Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm như nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng nhanh, bền vững. Quán triệt tinh thần đó, tỉnh Quảng Ninh đã chủ động đổi mới cách làm, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp sáng tạo, từng bước đưa văn hóa trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Định hướng chiến lược
Nghị quyết số 80-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngay trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược, tư duy đổi mới sâu sắc và quyết tâm chính trị cao trong việc khẳng định vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp phát triển của quốc gia, dân tộc. Lần đầu tiên, văn hóa được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, coi sản phẩm văn hóa là nguồn lực quan trọng cấu thành “sức mạnh mềm” quốc gia.
Nghị quyết khẳng định phát triển văn hóa và con người vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Đây là bước phát triển toàn diện, mang tính đột phá trong nhận thức và hành động, đưa văn hóa từ vị trí trung tâm trong đời sống tinh thần trở thành yếu tố then chốt trong phát triển kinh tế, xã hội, quản trị quốc gia và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong bối cảnh phát triển hiện nay, khi chất lượng tăng trưởng và tính bền vững được đặt lên hàng đầu, ý nghĩa của Nghị quyết số 80-NQ/TW càng trở nên sâu sắc. Nghị quyết đã kế thừa, tích hợp một cách hệ thống những nội dung cốt lõi của các nghị quyết trước đây về văn hóa, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thích ứng với bối cảnh hội nhập và yêu cầu phát triển của thời đại mới.
Bám sát tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 13/2/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chương trình hành động số 12-CTr/TU nhằm cụ thể hóa việc triển khai thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đây là bước đi kịp thời, thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh trong việc đưa quan điểm, định hướng lớn của Trung ương vào thực tiễn địa phương.
Chương trình hành động xác định mục tiêu xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh, gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, kinh tế đô thị; đồng thời kiến tạo môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số, gắn với nâng cao chất lượng quản trị xã hội và chỉ số hạnh phúc của người dân. Quảng Ninh chú trọng phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với truyền thống lịch sử, giá trị văn hóa và khát vọng phát triển trong giai đoạn mới; tăng cường bảo tồn, tôn tạo, phát huy hiệu quả các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và các loại hình nghệ thuật truyền thống đang có nguy cơ mai một; phát triển đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở.
Cùng với đó, đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, từng bước hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp và sáng tạo văn hóa trên cơ sở khai thác lợi thế về di sản, du lịch, dịch vụ và nền tảng công nghệ cao; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực lĩnh vực văn hóa; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, hướng tới xây dựng trung tâm văn hóa, nghệ thuật cấp vùng, trở thành điểm đến hấp dẫn của khu vực châu Á và thế giới.
Chương trình cũng đề ra các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030, tập trung phát triển con người toàn diện và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh. Trong đó, phấn đấu 100% xã, phường, đặc khu có thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của người dân; 90% thiết chế văn hóa cơ sở (trung tâm văn hóa - thể thao cấp xã, nhà văn hóa, khu thể thao thôn) hoạt động thường xuyên, hiệu quả; 100% học sinh, học viên, sinh viên được tiếp cận và tham gia thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa, qua đó bồi đắp nền tảng giá trị, hình thành nhân cách và khát vọng phát triển trong thế hệ trẻ.
![Concert](https://assets.baoquangninh.vn/images/OiPJ0qQf0dLMn8D_dA_V_FsJk5_kbKlt2uw2t8L7E6aSFCTSSK1pjeX6rUDo2IKFtECFEbotrIUk6iHPsWSRBIyMNKCOqeiGl5YFLn1yhXnZPHtTCuU_YaI5QBaBEwWA/2482960_wtm_3fc4bd8e54a458d29e41c824219cfd48.jpg.avif "Concert "Quảng Ninh - Đất mỏ anh hùng" (tháng 11/2025) với sự đầu tư hoành tráng về nội dung và nghệ thuật, đọng lại nhiều ấn tượng khó quên với người dân, du khách.")
Đối với chỉ tiêu phát huy giá trị di sản và sức mạnh công nghiệp văn hóa, du lịch của tỉnh, phấn đấu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP của tỉnh; hình thành ít nhất 3-5 sản phẩm thuộc lĩnh vực công nghiệp văn hóa mũi nhọn gắn với lợi thế của Quảng Ninh như: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, triển lãm, nhiếp ảnh, du lịch văn hóa. Cùng với đó, phấn đấu xây dựng thành công 2 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật; hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia đặc biệt; phục hồi, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một, cần bảo vệ khẩn cấp. Thường xuyên tổ chức các chương trình nghệ thuật đặc sắc có sự tham gia của các ca sĩ, nghệ sĩ nổi tiếng. Đồng thời, tổ chức hoặc tham gia ít nhất 3-5 hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hóa, điện ảnh; bảo đảm nền tảng nguồn lực, nhân lực và chuyển đổi số cho phát triển văn hóa…
Hành động cụ thể bằng cơ chế, chính sách và mô hình mới
Với lợi thế vị trí địa kinh tế đặc biệt, hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, hơn 600 di tích, danh thắng văn hóa - lịch sử trải dài từ vùng biên giới Móng Cái đến Đông Triều, cùng các di sản được UNESCO ghi danh, Quảng Ninh sớm xác định phát triển du lịch, dịch vụ là một trong những trụ cột tăng trưởng. Trong đó, du lịch gắn với văn hóa, thể thao được chú trọng như một hướng đi chiến lược, nhằm gia tăng giá trị và sức cạnh tranh điểm đến.
Đặc biệt, Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 về phát triển công nghiệp văn hóa Quảng Ninh đã tạo nền tảng quan trọng để địa phương từng bước chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành nguồn lực kinh tế, đưa công nghiệp sáng tạo trở thành một cấu phần trung tâm trong chiến lược phát triển du lịch. Đây không chỉ là định hướng phát triển ngành, mà còn thể hiện tư duy mới trong khai thác “tài nguyên mềm” để tạo ra giá trị gia tăng cao và bền vững.
Trên cơ sở nhận diện đúng tiềm năng và lợi thế sẵn có, Quảng Ninh đã tập trung nguồn lực, phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, con người, từng bước đưa ngành công nghiệp văn hóa trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, tôn vinh và nâng tầm, tiêu biểu như thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, qua đó khẳng định tầm vóc quốc tế của di sản văn hóa khu vực.
Song song với đó, các loại hình văn hóa dân gian, làng nghề truyền thống và di sản của đồng bào dân tộc thiểu số được phục dựng, bảo tồn, gắn với khai thác du lịch một cách hài hòa, góp phần tạo nên bản sắc riêng và sức hấp dẫn đặc thù cho điểm đến Quảng Ninh, đồng thời lan tỏa giá trị văn hóa trong đời sống đương đại.
Quảng Ninh xác định đa dạng hóa sản phẩm là hướng đi then chốt để công nghiệp văn hóa bứt phá, tạo sức hấp dẫn bền vững và gia tăng giá trị cho du lịch. Từ năm 2022 đến nay, tỉnh đã chủ trì và được lựa chọn đăng cai nhiều sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch quy mô khu vực và quốc tế, thu hút hàng nghìn đại biểu, nghệ sĩ, du khách tham dự. Tiêu biểu như Lễ hội hoa anh đào - mai vàng Yên Tử, Lễ hội Carnaval Hạ Long, Hội thi giao lưu hát đối hữu nghị Việt - Trung trên sông biên giới, Cuộc thi Tiếng hát hữu nghị Việt - Trung, Lễ hội Hokkaido tại Hạ Long… Các sự kiện không chỉ làm phong phú đời sống văn hóa, mà còn mở rộng không gian giao lưu, hợp tác quốc tế, nâng tầm hình ảnh điểm đến.
Đặc biệt, ngành Văn hóa-Thể thao và Du lịch tiên phong thí điểm các sản phẩm công nghiệp văn hóa đại chúng, tạo dấu ấn mới trong tổ chức sự kiện. Theo Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch Nguyễn Việt Dũng, thành công của chuỗi 4 concert: “Hạ Long Concert 2025”, “Quảng Ninh - Đất mỏ anh hùng”, “Quảng Ninh chào năm mới 2026” và “Tự hào theo Đảng quang vinh - Quảng Ninh vươn mình cất cánh” đã thu hút hàng trăm nghìn khán giả, hình thành hệ sinh thái du lịch âm nhạc sôi động, kéo theo sự tăng trưởng của dịch vụ logistics, lưu trú, ẩm thực và vui chơi giải trí.
Các concert này là minh chứng rõ nét cho tư duy đổi mới trong tổ chức sự kiện của tỉnh, đánh dấu bước chuyển từ phương thức truyền thống sang mô hình chuyên nghiệp, hiện đại, dựa trên 3 trụ cột: Khai thác hiệu quả không gian mở; ứng dụng công nghệ trình diễn tiên tiến; hợp tác sâu với các nhà sản xuất, đơn vị tổ chức sự kiện hàng đầu. Qua đó, Quảng Ninh từng bước định vị mình là điểm đến của các sự kiện văn hóa - giải trí quy mô lớn.
Song song với đó, tỉnh chủ động thu hút các nhà sản xuất điện ảnh lựa chọn Quảng Ninh làm bối cảnh quay phim, hướng tới xây dựng hình ảnh “phim trường thiên nhiên” độc đáo. Nhiều tác phẩm điện ảnh, truyền hình quốc tế từng ghi hình tại Quảng Ninh như Đông Dương, Top Gear, Pan… Gần đây nhất, từ ngày 12 đến 14/1, đoàn làm phim “Silaa” của Ấn Độ đã ghi hình tại Vịnh Hạ Long và một số địa điểm trên đảo Tuần Châu. Thông qua điện ảnh, hình ảnh thiên nhiên hùng vĩ, bản sắc văn hóa và con người Quảng Ninh tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ đến bạn bè quốc tế. Đây được xem là hướng đi giàu tiềm năng, góp phần mở rộng không gian sáng tạo, gia tăng giá trị thương hiệu điểm đến và tạo động lực mới cho ngành công nghiệp văn hóa của tỉnh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Để hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, thời gian tới Quảng Ninh xác định triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là ban hành đầy đủ, kịp thời các chương trình, kế hoạch, văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện; đồng thời phát huy vai trò nòng cốt của các cơ quan báo chí, truyền thông trong tuyên truyền, lan tỏa tư duy mới về phát triển văn hóa.
Tỉnh tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền theo hướng tạo đột phá chiến lược, khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa; thúc đẩy hình thành các mô hình kinh tế văn hóa mới dựa trên lợi thế về di sản, du lịch, dịch vụ, đô thị và không gian số. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa; nghiên cứu, đề xuất cơ chế ưu đãi đầu tư đặc thù; mạnh dạn thí điểm các mô hình, sản phẩm và hoạt động văn hóa mới có tính đổi mới, sáng tạo cao.
Đặc biệt, Quảng Ninh đặt trọng tâm xây dựng con người phát triển toàn diện, hình thành môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại; phát triển hệ sinh thái văn hóa gắn với đổi mới sáng tạo. Việc nhận diện, bảo tồn và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa được triển khai song hành với xây dựng các không gian sáng tạo, không gian văn hóa, nghệ thuật, nội dung số tại các đô thị, khu du lịch trọng điểm, khu di sản và trong cộng đồng sáng tạo. Qua đó, từng bước định vị sản phẩm văn hóa đặc trưng, xây dựng thương hiệu gắn với phát triển du lịch văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm và kinh tế đô thị.
Có thể khẳng định, từ Trung ương đến địa phương, từ hệ thống thiết chế đến từng không gian di sản, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo ra động lực mới trong nhận thức và hành động về phát triển văn hóa. Với quyết tâm chính trị cao cùng cách làm chủ động, sáng tạo, Quảng Ninh đang nỗ lực đưa văn hóa trở thành một trong những trụ cột phát triển quan trọng, góp phần cùng cả nước vững bước trong kỷ nguyên mới.
