Sự kỳ thị trong cộng đồng, những rào cản từ gia đình, tình trạng cắt giảm viện trợ quốc tế và gián đoạn vận tải do xung đột tại Iran đang khiến nhiều trẻ em gái ở châu Phi gặp khó khăn trong việc tiếp cận các biện pháp tránh thai. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn, ảnh hưởng đến sức khỏe và cơ hội học tập của các em.
Kelly Nhedega, 18 tuổi, người Zimbabwe, từng mong muốn hoàn thành việc học, trở thành y tá rồi mới lập gia đình. Tuy nhiên, do lo ngại những phản ứng tiêu cực khi tìm kiếm biện pháp tránh thai tại cơ sở y tế, cô đã không tiếp cận được dịch vụ cần thiết, mang thai khi mới 16 tuổi và phải nghỉ học.
Hiện chăm sóc con nhỏ 18 tháng tuổi, Nhedega gần đây mới có thể tiếp cận biện pháp tránh thai một cách kín đáo, với hy vọng sớm trở lại trường.
“Trước hết, tôi phải hoàn thành việc học. Nếu sinh thêm con, tôi sẽ có ít thời gian hơn, thậm chí không có thời gian để đến trường”, Nhedega chia sẻ.
Những trở ngại này không chỉ xuất phát từ tâm lý e ngại. Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), việc cắt giảm viện trợ có thể khiến nguồn tài chính dành cho các biện pháp tránh thai trên toàn cầu thiếu hụt 185 triệu USD trong năm nay. Liên đoàn Kế hoạch hóa gia đình Quốc tế cho biết tính đến tháng 12, gần 1.400 cơ sở cung cấp dịch vụ sức khỏe sinh sản trên toàn cầu đã đóng cửa, trong đó có 1.175 cơ sở tại châu Phi, khiến khoảng 5,9 triệu phụ nữ không thể tiếp cận dịch vụ.
Tại Zimbabwe, tổ chức Population Services Zimbabwe đã mất khoản viện trợ trị giá 9 triệu USD kéo dài 5 năm sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt giảm nhiều chương trình viện trợ năm 2025. Nguồn hỗ trợ từ Thụy Điển giúp bù đắp một phần thiếu hụt nhưng cũng kết thúc vào tháng 8, khiến các hoạt động tiếp cận cộng đồng đứng trước nguy cơ bị thu hẹp hoặc ngừng hoàn toàn.
Từ năm 2021, một phòng khám lưu động tại Epworth, ngoại ô thủ đô Harare, đã cung cấp biện pháp tránh thai, điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục và tư vấn sức khỏe sinh sản cho hơn 100.000 thanh thiếu niên. Tuy nhiên, hoạt động này đang chịu sức ép do nguồn viện trợ suy giảm.
Tại Zambia, việc thiếu kinh phí phân phối khiến thuốc tránh thai khó đến được các cơ sở y tế vùng sâu, vùng xa. Gián đoạn vận tải biển do tình hình xung đột tại Trung Đông cũng làm gia tăng khó khăn. Một lô hàng thuốc tránh thai đặt từ tháng 11 đã đến Zambia muộn hơn 3 tháng so với dự kiến.
Ở một số vùng nông thôn Zimbabwe, việc các phòng khám lưu động phải gián đoạn hoạt động khiến nhiều trẻ em gái và các bà mẹ trẻ mất đi cơ hội tiếp cận dịch vụ sức khỏe sinh sản thuận tiện, kín đáo. Các chuyên gia cảnh báo việc thiếu dịch vụ tránh thai làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và các biến chứng liên quan đến thai kỳ, trong bối cảnh châu Phi cận Sahara chiếm khoảng 70% số ca tử vong của các thai phụ trên toàn cầu.
