Chợ phiên văn hóa vùng cao không chỉ là địa điểm mua bán đơn thuần mà còn là không gian văn hoá sống động, nơi kết nối cộng đồng, bảo tồn truyền thống dân tộc ở Ba Chẽ. Với sự đầu tư đúng đắn và hướng phát triển bền vững, chợ phiên hứa hẹn trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc thu hút đông đảo du khách.
Chợ phiên văn hóa vùng cao là một sản phẩm du lịch cộng đồng đã được huyện Ba Chẽ trước đây chú trọng phát triển tại các xã Đồn Đạc, Lương Mông và Thanh Sơn cũ. Qua thời gian, chợ phiên vùng cao không chỉ là nơi mua bán mà còn là địa chỉ nuôi dưỡng các giá trị văn hoá.
Mô hình này được làm mới tại Chợ Ba Chẽ ở thôn 5, xã Ba Chẽ. Phiên đầu tiên được tổ chức trong hai ngày 6 và 7/2/2026 (tức ngày 19 và 20 tháng Chạp). Sau đó, chợ sẽ họp định kỳ 2 phiên/tháng, vào ngày thứ bảy tuần đầu tiên và thứ bảy tuần thứ ba mỗi tháng.
Tại chợ phiên, hàng hoá được bày bán đa dạng, từ những sản phẩm nông sản dược liệu, đến sản phẩm OCOP địa phương nổi bật. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống, thổ cẩm, đồ mây tre đan… cũng là điểm nhấn hấp dẫn đối với khách tham quan. Đây cũng chính là phương thức quảng bá các giá trị văn hoá bản địa đồng thời tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Ngoài ra, du khách còn được trải nghiệm văn hóa ẩm thực mang đậm bản sắc vùng cao từ những món đơn sơ đến đặc sản như: Cá suối, gà đồi, rau rừng, thịt trâu gác bếp, bò, ngựa; các loại bánh coóc mò, bánh đúc, cháo lòng, xôi ngũ sắc.
Chợ phiên không chỉ là nơi mua bán mà còn là không gian trải nghiệm văn hóa cộng đồng với các hoạt động múa hát dân gian, ca múa nhạc về chủ đề mùa xuân, giao lưu văn nghệ kết hợp thi hát karaoke tại sân khấu, dân vũ, nhảy sạp kết hợp nhảy Tango, thể thao dân tộc, trò chơi dân gian nhằm tạo điểm nhấn du lịch.
Đây cũng chính là không gian văn hoá và thương mại nơi cư dân các dân tộc Dao, Tày, Sán Chay và Kinh tụ hội, gặp gỡ và trao đổi hàng hóa. Khác với khu chợ truyền thống chỉ phục vụ mua bán, chợ phiên vùng cao Ba Chẽ là không gian cộng đồng để giao lưu văn hóa. Người đến phiên chợ còn để trò chuyện, khám phá, tìm hiểu phong tục tập quán của nhau, tạo nên một không khí thân tình, gắn kết. Đây cũng là dịp để các nghệ nhân, bà con dân tộc giới thiệu những di sản văn hóa của dân tộc mình, tạo nên một bức tranh văn hoá sống động, đầy màu sắc. Do đó, trong chợ phiên, mối quan hệ cộng đồng trở nên gắn bó hơn. Người già kể chuyện xưa, người trẻ tìm thấy nhau giữa không khí sôi nổi của phiên chợ. Điều này khiến chợ phiên thành sợi dây liên kết sâu sắc giữa đời sống cộng đồng và văn hoá.
Đến chợ phiên, du khách còn có thể kết hợp tham quan các điểm du lịch khác như: Thác Lang Cang, khu du lịch thác Khe Lạnh hay các tuyến trekking xuyên rừng, ngắm cảnh sông Ba Chẽ hiền hòa uốn quanh núi rừng. Tất cả tạo nên một trải nghiệm đa chiều, giúp du khách không chỉ “đến” mà còn “sống” cùng vùng đất Ba Chẽ.
Ông Bùi Văn Lưu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ba Chẽ, cho biết: Xã đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan đảm bảo các điều kiện tốt nhất về hạ tầng, gian hàng; đồng thời, tích cực vận động các hộ kinh doanh, hợp tác xã chuẩn bị nguồn hàng hóa phong phú, đặc biệt là các sản phẩm OCOP, nông sản đặc hữu và dược liệu của địa phương. Ba Chẽ sẽ duy trì tổ chức định kỳ 2 lần/tháng một cách hiệu quả, để chợ phiên thực sự trở thành nơi giao thương hàng hóa, tạo sinh kế bền vững và là điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc tại địa phương.
Các phiên chợ vùng cao được tổ chức trong những dịp đặc biệt như Tết Nguyên Đán hay những ngày hội văn hoá dân tộc càng trở nên sôi động hơn bao giờ hết, thu hút đông đảo người dân địa phương cũng như khách du lịch. Việc duy trì các phiên chợ định kỳ phối hợp với các hoạt động lễ hội truyền thống và du lịch cộng đồng không chỉ góp phần giữ gìn văn hoá bản địa mà còn tạo đà phát triển kinh tế cho cộng đồng các dân tộc thiểu số. Chợ phiên văn hóa vùng cao Ba Chẽ chắc chắn sẽ dần trở thành một sản phẩm du lịch định kỳ trong lịch trình khám phá Quảng Ninh, góp phần tăng lượng du khách đến với vùng núi Đông Bắc đầy hấp dẫn.
