Sau 1 năm rưỡi thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” Quảng Ninh đã chủ động xây dựng nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp với thực tiễn địa phương. Từ hoàn thiện cơ chế, chính sách đến đầu tư hạ tầng số, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) vào mọi lĩnh vực của đời sống, đã từng bước khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới, sáng tạo trong toàn xã hội, tạo động lực mới cho tăng trưởng nhanh và bền vững.
Chuyển động tích cực từ cơ sở
Phong trào “Bình dân học vụ số” đang lan tỏa mạnh mẽ trên khắp địa bàn tỉnh với phương châm không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số. Từ thành thị đến vùng sâu, vùng xa, các hoạt động phổ cập kỹ năng số ngày càng được triển khai bài bản, thiết thực và gần gũi với đời sống. Giai đoạn 2023-2025, các tổ công nghệ số cộng đồng tại thôn, khu phố đã hỗ trợ hơn 190.000 hộ gia đình tiếp cận và sử dụng các nền tảng, tiện ích số ngay tại nhà.
Các tổ chức chính trị - xã hội như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ các cấp tích cực tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn “cầm tay chỉ việc” về kỹ năng số, góp phần nâng cao nhận thức và hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong cộng đồng. 6 tháng đầu năm, toàn Đoàn tổ chức trên 450 lớp “Bình dân học vụ số”, thu hút gần 125.000 lượt ĐVTN và nhân dân tham gia; các cấp Hội Phụ nữ thành lập 448 CLB “Gia đình số”, tổ, nhóm chuyển đổi số...
Từ đây, nhiều mô hình sáng tạo, phù hợp với thực tiễn từng địa phương đã được hình thành, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số từ cơ sở. Vừa qua, tại chợ Hạ Long 1, UBND phường Hồng Gai phối hợp với Hội Doanh nghiệp phường ra mắt Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1. Trung tâm được thành lập nhằm hỗ trợ miễn phí các hộ kinh doanh, tiểu thương tiếp cận và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động kinh doanh, như: Thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai và nộp thuế điện tử… Đồng thời, hướng dẫn các hộ kinh doanh, tiểu thương thực hiện các quy định về nguồn gốc hàng hóa, niêm yết giá, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và kinh doanh trên nền tảng số; hỗ trợ tiểu thương tiếp cận các dịch vụ công và giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm; xây dựng gian hàng trực tuyến, tham gia các sàn thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm, livestream bán hàng...
Việc ra mắt Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực thương mại truyền thống, giúp tiểu thương nâng cao hiệu quả kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ; đồng thời xây dựng mô hình chợ văn minh, hiện đại, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số trên địa bàn.
Không chỉ ở khu vực đô thị, chuyển đổi số còn đang tạo ra những thay đổi rõ nét tại các địa bàn miền núi, biên giới. Tại xã Hoành Mô, chuyển đổi số cũng đang góp phần thu hẹp khoảng cách địa lý, tạo điều kiện để chính quyền vận hành hiệu quả hơn. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn tại Hoành Mô đạt 98%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 100%.
Theo ông Giáp Văn Ngôn, Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, nhận thức của cán bộ và người dân về vai trò của công nghệ đã thay đổi tích cực. Cán bộ chủ động sử dụng các nền tảng số trong xử lý công việc; người dân càng quen với dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các tiện ích số. Không chỉ số hóa quy trình hành chính, xã Hoành Mô hiện đang từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI), đưa “Phòng họp không giấy”, “Sổ tay đảng viên điện tử” vào hoạt động thường xuyên, hình thành phương thức làm việc mới trong hệ thống chính trị ở cơ sở.
Tinh thần đổi mới sáng tạo cũng đang được khơi dậy mạnh mẽ trong lĩnh vực giáo dục thông qua những giờ học gắn với thực hành, trải nghiệm và ứng dụng KHCN, góp phần khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu và nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số. Ngay từ đầu năm 2026, Quảng Ninh đã khánh thành ba phòng thực hành giáo dục STEM tại Trường THCS Trọng Điểm, Trường THPT Cẩm Phả và Trường THPT Uông Bí do Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam tài trợ.
Tạo động lực phát triển bền vững
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI xác định mục tiêu tổng quát “lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là động lực chính cho phát triển”. Bám sát tinh thần của Nghị quyết số 57- NQ/TW, tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất trong hành động từ tỉnh đến cơ sở.
Các sở, ngành, địa phương chủ động rà soát, tham mưu tháo gỡ những “nút thắt” về cơ chế, chính sách, tạo lập môi trường thuận lợi để thúc đẩy phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Riêng trong năm 2025, tỉnh đã ban hành 4 nghị quyết của HĐND và 2 quyết định quy phạm pháp luật của UBND tỉnh; năm 2026 tiếp tục tham mưu ban hành thêm 7 nghị quyết của HĐND và 1 quyết định quy phạm pháp luật của UBND tỉnh nhằm cụ thể hóa các chủ trương, chính sách và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Những kết quả đạt được bước đầu cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với sự phát triển KT-XH của tỉnh, phản ánh chất lượng tăng trưởng chuyển dịch dựa vào năng suất và công nghệ. Năm 2025, Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII) của Quảng Ninh xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Giai đoạn 2021-2026, tỷ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào GRDP bình quân đạt trên 51%; tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghệ cao và sản phẩm ứng dụng công nghệ cao năm 2025 đạt gần 50%; tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghiệp công nghệ cao trong ngành công nghiệp chế biến chế tạo đạt trên 19%).
Song hành với đó, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện. Tỷ lệ phủ sóng 5G trên địa bàn tỉnh đạt 94%, cao hơn rất nhiều so với mức bình quân cả nước là 39,5% vào thời điểm tháng 10/2025; đồng thời Quảng Ninh đã cơ bản xóa bỏ tình trạng vùng lõm sóng viễn thông, bảo đảm người dân ở mọi địa bàn đều có điều kiện tiếp cận các dịch vụ số.
Hạ tầng KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng được đầu tư có trọng tâm, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của tỉnh. Đến nay, tỉnh đã hình thành khu công nghệ số tập trung; có 35 doanh nghiệp KHCN, 36 tổ chức KHCN, 3 cơ sở giáo dục đại học, 6 cơ sở đào tạo cao đẳng, 2 khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, 34 phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn LAS, VILAS cùng 3 Trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Cùng với hoàn thiện thể chế, nguồn lực đầu tư cho KHCN và đổi mới sáng tạo tiếp tục được ưu tiên bố trí, bảo đảm gần 3% tổng chi ngân sách địa phương, phát huy vai trò là nguồn “vốn mồi”, “vốn dẫn dắt” trong thu hút các nguồn lực xã hội. Năm 2025, ngân sách dành cho lĩnh vực này đạt 844 tỷ đồng, tương đương 2,86% tổng chi ngân sách; năm 2026 tăng lên 1.186 tỷ đồng, chiếm 2,96%. Từ nguồn lực đầu tư của Nhà nước, tỉnh đã thu hút được khoảng 2,01 tỷ USD vốn FDI vào lĩnh vực sản xuất sản phẩm công nghệ cao, tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
