Triển khai từ tháng 8/2025 đến tháng 12/2027, nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh về ứng dụng các biện pháp canh tác tiên tiến trong sản xuất lúa đang được thực hiện tại phường Đông Triều và xã Đường Hoa. Qua các mô hình thực nghiệm, phương pháp canh tác mới bước đầu cho thấy hiệu quả trong giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa.
Đoàn công tác Sở Khoa học và Công nghệ kiểm tra tiến độ thực hiện nhiệm vụ tại xã Đường Hoa.
Giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh có diện tích gieo trồng lúa hằng năm trên 39.100ha, năng suất bình quân 51,4 tạ/ha, sản lượng ước trên 201.700 tấn. Tuy nhiên, một số tập quán canh tác như quản lý nước ngập liên tục, bón phân chưa cân đối, sử dụng phân đạm, thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý và đốt rơm rạ sau thu hoạch vẫn làm gia tăng phát thải.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát thải trong sản xuất lúa tại phường Đông Triều, phường Hiệp Hòa, xã Đường Hoa và xã Đông Ngũ trong vụ Mùa 2025, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng phối hợp với các cơ quan chuyên môn triển khai mô hình canh tác lúa giảm phát thải vụ Xuân 2026.
Mô hình được thực hiện tại khu Mỹ Cụ, phường Đông Triều, trên diện tích 1ha với 11 hộ tham gia, sử dụng giống ĐT100 theo phương thức gieo sạ; và tại thôn 4, xã Đường Hoa, diện tích 1ha với 13 hộ, sử dụng giống J02 theo phương thức gieo cấy. Các hộ áp dụng đồng bộ giống xác nhận, cày vùi gốc rạ kết hợp chế phẩm sinh học, giảm lượng phân đạm, tưới ướt - khô xen kẽ và quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp. Theo Thạc sĩ Hoàng Thị Thế, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng, các giải pháp được lựa chọn, điều chỉnh phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, thủy văn, hệ thống thủy lợi và đặc điểm sinh thái từng vùng.
Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt, lượng phát thải CH₄ tại hai mô hình còn khoảng 124,5-145kg/ha/vụ, giảm 44,96% so với canh tác thông thường; tổng phát thải khí nhà kính quy đổi khoảng 3,54-4,15 tấn CO₂e/ha/vụ, giảm 31,07%. Hiệu quả kinh tế cũng được cải thiện. Tại Đông Triều, giống ĐT100 đạt năng suất thực thu 6,5 tấn/ha, lợi nhuận 18,43 triệu đồng/ha, cao hơn khoảng 43,3% so với phương thức canh tác truyền thống. Tại Đường Hoa, giống J02 đạt 6,2 tấn/ha, lợi nhuận 21,504 triệu đồng/ha, tăng khoảng 20,4%.
Ông Nguyễn Trọng Hiếu, Trưởng phòng Kinh tế xã Đường Hoa, cho biết: Qua theo dõi mô hình, sâu bệnh giảm đáng kể so với phương thức chăm sóc truyền thống. Địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhân rộng khi quy trình kỹ thuật được hoàn thiện.
Tại khu Mỹ Cụ 1, phường Đông Triều, ông Lê Văn Men cho biết gia đình thực hiện các biện pháp kỹ thuật theo hướng dẫn, giảm lượng đạm, tăng sử dụng phân hữu cơ và quản lý nước theo quy trình. Nhờ đó, năng suất tăng, sâu bệnh giảm, số lần phun thuốc trong vụ chỉ khoảng 3 lần, đồng thời chi phí vật tư giảm và môi trường đồng ruộng được cải thiện.
Những kết quả bước đầu cho thấy canh tác lúa giảm phát thải không chỉ góp phần giảm khí nhà kính, tiết kiệm vật tư, tài nguyên mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế. Đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện quy trình kỹ thuật, tạo điều kiện nhân rộng mô hình và từng bước thay đổi tập quán sản xuất lúa theo hướng xanh, bền vững.
Hồ sơ nhiệm vụ xác định xử lý rơm rạ, quản lý nước, bón phân cân đối, tăng sử dụng phân hữu cơ, quản lý dịch hại tổng hợp và đẩy mạnh cơ giới hóa là những giải pháp quan trọng trong quy trình canh tác lúa giảm phát thải. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn sử dụng hiệu quả đất, nước và vật tư nông nghiệp, hướng tới sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Trong quá trình triển khai, cán bộ khuyến nông, kỹ thuật địa phương và người dân cùng tham gia thực hiện, theo dõi, đánh giá và hoàn thiện quy trình. Qua thực tế sản xuất, người nông dân từng bước thay đổi phương thức canh tác, nâng cao khả năng tiếp cận các yêu cầu về sản xuất xanh, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Dự kiến trong tháng 11/2026, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng sẽ hoàn thiện, trình Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành quy trình kỹ thuật canh tác lúa khoa học, tiên tiến theo hướng giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Trong năm 2027, mô hình dự kiến được nhân rộng với quy mô khoảng 40ha, từng bước hình thành vùng sản xuất lúa chất lượng cao, nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu lúa gạo của thành phố Quảng Ninh.
