Hơn ba thập kỷ gắn bó với cây mai, người dân khu phố Đồng Đò (phường Bình Khê) đã gây dựng nên vùng trồng mai vàng Yên Tử mang nét riêng của vùng đất Ngọa Vân. Làng nghề mai cảnh Yên Tử chính thức được công nhận là niềm vui, niềm tự hào của người trồng mai, đồng thời mở thêm hướng phát triển kinh tế, nâng cao giá trị giống mai bản địa và kết nối với du lịch vùng di sản.
Nằm ở phía Tây phường Bình Khê, khu phố Đồng Đò có địa hình bán sơn địa, tiếp giáp Khu di tích lịch sử và danh thắng Ngọa Vân - nơi gắn với Thiền phái Trúc Lâm. Được thiên nhiên ưu đãi về thổ nhưỡng, khí hậu và cảnh quan sinh thái, nơi đây có điều kiện thuận lợi để mai vàng Yên Tử sinh trưởng. Khu vực có diện tích tự nhiên khoảng 17,317km². Sau sáp nhập khu phố có 760 hộ dân, đa số các hộ gắn bó với nghề trồng mai cảnh lâu năm.
Câu chuyện về nghề trồng mai ở khu phố Đồng Đò bắt đầu từ những chuyến lên núi Ngọa Vân lễ Phật của người dân từ những năm 1992. Bắt gặp những cây mai rừng nở vàng giữa đại ngàn, bà con đã nhặt hạt, mang về ươm trồng, kiên trì nhân giống qua từng năm. Từ vài chục cây trong vườn nhà, những vườn mai dần được mở rộng, hình thành vùng trồng tập trung như hôm nay.
Đặc biệt, trong tháng 7/2026, người dân trồng mai khu Đồng Đò phấn khởi và tự hào khi khu được công nhận Làng nghề mai cảnh Yên Tử - Tây Sơn, hiện nay, trên địa bàn có hơn 100ha trồng mai, làng nghề tạo việc làm thường xuyên cho gần 200 lao động. Nhiều nhà vườn sở hữu những cây mai có giá trị hàng trăm triệu đồng, riêng năm 2025, doanh thu từ nghề trồng mai đạt gần 29 tỷ đồng.
Thu nhập bình quân của người tham gia nghề tăng khoảng 100 triệu đồng/người năm 2023 lên 107 triệu đồng/người năm 2025. Riêng lao động trồng mai có thu nhập bình quân khoảng 8,9 triệu đồng/tháng, cao gấp 1,36 lần so với lao động nông nghiệp khác tại địa phương.
Để đáp ứng nhu cầu thị trường, các hộ trồng mai ngày càng chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Hệ thống tưới tự động, phân bón hữu cơ và các phương pháp chăm sóc phù hợp được đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao chất lượng cây trồng. Người dân cũng quan tâm hơn đến việc tạo dáng, đa dạng sản phẩm, đáp ứng thị hiếu của khách hàng. Từ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, nghề trồng mai đang từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang hướng chuyên nghiệp hơn.
Ông Phạm Khắc Huyến, hộ trồng mai tại khu phố Đồng Đò (phường Bình Khê), chia sẻ: Việc khu được công nhận Làng nghề mai cảnh Yên Tử là niềm tự hào của người dân chúng tôi. Đây cũng là động lực để bà con tiếp tục gìn giữ và phát triển nghề, thương hiệu Mai vàng Yên Tử được khẳng định hơn, người trồng mai sẽ có thêm niềm tin để đầu tư mở rộng sản xuất, đa dạng mẫu mã, nâng cao chất lượng cây trồng, hiện gia đình tôi trồng hơn 100 gốc cây mai vàng, thu nhập 500 triệu đồng/năm.
Lợi thế nằm gần Khu di tích lịch sử và danh thắng Ngọa Vân cũng mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề. Trong không gian văn hóa Yên Tử, những vườn mai có thể trở thành điểm dừng chân để du khách tham quan, tìm hiểu về giống mai bản địa và trải nghiệm công việc chăm sóc cây cảnh cùng người dân. Giá trị của làng nghề vì thế không chỉ nằm ở những sản phẩm được bán ra thị trường, mà còn ở câu chuyện về một giống cây gắn với vùng đất Phật, về những con người đã tâm huyết gìn giữ nghề qua năm tháng.
Ông Nguyễn Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Khê, cho biết: Làng nghề Mai vàng Yên Tử được công nhận góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu mai vàng Yên Tử gắn với du lịch. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng, mở rộng quy mô sản xuất, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với nghề trồng mai, tạo thêm cơ hội phát triển cho người dân.
Từ những hạt mai nhỏ được nhặt về từ núi rừng Ngọa Vân, qua bàn tay chăm chút của nhiều thế hệ, một vùng trồng mai đã hình thành và nay trở thành làng nghề mang dấu ấn riêng của vùng đất khu phố Đồng Đò, làng nghề đang mở thêm một hướng đi để nghề truyền thống tiếp tục được phát triển, vừa nuôi dưỡng sinh kế, vừa góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa Yên Tử.
