Chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn đòi hỏi những kết quả ngày càng cụ thể hơn. Nếu giai đoạn đầu đặt trọng tâm vào xây dựng hạ tầng, đưa các hoạt động lên môi trường số thì nay, giá trị của chuyển đổi số được đo bằng khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu; bằng chất lượng điều hành của bộ máy; bằng thời gian, chi phí được cắt giảm cho người dân, doanh nghiệp và bằng những tiện ích thực sự hiện hữu trong đời sống. Đây cũng là tinh thần của chủ đề Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 năm nay: “Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia”. Với thành phố Quảng Ninh, hành trình ấy đang được cụ thể hóa bằng một khối lượng lớn công việc, trong đó trọng tâm ngày càng chuyển từ có hệ thống sang hệ thống phải kết nối, dữ liệu phải được khai thác và công nghệ phải tạo ra hiệu quả.
Dựng nền móng cho một hệ sinh thái số
Chuyển đổi số ở thành phố Quảng Ninh đang chuyển dần từ giai đoạn tạo lập hạ tầng, xây dựng nền tảng sang khai thác dữ liệu và đưa công nghệ vào giải quyết những vấn đề cụ thể của quản trị đô thị, phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Trong năm 2026, thành phố xác định 39 chỉ tiêu, 108 nhiệm vụ và 4 dự án đầu tư công về chuyển đổi số. Đến hết tháng 9, 20/39 chỉ tiêu đã hoàn thành, 18 chỉ tiêu đang triển khai; 31/108 nhiệm vụ hoàn thành, 65 nhiệm vụ đang thực hiện. Cùng với đó, thành phố tiếp tục hoàn thiện kiến trúc chính quyền số, kiến trúc dữ liệu, danh mục dữ liệu dùng chung, từ điển dữ liệu và các quy định quản trị, chia sẻ dữ liệu.
Ở tầng thể chế, thành phố đã hoàn thành 7/14 nhiệm vụ, trong đó có kế hoạch triển khai Luật Chuyển đổi số, kế hoạch phát triển công nghiệp bán dẫn, kế hoạch thí điểm cơ chế Sandbox, rà soát văn bản quy phạm pháp luật và ban hành 5 quy chế đối với các hệ thống thông tin dùng chung. Đồng thời, các nhiệm vụ xây dựng Khung kiến trúc số, kiến trúc dữ liệu, quản trị dữ liệu, từ điển dữ liệu dùng chung, tái cấu trúc thủ tục hành chính và ứng dụng AI trong xử lý văn bản đang tiếp tục được triển khai.
Trên nền tảng đó, hạ tầng số tiếp tục được củng cố. Thành phố đã hoàn thành vận hành nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu (LGSP), kết nối và khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia; triển khai mạng lưới IoT; hoàn thành phủ sóng tại 6/6 điểm lõm sóng. Hạ tầng 5G đạt độ phủ 94% dân số, đứng thứ 12 toàn quốc; tỷ lệ người sử dụng có khả năng truy cập băng rộng cố định với tốc độ trên 1Gbps đạt 38%, cao hơn mục tiêu 25% đề ra cho năm 2026. Đáng chú ý là việc Quảng Ninh chủ động thí điểm mô hình “Khu kinh tế số và tri thức tự do”, định hướng phát triển các trung tâm nghiên cứu và phát triển, trung tâm dữ liệu AI và khu công nghệ cao. Thành phố cũng phê duyệt đầu tư, trang bị đồng bộ các thiết bị hiện đại như: Robotics, internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), cảm biến thông minh và công cụ lập trình, góp phần nâng cao năng lực số.
Quảng Ninh cũng chú trọng mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ lớn như Viettel, VNPT, MobiFone và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, mạng 5G và các nền tảng số dùng chung nhằm tạo nền tảng công nghệ đồng bộ, hiện đại, phục vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành, cung cấp dịch vụ số cho người dân, doanh nghiệp.
Ông Lưu Mạnh Tuấn, Chủ tịch UBND phường Hạ Long cho biết: Hiện, 16/16 nhà văn hóa khu phố của phường đã được kết nối họp trực tuyến, hơn 20 camera AI an ninh và 5 wifi công cộng miễn phí được lắp đặt tại các tuyến phố. Phường cũng đã triển khai 11 cụm truyền thanh thông minh phục vụ tuyên truyền và cảnh báo đến cộng đồng. Từ những hạ tầng số thiết thực này, công nghệ đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ phường nâng cao năng lực quản lý, điều hành, đồng thời đưa các tiện ích số đến gần hơn với cộng đồng.
Song song với việc xây dựng hạ tầng hiện đại, đồng bộ, liên thông, Quảng Ninh cũng đang tập trung đẩy nhanh việc tạo lập hệ thống dữ liệu, coi đây nguồn lực quyết định chất lượng của quá trình chuyển đổi số.
Đến nay, toàn bộ 34.560 tài khoản cán bộ, công chức, viên chức của thành phố đã được đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia; trên 99.100 trường hợp lý lịch tư pháp được làm sạch. Cơ sở dữ liệu giáo dục từ mầm non đến giáo dục thường xuyên được đồng bộ 100%, toàn bộ cơ sở giáo dục sử dụng học bạ số. Trong lĩnh vực y tế, hơn 1,4 triệu người đã có dữ liệu sức khỏe được lưu trữ, đạt trên 98%; 93,05% hồ sơ sức khỏe điện tử đã được làm sạch. Đây là cơ sở để tiến tới khai thác dữ liệu phục vụ khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe và hình thành các dịch vụ y tế thuận tiện hơn. Còn ở lĩnh vực đất đai, có 1,44 triệu thửa đã được xây dựng dữ liệu, hơn 1,1 triệu thửa thuộc nhóm 1 đã đồng bộ thành công lên hệ thống, đạt khoảng 60%. Dự kiến đến cuối năm nay, thành phố sẽ hoàn thành việc số hóa dữ liệu đất đai…
Cùng với việc số hóa dữ liệu, Quảng Ninh cũng đang đồng thời hoàn thiện kho dữ liệu dùng chung, kiến trúc dữ liệu, danh mục dữ liệu mở và dùng chung, chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành; từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu thay cho việc xử lý thông tin phân tán, thủ công. Thành phố đã ban hành danh mục 44 cơ sở dữ liệu dùng chung và 63 bộ dữ liệu mở. Mục tiêu là để một dữ liệu có thể được sử dụng nhiều lần, ở nhiều lĩnh vực, giảm giấy tờ và giảm thời gian cho cả cơ quan nhà nước lẫn người dân. Hiện Quảng Ninh cũng là một trong 4 địa phương được Trung ương lựa chọn xây dựng là địa phương kiểu mẫu về dữ liệu.
Đo hiệu quả bằng sự thuận tiện và của người dân, doanh nghiệp
Theo Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Mạnh Cường, khi Quảng Ninh chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới, người dân phải được thụ hưởng những nền tảng thông minh, những tiện ích do quá trình chuyển đổi số mang lại.
Trên tinh thần này, chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc xây dựng thêm hạ tầng, nền tảng hay cơ sở dữ liệu, mà phải được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể trong đời sống. Đó là dịch vụ công thuận tiện hơn, thông tin được kết nối và chia sẻ nhanh hơn, các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, đô thị từng bước được vận hành thông minh hơn; đồng thời tạo thêm không gian để doanh nghiệp đổi mới mô hình sản xuất, kinh doanh. Khi công nghệ thực sự giải quyết được những nhu cầu thiết thân của người dân, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, đó cũng là lúc chuyển đổi số tạo ra giá trị thực chất.
Tính đến nay, toàn bộ thủ tục hành chính của thành phố đủ điều kiện đã được cung cấp dịch vụ công trực tuyến, gồm 1.779 thủ tục cấp thành phố, 285 thủ tục cấp xã và 50 thủ tục dùng chung, liên thông; trong đó 77,8% thủ tục được cung cấp toàn trình. Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến toàn thành phố đạt 98,8%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt 99,9% ở cả hai cấp. Tỷ lệ trả kết quả điện tử đạt 98,2% ở cấp thành phố và 99,9% ở cấp xã. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 98,4%; tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính đã được cắt giảm 10.287 ngày, tương đương 37,8%; nâng tỷ lệ hài lòng trong giải quyết thủ tục hành chính lên trên 98%. Đặc biệt, mô hình Kiosk thông minh một thời gian triển khai đã ghi nhận trên 15.000 lượt sử dụng, góp phần giảm áp lực tại bộ phận "một cửa" và rút ngắn thời gian chờ đợi của người dân.
Chị Tạ Minh Châu (khu 4, phường Hà Tu) chia sẻ, chị chỉ mất chưa đầy 3 phút để hoàn thành các thao tác cần thiết trên kiosk thông minh. Các thao tác trên kiosk nhanh chóng, thuận tiện, người dân có thể chủ động thực hiện và nhận bản sao ngay trên thiết bị cá nhân.
Thành công của chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc các TTHC được thuận tiện cho người dân mà còn đang được mở rộng sang kinh tế và đời sống xã hội. Dựa trên hạ tầng đồng bộ, các chương trình thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ trên môi trường số được triển khai mạnh mẽ. Các nhiệm vụ đang được triển khai bao gồm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, camera AI tại các cảng, bến, điểm tham quan, hệ thống bán và kiểm soát vé, quản lý khách tham quan, số hóa di sản và phát triển các ứng dụng du lịch thông minh.
Những phiên chợ số, thanh toán QR, hàng hóa lên sàn thương mại điện tử, bán hàng qua mạng xã hội… đang từng bước thay đổi cách doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng, giúp người sản xuất có thêm căn cứ để điều chỉnh sản phẩm, cách bán hàng và chiến lược kinh doanh, đưa sản phẩm địa phương tìm đến những thị trường rộng lớn hơn.
Tại phường An Sinh, chị Trần Thị Hoài Ninh, Giám đốc Công ty CP Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Việt Bắc Food, đã đưa doanh nghiệp lên các nền tảng số ngay từ những ngày đầu thành lập. Thông qua TikTok, Shopee, Facebook, các sản phẩm gia vị của doanh nghiệp được giới thiệu rộng rãi, đến nay đạt hơn 500.000 đơn hàng trên các sàn thương mại điện tử.
Còn tại chợ Hạ Long 1, phường Hồng Gai, chuyển đổi số cũng đang mang lại kết quả thực chất từ những hoạt động rất gần gũi. Từ cuối tháng 6/2026, Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 được thành lập để hỗ trợ miễn phí các hộ kinh doanh, tiểu thương tiếp cận thanh toán không dùng tiền mặt, hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai và nộp thuế điện tử. Nhiều tiểu thương bắt đầu livestream giới thiệu, bán hải sản, đặc sản địa phương. Bà Tạ Thị Nga (63 tuổi), chủ hộ kinh doanh nem Nga Phận cho biết: Từ khi được hướng dẫn, tôi đã từng bước làm quen với các phương thức thanh toán, bán hàng trên môi trường số, qua đó thuận tiện hơn trong giao dịch và tiếp cận khách hàng. Ưu điểm của những phiên “chợ số” là tiểu thương không nhất thiết phải sở hữu gian hàng ở vị trí mặt tiền vẫn có thể tiếp cận và bán hàng cho khách.
Những thay đổi từ quầy hàng, cửa hàng, doanh nghiệp nhỏ như vậy có ý nghĩa không kém những dự án công nghệ quy mô lớn. Bởi khi người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp thực sự tham gia, chuyển đổi số mới hình thành được hệ sinh thái đủ rộng để tạo động lực cho kinh tế số.
Ở lĩnh vực xã hội, hồ sơ sức khỏe điện tử, quản lý trường học, tuyển sinh đầu cấp trực tuyến, cơ sở dữ liệu giáo dục và các nền tảng đào tạo trực tuyến đang từng bước hình thành phương thức cung cấp dịch vụ mới. Thành phố cũng đặt mục tiêu đưa công nghệ số đi sâu hơn vào y tế, giáo dục, bảo hiểm, giao thông và các lĩnh vực thiết yếu của đời sống.
Để chuyển đổi số thực sự lan tỏa, yếu tố con người được xác định là một trong những điều kiện quyết định. Từ đầu năm, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức 8 khóa tập huấn liên quan đến chuyển đổi số cho gần 19.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức; Trường Chính trị Vũ Văn Hiếu tổ chức các lớp bồi dưỡng thực hành CNTT, ứng dụng AI cho cán bộ cấp xã.
Cùng với đó, các tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục được duy trì, tập huấn; phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai, hướng tới đưa kỹ năng số đến gần hơn với người dân. Đây là phần việc có ý nghĩa đặc biệt trong việc thu hẹp khoảng cách số, để chuyển đổi số không chỉ diễn ra trong các cơ quan công quyền mà trở thành năng lực của cộng đồng.
Động lực cho Quảng Ninh phát triển nhanh, hiện đại
Sau một thời gian tập trung xây dựng nền móng, yêu cầu đặt ra với thành phố Quảng Ninh hiện nay là phải chuyển mạnh sang giai đoạn khai thác, kết nối và tạo giá trị từ những nền tảng đã đầu tư.
Đó là lý do thành phố tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền số, triển khai các ứng dụng AI, Trung tâm Điều hành thông minh, hệ thống dữ liệu dùng chung; đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ trong du lịch, y tế, văn hóa, quản lý đô thị, môi trường và an ninh trật tự. Thành phố cũng đang nghiên cứu triển khai camera AI tại các cảng, bến và điểm du lịch trên vịnh Hạ Long; xây dựng ứng dụng tham quan thông minh cho Bảo tàng Quảng Ninh.
Song hành với công nghệ là con người. Thành phố tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng về chuyển đổi số, AI, quản trị dữ liệu và an toàn thông tin; duy trì hệ thống tổ công nghệ số cộng đồng để hỗ trợ người dân ngay tại cơ sở. Toàn thành phố có 1.538 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 11.800 thành viên hoạt động tại 100% thôn, khu phố.
Nhưng hành trình này vẫn còn những việc phải làm. Chất lượng dữ liệu đất đai, mức độ liên thông giữa các cơ sở dữ liệu, tiến độ một số dự án hạ tầng và năng lực khai thác dữ liệu vẫn là những điểm nghẽn. Điều đó đòi hỏi thành phố không chỉ hoàn thành các nhiệm vụ theo kế hoạch mà phải thường xuyên đo lường hiệu quả, nhận diện những phần việc chưa tạo ra giá trị và tập trung nguồn lực để tháo gỡ.
Theo đồng chí Quản Minh Cường, Bí thư Thành ủy, trong thời gian tới, Quảng Ninh sẽ tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu và hạ tầng số; hoàn thiện các cơ sở dữ liệu được Trung ương giao; làm sạch, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu, từng bước hình thành kho dữ liệu dùng chung phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp.
Từ kiến trúc đến nền tảng, từ dữ liệu đến ứng dụng, đích đến cuối cùng vẫn là một nền quản trị thông minh hơn, một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn và một cuộc sống thuận tiện hơn cho người dân. Khi mỗi dữ liệu được khai thác hiệu quả, mỗi thủ tục được rút ngắn, mỗi doanh nghiệp có thêm một cơ hội tiếp cận thị trường và mỗi người dân có thêm một dịch vụ thuận tiện, khi đó chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống và trở thành động lực cho thành phố Quảng Ninh phát triển nhanh, hiện đại và bền vững.
