Liên minh châu Âu (EU) ngày 1/7 đã công bố hai nhóm biện pháp mới nhằm bảo vệ ngành thép trong khối và siết quản lý các bưu kiện thương mại điện tử giá trị thấp nhập khẩu, trong bối cảnh khối 27 nước đang đối mặt với tình trạng mất cân bằng thương mại ngày càng lớn với Trung Quốc.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết các biện pháp mới nhằm khôi phục môi trường cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp châu Âu và tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo đó, EU sẽ áp dụng khoản phí hải quan 3 euro đối với các bưu kiện có giá trị dưới 150 euro - nhóm hàng trước đây được miễn thuế theo quy định "de minimis". Bà Von der Leyen cho rằng lượng lớn hàng hóa giá rẻ bán trực tuyến đang khiến các nhà bán lẻ châu Âu rơi vào thế bất lợi, trong khi nhiều sản phẩm không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn của EU.
Ủy ban châu Âu cho biết, các quy định mới về nhập khẩu thép cũng nhằm bảo vệ việc làm và năng lực sản xuất trong một ngành công nghiệp có ý nghĩa chiến lược trước tác động của tình trạng dư thừa công suất toàn cầu. EU từ lâu cho rằng các khoản trợ cấp của Trung Quốc đối với ngành thép đã làm méo mó cạnh tranh và gây sức ép lên các nhà sản xuất thép ở châu Âu cũng như nhiều khu vực khác.
Theo số liệu của EU, thâm hụt thương mại của khối với Trung Quốc trong năm 2025 đã tăng lên khoảng 360 tỷ euro, tương đương gần 1 tỷ euro mỗi ngày, và tiếp tục xu hướng gia tăng trong năm 2026.
Siết quản lý hàng hóa thương mại điện tử giá rẻ
Từ ngày 1/7, EU chính thức bãi bỏ cơ chế miễn thuế đối với các bưu kiện nhập khẩu có giá trị dưới 150 euro. Theo Ủy ban châu Âu, khoảng 90% lượng hàng thuộc nhóm này do các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc như Temu và Shein chi phối. Mỹ cũng đã áp dụng biện pháp tương tự từ năm ngoái.
EU cho biết năm 2025, khối đã nhập khoảng 5,9 tỷ bưu kiện giá trị thấp, tăng mạnh so với mức 1,4 tỷ bưu kiện của năm 2022. Trung bình mỗi ngày có khoảng 16 triệu bưu kiện được nhập khẩu, chiếm tới 97% tổng số lô hàng nhưng chỉ tương ứng khoảng 2% tổng giá trị nhập khẩu.
Ủy ban châu Âu cho biết phần lớn các sản phẩm trong nhóm này không đạt tiêu chuẩn an toàn, đồng thời làm gia tăng lo ngại về tác động môi trường do sử dụng quá nhiều bao bì nhựa.
Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange nhận định EU cuối cùng đã có biện pháp mạnh nhằm đối phó làn sóng hàng hóa giá rẻ tràn vào thị trường.
Tuy nhiên, ông Gary Ng, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Trung Âu về châu Á (CEIAS), cho rằng mức phí 3 euro khó tạo ra thay đổi lớn bởi vẫn thấp hơn nhiều so với chênh lệch giá giữa hàng hóa Trung Quốc và châu Âu. Theo ông, biện pháp này có thể làm giảm các đơn hàng nhỏ hoặc mua sắm ngẫu hứng, nhưng người tiêu dùng và các nền tảng thương mại điện tử vẫn có thể gộp đơn hàng để giảm chi phí.
Tăng cường bảo hộ ngành thép
Đối với ngành thép, EU quy định hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế ở mức 18,3 triệu tấn mỗi năm. Các lô hàng vượt hạn ngạch sẽ phải chịu mức thuế 50% đối với 26 nhóm sản phẩm thép.
Ngoài ra, các nhà nhập khẩu sẽ phải cung cấp đầy đủ thông tin về địa điểm diễn ra công đoạn luyện và đúc thép nhằm ngăn chặn việc hàng hóa Trung Quốc trung chuyển qua nước thứ ba để né các biện pháp bảo hộ.
Hiệp hội Thép châu Âu cho biết sản lượng thép thô của khu vực đã giảm xuống mức thấp kỷ lục đầu năm 2026. Theo Tổng Giám đốc Axel Eggert, sản lượng thép của châu Âu đang thu hẹp trong khi tỷ trọng thép nhập khẩu trên thị trường EU ngày càng tăng, do đó khối cần nhanh chóng triển khai các biện pháp bảo vệ mới.
Mặc dù Trung Quốc sản xuất hơn một nửa sản lượng thép toàn cầu, EU hiện nhập khẩu phần lớn thép từ Anh, Ukraine, Ấn Độ, Đài Loan (Trung Quốc), Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Các quy định mới có thể ảnh hưởng đến một số đối tác có hiệp định thương mại tự do với EU, song Ukraine được áp dụng một số ngoại lệ do đang trong xung đột với Nga.
Trung Quốc phản đối, căng thẳng thương mại có thể gia tăng
Giới phân tích nhận định Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ phản đối các biện pháp mới của EU.
Hồi tháng 5, Bộ Thương mại Trung Quốc đã cảnh báo EU không nên ban hành các quy định mới về nhập khẩu thép và tuyên bố sẽ có phản ứng cứng rắn nếu doanh nghiệp hoặc hàng hóa Trung Quốc bị đối xử mang tính phân biệt.
Sau cuộc gặp tại Brussels ngày 29/6 với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào, Cao ủy Thương mại EU Maros Sefcovic khẳng định EU vẫn mở cửa với thương mại nhưng cần bảo vệ nền tảng công nghiệp của mình và bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng trên toàn cầu.
Ông cho biết đã đặt thời hạn đến tháng 10 để hai bên đạt được những kết quả thực chất trong việc tái cân bằng quan hệ thương mại.
