Ở nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc, những chiến sĩ quân hàm xanh không chỉ mang trên mình trọng trách bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới, mà họ còn là những “chiến sĩ văn hóa”, ngày đêm cùng đồng bào các dân tộc thiểu số gìn giữ, vun đắp và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Đó chính là cội nguồn sức mạnh, là sợi dây thắt chặt tình quân dân để xây dựng một “thế trận lòng dân” vững chắc nơi phên giậu.
Quảng Ninh có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, với đường biên giới đất liền và vùng biển tiếp giáp với nước bạn. Địa bàn biên giới, hải đảo của tỉnh cũng là nơi sinh sống lâu đời của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số với một kho tàng văn hóa vô cùng phong phú, độc đáo từ tiếng nói, trang phục cho đến các lễ hội, phong tục tập quán. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của cơ chế thị trường, sự bùng nổ của công nghệ thông tin và đặc biệt là âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, văn hóa của các thế lực thù địch nhằm thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc tại vùng biên giới trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Ninh luôn xác định: Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc không chỉ là nhiệm vụ nhân văn, mà còn là giải pháp căn cơ để xây dựng nền biên phòng toàn dân, bảo vệ chủ quyền quốc gia từ sớm, từ xa.
Một trong những dấu ấn đậm nét của BĐBP Quảng Ninh là việc triển khai hiệu quả phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới. Nhiều phòng đọc biên giới, tủ sách văn hóa tại các đồn biên phòng và nhà văn hóa thôn, bản đã được xây dựng, mang ánh sáng tri thức đến với đồng bào. Văn hóa được gìn giữ, đời sống tinh thần được nâng cao, nhận thức của người dân cũng từ đó được chuyển biến rõ rệt tự nguyện tham gia cùng bộ đội tuần tra biên giới, bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.
Để tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ gìn giữ nền tảng văn hóa nơi phên giậu, trong thời gian tới, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh tiếp tục tăng cường phối hợp với các sở, ban, ngành, đặc biệt là ngành văn hóa, Hội Văn nghệ dân gian tỉnh để có những đề án khoa học, bài bản trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể. Trong thời gian qua, Hội Văn nghệ dân gian tỉnh đã phối hợp với Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh mở các lớp bồi dưỡng cho cán bộ làm công tác vận động quần chúng ở khu vực biên giới, hải đảo những kỹ năng về sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn văn hóa dân gian; đề xuất dự án tu bổ, phát huy giá trị văn hóa lịch sử của Đài liệt sĩ Pò Hèn gắn với bảo tồn và phát huy văn hóa người Dao xã Hải Sơn, xây dựng thành điểm đến du lịch; sưu tầm nghiên cứu văn hoá biển Quảng Ninh; giao lưu dân ca, dân vũ giữa BĐBP với nghệ nhân dân gian địa phương.
Thiếu tá Nguyễn Quang Hưng, cán bộ Đồn Biên phòng Pò Hèn, cho biết: “Là một chiến sĩ BĐBP, tôi nhận thấy việc am hiểu tiếng dân tộc và văn hóa các dân tộc rất có ý nghĩa trong công tác vận động quần chúng. Khi mà hiểu đời sống, phong tục tập quán, văn hóa tinh thần của bà con thì công việc tuyên truyền vận động của BĐBP sẽ gần gũi và thuận lợi hơn rất nhiều”.
