Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) ngày 12/2 nhóm họp tại lâu đài Alden Biesen thế kỷ 16 ở Bỉ nhằm thảo luận hướng đi mới cho khối 27 quốc gia, trong bối cảnh châu Âu đối mặt sức ép địa chính trị và kinh tế gia tăng từ Nga, Trung Quốc và các chính sách thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Phát biểu trước cuộc họp, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cho rằng châu Âu nhận thức rõ sự cần thiết phải thay đổi định hướng chiến lược, song vẫn gặp khó khăn trong việc xác định cách thức triển khai cụ thể. Theo ông, EU đang đứng trước thời điểm buộc phải điều chỉnh chính sách ngoại giao, thương mại và an ninh để thích ứng với môi trường toàn cầu biến động.
Tuy nhiên, nội bộ EU tồn tại những quan điểm khác nhau về con đường cải cách. Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni đại diện cho nhóm các nước kêu gọi giảm bớt quy định hành chính, tái thiết quan hệ với Mỹ và thúc đẩy các hiệp định thương mại mới, như thỏa thuận gần đây giữa EU và khối Mercosur ở Nam Mỹ. Ông Merz nhấn mạnh cần tiến hành cải cách sâu rộng nhằm tăng sức cạnh tranh cho nền kinh tế châu Âu.
Quan điểm này đối lập với cách tiếp cận của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Một trong những vấn đề gây tranh luận là phạm vi chi tiêu quốc phòng của EU, đặc biệt việc có nên ưu tiên mua sắm vũ khí từ các doanh nghiệp châu Âu hay không. Tổng thống Macron cho rằng các công ty quốc phòng trong EU cần được ưu tiên, trong khi Đức và Italy ủng hộ việc mở rộng mua sắm từ cả nhà cung cấp trong và ngoài khối.
Ông Macron cũng kêu gọi EU tăng cường bảo vệ các ngành công nghiệp chiến lược thông qua chính sách “ưu tiên châu Âu”, áp dụng cho các lĩnh vực như công nghệ sạch, hóa chất, thép, ô tô và quốc phòng. Theo nhà lãnh đạo Pháp, việc bảo vệ sản xuất nội khối là cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.
Tại cuộc họp, các lãnh đạo EU cũng thảo luận các công cụ tài chính mới nhằm bảo vệ nền kinh tế châu Âu trước hệ thống thương mại toàn cầu biến động, đặc biệt khi Mỹ tăng cường áp thuế và Trung Quốc hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng. Tổng thống Macron nhắc lại ý tưởng phát hành trái phiếu chung của EU - còn gọi là “Eurobonds cho tương lai” – nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.
Trong khi đó, Đức và Italy kêu gọi các nước thành viên tập trung cắt giảm thủ tục hành chính, củng cố thị trường chung và xây dựng chính sách thương mại tham vọng dựa trên các quy tắc chung và cạnh tranh công bằng. Quan điểm này tương đồng với cách tiếp cận của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, người nhấn mạnh sức mạnh kinh tế là nền tảng cho vai trò của EU trên trường quốc tế.
Dù còn nhiều khác biệt về chiến lược kinh tế và quốc phòng, cuộc họp tại Bỉ được xem là bước quan trọng để EU xác định hướng đi chung trước các biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu. Các đề xuất được hình thành tại cuộc họp dự kiến sẽ được hoàn thiện và trình lên Hội nghị thượng đỉnh EU vào cuối tháng 3.
