệ thống của Instagram có thể xem xét những thông tin như nội dung người dùng đăng tải, các bài viết họ thích hoặc bình luận, những tài khoản họ tương tác và thời điểm đăng nhập. Chẳng hạn, việc một tài khoản thường xuyên không hoạt động trong giờ học có thể là dấu hiệu cho thấy người dùng đang trong độ tuổi đi học.
AI cũng có thể phân tích hình ảnh do người dùng đăng tải để tìm kiếm những dấu hiệu liên quan đến độ tuổi. Meta từng cho biết công nghệ này có thể xem xét các đặc điểm hình thể, chẳng hạn chiều cao hoặc cấu trúc xương, để đưa ra ước tính.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng ước tính độ tuổi bằng AI không đồng nghĩa với xác minh chính xác ngày sinh. Công nghệ này vẫn có thể đưa ra kết quả sai và cần được kết hợp với các phương pháp khác.
Google cũng đã triển khai hệ thống xác minh độ tuổi trên YouTube, sử dụng AI và lịch sử xem nội dung để phân biệt người trưởng thành với người chưa đủ tuổi.
Nhận diện khuôn mặt cũng được sử dụng
Một số nền tảng sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để ước tính độ tuổi. Các công ty chuyên về xác minh danh tính như Yoti và Persona cung cấp công nghệ cho những nền tảng như Meta và Roblox.
Roblox, nền tảng trò chơi trực tuyến cho phép trẻ dưới 13 tuổi đăng ký tài khoản, yêu cầu người dùng quay video selfie để hệ thống ước tính độ tuổi nếu họ muốn sử dụng tính năng trò chuyện với những người dùng khác. Roblox cho biết video sẽ được xóa sau khi quá trình kiểm tra hoàn tất.
Theo Matt Kaufman, Giám đốc An toàn của Roblox, hệ thống có thể ước tính độ tuổi của những người trong khoảng 5-25 tuổi với sai số khoảng một đến hai năm.
Bài toán cân bằng giữa an toàn và quyền riêng tư
Một vấn đề khác đang gây tranh luận là quyền riêng tư. Trong thế giới thực, giấy tờ tùy thân có thể được sử dụng để chứng minh một người đã đủ 18 hoặc 21 tuổi. Tuy nhiên, nhiều người không muốn cung cấp bằng lái xe hoặc hộ chiếu cho các công ty công nghệ lớn.
Meta hiện chấp nhận giấy tờ tùy thân để kiểm tra tuổi và cho biết sẽ xóa các giấy tờ này trong vòng 30 ngày. Dù vậy, các tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số lo ngại việc thu thập những thông tin cá nhân nhạy cảm có thể tạo ra nguy cơ bị rò rỉ, đánh cắp hoặc sử dụng sai mục đích.
Một số ý kiến cho rằng việc xác minh độ tuổi nên được thực hiện bởi các kho ứng dụng như Apple và Google thay vì từng nền tảng riêng lẻ. Theo phương án này, kho ứng dụng sẽ xác minh tuổi người dùng trước khi cho phép họ tải ứng dụng. Tuy nhiên, Apple và Google không đồng tình, cho rằng cách tiếp cận này có thể không hiệu quả đối với máy tính để bàn, các thiết bị dùng chung trong gia đình hoặc những ứng dụng được cài đặt sẵn.
Các nhóm bảo vệ quyền riêng tư cũng cảnh báo rằng nếu việc xác minh độ tuổi được áp dụng quá rộng, người dùng trưởng thành có thể phải cung cấp thông tin cá nhân để tiếp cận nhiều loại nội dung trên Internet, từ mạng xã hội, tin tức đến thông tin sức khỏe.
Trong bối cảnh đó, việc xác định chính xác độ tuổi đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với các nền tảng trực tuyến: vừa phải nhận diện và bảo vệ trẻ em hiệu quả, vừa hạn chế thu thập dữ liệu cá nhân và bảo đảm quyền riêng tư, quyền tiếp cận Internet của người dùng trưởng thành.
