Tai nạn do hóc, nuốt dị vật khá thường gặp ở trẻ nhỏ và có thể gây tổn thương nghiêm trọng đường thở, đường tiêu hóa, thậm chí đe dọa tính mạng. Chủ động phòng tránh và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường là yếu tố quan trọng để bảo vệ an toàn cho trẻ.
Giữa tháng 8/2026, bệnh nhi Đ.M.T. (2 tuổi, phường Móng Cái 1) được gia đình đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh trong tình trạng nôn nhiều, mệt mỏi, lờ đờ, đau bụng, sốt, quấy khóc, da nhợt nhạt, mất nước, bụng chướng. Qua thăm khám, siêu âm và chụp X-quang, các bác sĩ phát hiện nhiều quai ruột non giãn lớn, có dịch tự do trong ổ bụng và hình ảnh dị vật cản quang tại vùng hạ vị. Bệnh nhi được chẩn đoán xoắn ruột do dị vật gây thủng ruột, viêm phúc mạc, sốc nhiễm khuẩn, tiên lượng nặng và phải phẫu thuật cấp cứu.
Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện 3 viên nam châm nhỏ dính chặt vào nhau, gây thủng ruột non, làm các quai ruột dính bất thường và dẫn đến xoắn ruột. Sau khi lấy dị vật, gỡ phần ruột bị xoắn, khâu phục hồi tổn thương và làm sạch ổ bụng, trẻ tiếp tục được điều trị tích cực bằng thở máy, chống sốc, kháng sinh và nuôi dưỡng đường tĩnh mạch. Sau hơn nửa tháng điều trị, sức khỏe bệnh nhi ổn định, có thể tự ăn, tự chơi và được xuất viện.
Chỉ khoảng hai tuần sau, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh tiếp tục cấp cứu một bé trai 15 tháng tuổi ở phường Đông Mai do nuốt phải nam châm hình trái tim kích thước gần 2cm. Dị vật nằm trong thực quản, có nguy cơ gây tổn thương, phù nề và chèn ép đường thở nếu không được lấy ra kịp thời. Ngay trong đêm, các bác sĩ tiến hành nội soi gắp dị vật. Do viên nam châm có bề mặt trơn, kích thước tương đối lớn, trong khi dạ dày trẻ còn nhiều thức ăn, quá trình can thiệp gặp không ít khó khăn. Sau khoảng 30 phút, dị vật được lấy ra an toàn. Sức khỏe trẻ sau đó ổn định và được xuất viện.
Hai trường hợp liên tiếp cho thấy nguy cơ tai nạn dị vật luôn hiện hữu ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn trẻ bắt đầu khám phá thế giới xung quanh bằng cách cầm, ngậm và đưa đồ vật vào miệng. Theo bác sĩ CKI Nguyễn Kim Hiếu (Khoa Ngoại Chuyên khoa) trẻ dưới 3 tuổi là nhóm có nguy cơ cao gặp tai nạn do nuốt dị vật bởi chưa nhận biết được những nguy hiểm từ các vật nhỏ xung quanh. Nam châm, pin cúc áo, đồng xu, ốc vít hay các chi tiết nhỏ của đồ chơi đều có thể bị trẻ vô tình nuốt phải. Bên cạnh dị vật từ đồ chơi và vật dụng sinh hoạt, trẻ cũng có thể bị hóc, sặc khi ăn. Gần đây bệnh viện cũng tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ phải điều trị do dị vật đường thở, đường tiêu hóa như hạt lạc, hạt trái cây, mảnh xương cá hoặc các mẩu thức ăn lớn, cứng, sắc nhọn…
Tùy vị trí mắc lại, dị vật có thể gây những tổn thương khác nhau. Dị vật đường thở có thể khiến trẻ ho sặc, khó thở, tím tái, thậm chí gây bít tắc đường thở. Dị vật đường tiêu hóa có nguy cơ làm trầy xước, phù nề, chảy máu, tắc hoặc thủng đường tiêu hóa. Đặc biệt, với trẻ còn quá nhỏ, chưa biết nói hoặc chưa thể diễn đạt rõ, việc phát hiện trẻ đã nuốt hay hóc dị vật đôi khi không dễ dàng. Người lớn có thể chỉ nhận thấy những biểu hiện như trẻ đột ngột quấy khóc, bỏ ăn, nôn, đau bụng, ho kéo dài hoặc có bất thường về hô hấp.
Phần lớn tai nạn dị vật ở trẻ có thể phòng tránh nếu người lớn chủ động loại bỏ các nguy cơ trong môi trường sinh hoạt. Đồ chơi cho trẻ cần phù hợp với độ tuổi, chắc chắn, không có những chi tiết nhỏ dễ bung, rơi. Các loại đồ chơi có nam châm, pin cúc áo hoặc linh kiện nhỏ cần được đặc biệt lưu ý và để ngoài tầm với của trẻ khi không có người lớn giám sát. Trong bữa ăn, thức ăn cần được chế biến phù hợp với lứa tuổi. Xương cá, xương thịt phải được lọc kỹ; các loại hạt cứng, tròn hoặc thực phẩm dễ gây hóc cần đặc biệt thận trọng khi cho trẻ nhỏ sử dụng. Khi ăn, trẻ nên được ngồi yên, ăn từng miếng nhỏ, nhai kỹ; tránh vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa hoặc mất tập trung.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi nghi ngờ trẻ đã nuốt dị vật, gia đình không nên tự gây nôn hoặc chờ dị vật tự đào thải. Nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện như nôn nhiều, đau bụng, bụng chướng, sốt, bỏ ăn, quấy khóc bất thường, ho sặc, khó thở hoặc tím tái, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
