Được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I và được phê duyệt Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi trở thành thành phố. Để hiện thực hóa các mục tiêu, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, tạo động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và bản sắc của đô thị biển - biên giới - di sản. Với tư duy quy hoạch dài hạn, quản trị thông minh và phát triển bền vững, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng mô hình đô thị xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới thành phố mang thương hiệu di sản toàn cầu.
Mở ra không gian phát triển mới
Việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 (ngày 23/6/2026) và quyết định công nhận Quảng Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I (ngày 26/6/2026) đã hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quá trình phát triển đô thị, đồng thời đánh dấu bước chuyển quan trọng về tư duy quy hoạch và tổ chức không gian phát triển của tỉnh.
Nếu trước đây các đô thị phát triển theo từng cực riêng lẻ thì nay toàn bộ địa giới hành chính với 54 xã, phường, đặc khu được định hướng như một chỉnh thể thống nhất, vận hành theo mô hình đô thị đa trung tâm, liên kết chặt chẽ giữa đô thị trung tâm, đô thị động lực, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu du lịch và vùng nông thôn. Định hướng này tạo nền tảng hình thành không gian phát triển mới, phát huy hiệu quả các hành lang kinh tế, hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và mạng lưới hạ tầng liên vùng, nâng cao khả năng kết nối và tạo động lực phát triển cho Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
Theo Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, đến năm 2050 Quảng Ninh trở thành thành phố gắn với di sản mang tầm quốc tế, trung tâm kinh tế biển mạnh của cả nước và khu vực ASEAN, vùng đô thị lớn có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế, đồng thời là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị hiện đại, thông minh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tầm nhìn đến năm 2075 hướng tới xây dựng thành phố biển - biên giới xanh, văn minh, hiện đại, mang thương hiệu di sản toàn cầu, có chất lượng sống và năng lực cạnh tranh ngang tầm các đô thị biển hàng đầu thế giới. Đây là định hướng chiến lược nhằm tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cao chất lượng quản trị và khai thác hiệu quả các lợi thế khác biệt của địa phương trên quy mô hơn 6.231km².
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Thị Thu Hà khẳng định: Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 cùng với việc công nhận Quảng Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I đã tạo tiền đề đặc biệt quan trọng để tỉnh triển khai các bước tiếp theo trong lộ trình xây dựng thành phố Quảng Ninh. Mục tiêu này hướng tới hoàn thiện hệ thống đô thị, tổ chức không gian phát triển trên cơ sở quy hoạch đồng bộ, thống nhất với Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh, Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Khi hệ thống quy hoạch được triển khai đồng bộ, Quảng Ninh sẽ tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư chiến lược, khẳng định vai trò cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng hội nhập quốc tế.
Bám sát Điều chỉnh Quy hoạch và Đề án xây dựng thành phố , tỉnh xác định nâng cao hiệu quả quản trị đô thị là nhiệm vụ xuyên suốt, kế thừa những kết quả đã đạt được, đồng thời khắc phục các tiêu chí còn hạn chế để xây dựng hệ thống đô thị đồng bộ, hiện đại và bền vững. Quan điểm xuyên suốt là phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm; tăng cường liên kết giữa đô thị trung tâm với các đô thị động lực, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu du lịch và vùng nông thôn; tổ chức không gian phát triển trên cơ sở khai thác hiệu quả lợi thế về vị trí địa kinh tế, hạ tầng giao thông chiến lược, hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và kinh tế biển, gắn kết chặt chẽ với các hành lang phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực phía Bắc.
Quá trình phát triển đô thị được thực hiện theo nguyên tắc đồng bộ giữa mở rộng không gian với nâng cao chất lượng đô thị hiện hữu; giữa đầu tư xây dựng mới với cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị; giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Trọng tâm đến năm 2030 là hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, kinh tế biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao và du lịch chất lượng cao; nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và đổi mới cơ chế huy động nguồn lực.
Các mục tiêu, nhiệm vụ này góp phần hình thành hệ thống đô thị có cơ cấu hợp lý, liên kết chặt chẽ, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của người dân, tạo nền tảng để đến năm 2045 Quảng Ninh trở thành hệ thống đô thị xanh, thông minh, phát thải các-bon thấp, có khả năng cạnh tranh trong khu vực, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và mang bản sắc riêng của đô thị biển - di sản.
Chiến lược nâng tầm chất lượng đô thị
Bám sát Điều chỉnh Quy hoạch chung đô thị tỉnh Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 và Chương trình phát triển đô thị, Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hệ thống đô thị theo hướng hiện đại, xanh, thông minh và phát triển bền vững, xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố.
Theo ông Nguyễn Việt Hùng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ninh, ngành Xây dựng sẽ tập trung tham mưu hoàn thiện hệ thống quy hoạch; xây dựng các đề án chiến lược như Đề án phát triển đô thị thông minh, Đề án phát triển đô thị tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu; tập trung phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, đột phá; ưu tiên đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội; cải tạo, chỉnh trang, nâng cao chất lượng phát triển đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp.
Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi số trong quy hoạch, quản lý đô thị, bảo tồn các giá trị di sản, văn hóa và cảnh quan đặc trưng. Đây là những giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I, nâng cao chất lượng sống của người dân, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế và tạo nền tảng cho lộ trình xây dựng thành phố.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm tỉnh xác định là hoàn thiện đồng bộ hệ thống công cụ quản lý quy hoạch. Tỉnh sẽ tích hợp quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung, quy hoạch địa phương cùng các chương trình, đề án chiến lược thành một hệ thống thống nhất, minh bạch, tạo cơ sở tháo gỡ các điểm nghẽn, nâng cao hiệu lực quản trị và tạo dư địa cho các đột phá phát triển.
Không gian phát triển cũng được tái cấu trúc theo hướng tích hợp giữa đô thị, dịch vụ với kinh tế biển, kinh tế đảo, biên giới và di sản, hình thành hệ sinh thái phát triển đa trung tâm, liên kết vùng. Trục đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái được xác định là động lực mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối vùng và thu hút các nguồn lực đầu tư.
Cùng với quy hoạch không gian, Quảng Ninh tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức, tăng cường kết nối với vùng Đồng bằng sông Hồng, Thủ đô Hà Nội, Trung Quốc và các địa phương lân cận như Hải Phòng, Bắc Ninh, Lạng Sơn. Nhiều công trình động lực được ưu tiên nghiên cứu, đầu tư như đường ven sông Bạch Đằng kết nối sân bay Gia Bình, cao tốc Nội Bài - Hạ Long, tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, đường ven biển Vân Đồn - Móng Cái và hệ thống cảng biển Con Ong - Hòn Nét, sông Chanh, sông Bạch Đằng.
Song hành với phát triển hạ tầng, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý đô thị. Hệ thống quan trắc tự động đối với nguồn nước, giám sát cấp nước bằng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng hồ nước thông minh, cảnh báo ngập lụt và điều phối thoát nước thông minh sẽ từng bước được triển khai. Trong lĩnh vực giao thông, hệ thống giao thông thông minh (ITS), nhận diện phương tiện tự động, quản lý hành trình tàu du lịch và tích hợp dữ liệu giao thông tiếp tục được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành đô thị.
Quảng Ninh cũng dành nguồn lực lớn để nâng cao chất lượng môi trường và không gian sống. Tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án thu gom, xử lý nước thải tại các đô thị tập trung như Đông Triều, Uông Bí, Quảng Yên, Hạ Long, Cẩm Phả..., dự kiến hoàn thành năm 2028, đưa tỷ lệ xử lý nước thải tại các đô thị loại II lên trên 75%, vượt yêu cầu tiêu chuẩn hiện hành. Đồng thời, triển khai Chương trình đầu tư công về nâng cao chất lượng đô thị, dự kiến sẽ đầu tư nâng cấp 28km hệ thống thoát nước với tổng kinh phí khoảng 1.200 tỷ đồng nhằm xử lý tình trạng ngập úng; đầu tư mới khoảng 100ha công viên, cây xanh, vườn hoa và không gian công cộng hiện đại với tổng kinh phí khoảng 1.500 tỷ đồng.
Cùng với đó, tỉnh ưu tiên phát triển các khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp phát thải ròng bằng 0, khu công nghiệp chuyên biệt và khu công nghệ cao để thu hút các ngành công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị mới mà còn tạo nền tảng để Quảng Ninh khẳng định vai trò trung tâm dịch vụ - công nghiệp hiện đại, trung tâm du lịch quốc tế của miền Bắc.
Với các giải pháp được triển khai đồng bộ trên nền tảng quy hoạch khoa học và tầm nhìn dài hạn, tỉnh hướng tới xây dựng hệ thống đô thị hiện đại, đồng bộ, nâng cao chất lượng quản trị, chất lượng sống của người dân và sức cạnh tranh của nền kinh tế, tạo nền tảng vững chắc để từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố theo đúng lộ trình đã xác định.
