Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/7 ký quyết định áp thuế 50% đối với nhiều hàng hóa nhập khẩu từ Canada, cho rằng Ottawa đã đối xử không công bằng với các sản phẩm ô tô, đồ uống có cồn và sữa của Mỹ. Động thái này có thể làm gia tăng bất ổn kinh tế, kéo theo nguy cơ lạm phát tăng cao và tiếp tục làm căng thẳng quan hệ thương mại giữa hai nước.
Để triển khai quyết định này, Tổng thống Donald Trump đã ký ba sắc lệnh theo Điều 338 của Đạo luật Thương mại năm 1930. Chính quyền Mỹ cho rằng Canada là một trong số ít quốc gia, bên cạnh Trung Quốc, đã áp dụng các biện pháp đáp trả các mức thuế trước đây của Washington.
Theo Nhà Trắng, mức thuế mới sẽ không áp dụng đối với các mặt hàng năng lượng, phân bón kali, thủy sản và khoáng sản quan trọng, nhưng sẽ áp dụng với nhiều mặt hàng trước đây được miễn thuế theo Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Các mức thuế sẽ có hiệu lực sau 30 ngày, tạo khoảng thời gian để hai bên tiếp tục đàm phán.
Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định Ottawa vẫn tin tưởng vào thương mại tự do và công bằng, đồng thời cho biết Canada sẵn sàng đàm phán với chính quyền Tổng thống Trump.
Canada cân nhắc biện pháp đáp trả
Các mức thuế mới có thể làm gia tăng căng thẳng thương mại khi Canada tìm cách bảo vệ nền kinh tế. Thủ hiến bang Ontario Doug Ford cho rằng hai bên có thể bước vào một giai đoạn đáp trả lẫn nhau về thuế quan.
"Nếu các mức thuế này được áp dụng, Canada cũng nên đáp trả bằng các mức thuế tương xứng, thuế đổi thuế, USD đổi USD" - ông Ford viết trên mạng xã hội.
Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Canada Candace Laing nhận định các động thái của chính quyền Tổng thống Trump là "đáng tiếc", đồng thời cho rằng hai nước cần tận dụng khoảng thời gian 30 ngày trước khi thuế có hiệu lực để thúc đẩy các cuộc đàm phán chính thức và đạt được tiến triển.
Theo ông Scott Lincicome, Phó Chủ tịch phụ trách kinh tế của Viện Cato, việc chính quyền Mỹ sử dụng cơ sở pháp lý này để áp thuế có thể làm gia tăng những bất ổn, bởi biện pháp này không chỉ có thể áp dụng với Canada mà còn với các đối tác thương mại khác của Mỹ.
Thuế quan cũng đặt ra thách thức đối với ông Trump
Các mức thuế mới cũng tiềm ẩn rủi ro về chính trị và kinh tế đối với Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Năm ngoái, kế hoạch áp thuế trong khuôn khổ "Ngày Giải phóng" từng khiến thị trường tài chính biến động mạnh do lo ngại lạm phát và suy thoái, buộc chính quyền phải tạm hoãn để đàm phán. Tháng 2 năm nay, Tòa án Tối cao Mỹ cũng phán quyết ông Trump không có đủ cơ sở pháp lý để áp thuế theo tình trạng khẩn cấp về kinh tế.
Thuế quan là khoản thuế đánh vào hàng nhập khẩu và có thể khiến giá hàng hóa tăng đối với người tiêu dùng. Các nghị sĩ Dân chủ cho rằng biện pháp này sẽ làm gia tăng chi phí sinh hoạt và có nguy cơ vấp phải các biện pháp đáp trả từ đối tác thương mại. Trong khi đó, các mức thuế mới cũng có thể gây thêm sức ép lên cam kết kiềm chế lạm phát của ông Trump, trong bối cảnh giá cả tiếp tục tăng kể từ khi ông nhậm chức.
Ông Trump nhiều lần chỉ trích Canada về các vấn đề thương mại
Theo một quan chức chính quyền Mỹ, Tổng thống Donald Trump cũng đã yêu cầu các trợ lý xem xét áp thêm thuế đối với Canada với lý do khói từ các vụ cháy rừng ở nước này ảnh hưởng đến chất lượng không khí tại Mỹ. Trước đó, ông cũng từng công khai đưa ra cảnh báo này trên mạng xã hội.
Nhà Trắng cho rằng Canada có các chính sách bất lợi đối với ô tô, đồ uống có cồn và phô mai của Mỹ. Theo ông Trump, từ tháng 4/2025, Canada áp thuế 25% đối với một số xe ô tô nhập khẩu từ Mỹ không thuộc diện ưu đãi theo Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Ngoài ra, hầu hết các tỉnh và vùng lãnh thổ của Canada đã ngừng nhập khẩu và bán lẻ đồ uống có cồn của Mỹ từ năm ngoái nhằm đáp trả các mức thuế do Washington áp đặt.
Quan hệ giữa ông Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney được đánh giá là không mấy thuận lợi. Trong chiến dịch tranh cử năm ngoái, ông Carney từng tuyên bố sẽ bảo vệ lợi ích của Canada trước sức ép từ Mỹ. Tháng 1 năm nay, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ), ông cũng chỉ trích việc các cường quốc sử dụng sức mạnh kinh tế để gây sức ép đối với những quốc gia nhỏ hơn.
