Quảng Ninh đang triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các phần mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, đòi hỏi sự chính xác, chặt chẽ và trang nghiêm trong từng khâu; trong đó, bảo đảm an toàn về người, phương tiện, mẫu hài cốt, hồ sơ, dữ liệu và quy trình là yêu cầu xuyên suốt, góp phần đáp ứng nguyện vọng của thân nhân, gia đình liệt sĩ.
Những ngày cuối tháng 5, Nghĩa trang liệt sĩ Phong Cốc, phường Phong Cốc được lựa chọn làm điểm để tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ. Đây là bước làm trước nhằm kiểm tra quy trình, đánh giá công tác phối hợp giữa các lực lượng và rút kinh nghiệm trước khi triển khai diện rộng trên toàn tỉnh.
Nghĩa trang liệt sĩ Phong Cốc hiện có 154 phần mộ liệt sĩ, trong đó có 4 mộ chưa xác định được thông tin và 1 mộ có thông tin chưa chính xác. Trên cơ sở khảo sát thực tế, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh chỉ đạo các lực lượng chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, phương tiện, vật tư chuyên dụng; xác định rõ vị trí từng phần mộ, phương án khai quật, lấy mẫu, niêm phong, lập mã định danh, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu.
Trong quá trình thực hiện, không khí làm việc tại nghĩa trang diễn ra khẩn trương nhưng trang nghiêm. Trước từng phần mộ, các lực lượng tham gia đều thao tác thận trọng. Mỗi khâu từ khai quật, lấy mẫu, ghi chép thông tin đến niêm phong mẫu đều được kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng. Cùng với yêu cầu chuyên môn, địa phương tổ chức nghi lễ tâm linh phù hợp phong tục, tập quán, bảo đảm sự thành kính, trang nghiêm nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ.
Tại điểm làm trước này, các lực lượng đã tiến hành lấy mẫu đối với 5 phần mộ liệt sĩ phục vụ giám định ADN. Toàn bộ quá trình từ chuẩn bị hồ sơ, xác định vị trí mộ, khai quật, lấy mẫu, niêm phong, lập mã định danh, cập nhật dữ liệu số hóa, bảo quản, vận chuyển đến bàn giao mẫu được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm chặt chẽ, chính xác, thống nhất. Sau khi hoàn thành, các phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, giữ gìn sự tôn nghiêm tại nghĩa trang liệt sĩ.
Đại tá Nguyễn Đình Khiêm, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, cho biết: “Qua thực hiện làm điểm tại Nghĩa trang liệt sĩ Phong Cốc cho thấy, yêu cầu cao nhất trong lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là bảo đảm chặt chẽ, chính xác, không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn. An toàn ở đây không chỉ là an toàn về người, phương tiện, mà còn là an toàn mẫu, an toàn hồ sơ và dữ liệu. Mỗi mẫu hài cốt đều gắn với một phần mộ, một mã định danh và niềm mong mỏi của thân nhân liệt sĩ, vì vậy các khâu khai quật, lấy mẫu, niêm phong, bảo quản, bàn giao và số hóa thông tin phải được thực hiện thống nhất, đúng quy trình kỹ thuật. Đây là cơ sở quan trọng phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ trong thời gian tới”.
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình làm điểm cũng cho thấy một số khó khăn cần tiếp tục rút kinh nghiệm. Hồ sơ lưu trữ của một số phần mộ chưa đầy đủ, thiếu thông tin về kết cấu mộ gây khó khăn trong quá trình khai quật và lấy mẫu. Nhiều phần mộ đã được cải tạo, tu bổ qua nhiều giai đoạn nên việc tháo dỡ, hoàn trả mất nhiều thời gian, nhân lực. Các lực lượng tham gia lần đầu thực hiện nhiệm vụ nên kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế, có thời điểm thao tác chuyên môn còn lúng túng.
Từ điểm làm trước ở Phong Cốc, Quảng Ninh tiếp tục triển khai nhiệm vụ lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin đối với 797 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên địa bàn tỉnh. Theo kế hoạch, công tác này được thực hiện tại 17 nghĩa trang liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành trước ngày 2/9/2026; đồng thời bảo đảm 100% mẫu được lấy đúng quy trình kỹ thuật, hồ sơ đầy đủ, chính xác.
Để triển khai trên toàn tỉnh, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh yêu cầu các địa phương quản lý chặt chẽ thông tin, quy trình tổ chức thực hiện bảo đảm an ninh, an toàn; không để sai sót, nhầm lẫn. Việc lấy mẫu, bàn giao mẫu phải đúng quy trình, đúng kỹ thuật, phù hợp tâm lý, tín ngưỡng địa phương. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quá trình lấy mẫu, bảo quản, bàn giao mẫu; kịp thời cập nhật, số hóa, liên thông dữ liệu phục vụ công tác so sánh, đối khớp, kết luận danh tính hài cốt liệt sĩ.
Từ Nghĩa trang liệt sĩ Phong Cốc đến các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh, công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đang được Quảng Ninh triển khai với tinh thần thận trọng, khoa học, trách nhiệm và nhân văn. Mỗi mẫu hài cốt được bảo quản đúng quy trình, mỗi thông tin được số hóa chính xác là thêm một bước góp phần trả lại tên cho các liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân, gia đình liệt sĩ và tiếp tục lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
