Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sinh thái tự nhiên, Quảng Ninh đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thu hút đầu tư, hỗ trợ phát triển sản xuất cây dược liệu; qua đó góp phần nâng cao tiêu chí kinh tế và thu nhập trong bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
Nhận thấy giống ba kích tự nhiên ngày càng khan hiếm, năm 2020, gia đình ông Lý Hếnh (thôn Nam Sơn, xã Ba Chẽ) đã mạnh dạn trồng thử nghiệm 3.500 gốc ba kích trên diện tích 0,2ha. Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, cây phát triển tốt và cho củ chất lượng. Đến cuối năm 2025, gia đình đã thu hoạch xong lứa đầu với sản lượng 2 tấn củ. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại cho gia đình hơn 200 triệu đồng, cao gấp 8 đến 10 lần so với trồng cây keo.
Ông Lý Hếnh (thôn Nam Sơn, xã Ba Chẽ) chăm sóc vườn ba kích của gia đình.
Từ thành công bước đầu, năm 2023, gia đình ông Hếnh tiếp tục được thụ hưởng chính sách từ Nghị quyết 194/2019/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Quảng Ninh (nay là thành phố Quảng Ninh) về khuyến khích đầu tư, liên kết trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Theo đó, gia đình đã được địa phương hỗ trợ 18 triệu đồng mua cây giống và phân bón để mở rộng thêm 0,45ha, nâng tổng diện tích trồng dược liệu lên gần 7ha.
Đến nay, toàn bộ diện tích trồng mới này đã đến kỳ thu hoạch. Với giá thị trường ổn định từ 180.000-200.000 đồng/kg, sau khi hoàn tất việc thu hoạch và trừ mọi chi phí, gia đình ông Hếnh dự kiến thu về thêm khoảng 400 triệu đồng.
Ba Chẽ hiện có 325 hộ dân tham gia trồng dược liệu với tổng diện tích hơn 1.374ha. Trong đó có 73ha trà hoa vàng, gần 9ha ba kích, 1.274ha quế, còn lại là các loại dược liệu khác. Riêng cây quế đạt sản lượng bình quân gần 60 tấn vỏ tươi mỗi năm.
Theo ông Đàm Quang Thành, Trưởng phòng Xây dựng, Nông nghiệp, Môi trường xã Ba Chẽ, nếu chọn đúng lập địa phù hợp (địa hình tương đối bằng phẳng, thuận lợi về nguồn nước tưới) và áp dụng trình độ thâm canh cao, cây dược liệu có thể mang lại lợi nhuận cao gấp 4 đến 5 lần so với trồng cây keo trên cùng một đơn vị diện tích.
Đại hội Đảng bộ xã Ba Chẽ lần thứ I (nhiệm kỳ 2025-2030) xác định, trà hoa vàng và ba kích là hai cây dược liệu chủ lực trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của địa phương. Phấn đấu đến năm 2030, toàn xã đạt 150ha trà hoa vàng và 100ha ba kích. Để hiện thực hóa mục tiêu, xã Ba Chẽ tập trung vận động người dân mở rộng diện tích trồng, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn chăm sóc và phòng trừ dịch bệnh; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý chỉ dẫn địa lý, bảo hộ và quảng bá thương hiệu. Đồng thời, địa phương hỗ trợ tiếp cận vốn vay, cung ứng cây giống chất lượng và kết nối doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm.
Lãnh đạo và các ngành chức năng xã Quảng Đức khảo sát, đánh giá hiệu quả mô hình trồng cây địa liền trên địa bàn.
Cùng với Ba Chẽ, nhiều địa phương có diện tích đất đồi rừng lớn như: Lương Minh, Kỳ Thượng, Quảng La, Quảng Đức, Hoành Mô và Đường Hoa cũng đang đẩy mạnh phát triển cây dược liệu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất rừng.
Đáng chú ý, tại xã Quảng Đức, mô hình trồng địa liền thương phẩm được triển khai từ năm 2025 cho thấy khả năng thích nghi tốt với thổ nhưỡng địa phương, sinh trưởng mạnh mẽ và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Sau 10 tháng canh tác, mô hình đạt lợi nhuận khoảng 150 triệu đồng/ha sau khi trừ chi phí. Nhận thấy tiềm năng, năm 2026, nhiều hộ dân chủ động mở rộng sản xuất, đưa diện tích trồng địa liền toàn xã lên khoảng 20ha. Mô hình vừa góp phần bảo tồn nguồn dược liệu, bảo vệ môi trường sinh thái, vừa tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.
Theo rà soát mới nhất của ngành nông nghiệp, toàn thành phố hiện có 129 vùng trồng dược liệu với tổng diện tích đạt 18.189ha, cung cấp sản lượng hằng năm khoảng 5.625 tấn các loại (chủ yếu gồm quế, hồi, địa liền, trà hoa vàng, ba kích và cát sâm). Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, ngành nông nghiệp đang tiếp tục rà soát các khu vực có lợi thế để phát triển dược liệu, đồng thời quy hoạch các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn; góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng các mô hình phát triển kinh tế bền vững tại khu vực nông thôn.
