Phong trào văn nghệ quần chúng ở Binh đoàn 19 - Tổng Công ty Đông Bắc (Bộ Quốc phòng), tiền thân là Tổng Công ty Đông Bắc, không đơn thuần mang tính chất giải trí mà còn là vũ khí tinh thần sắc bén, là sợi dây kết nối hàng ngàn trái tim nhiệt huyết, kiên cường, lạc quan của người lính thợ.
Đặc thù công việc của những người lính thợ gắn liền với những khai trường đầy nắng gió, bụi than, những ca kíp sâu trong lòng đất hay các hải cảng, trạm xưởng phân tán. Thế nhưng, người lính thợ hôm nay đã biến những vất vả thành chất liệu nghệ thuật độc đáo thông qua khẩu hiệu "tiếng hát át tiếng máy". Phong trào văn nghệ quần chúng tại Binh đoàn 19 có sức sống mãnh liệt chính bởi tính quần chúng sâu sắc. Nhiều diễn viên trên sân khấu được đào tạo bài bản (như Hoàng Văn Thái, Thu Hường, Minh Hằng, Trần Tố Oanh) nhưng cũng không ít người là thợ lò, lái xe tải chở than hay nhân viên văn phòng. Khi ánh đèn sân khấu bật sáng, họ cháy hết mình, mang hơi thở từ những công trường, ca kíp vào từng lời ca, điệu múa.
Chỉ huy Binh đoàn luôn xác định hoạt động văn hóa, văn nghệ là một mặt công tác chính trị tư tưởng quan trọng, giúp định hướng giáo dục thẩm mỹ, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đồng thời góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đảm bảo cho văn hóa thấm sâu vào các lĩnh vực hoạt động, tạo động lực tinh thần kích thích thi đua lao động sản xuất, giúp cán bộ, công nhân viên chức và người lao động vơi đi mệt mỏi, gắn bó bó chặt chẽ với đơn vị. Chính những người lao động có sức khỏe, trình độ, tay nghề vững và đời sống tinh thần phong phú, tâm hồn lành mạnh là nhân tố quyết định đến sự phát triển ổn định của doanh nghiệp. Do đó, chăm lo, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người lao động vừa là trách nhiệm, vừa là giải pháp thiết thực để góp phần nuôi dưỡng nội lực.
Sức mạnh và sự lan tỏa của phong trào không dừng lại ở những buổi giao lưu nội bộ mà đã được khẳng định qua các kỳ liên hoan, hội diễn quy mô lớn của từng đơn vị, cấp Binh đoàn hay các hội diễn trong quân đội. Tại những hội diễn, khán giả được chứng kiến những chương trình được đầu tư công phu, đa dạng về hình thức từ những tổ khúc, màn hát múa hoành tráng ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương đất nước, cho đến những tác phẩm tự biên tự diễn phản ánh chân thực không khí thi đua lao động sản xuất. Đặc biệt, những tiểu phẩm như “Hạnh phúc của A Chư” do Công ty 790 xây dựng đã mang lại những nốt lặng đầy xúc động, khắc họa hình tượng người chiến sĩ Đông Bắc không quản ngại khó khăn, gắn bó mật thiết với đồng bào vùng sâu, vùng xa.
Nhiều đơn vị thành viên cũng có phong trào văn hóa, văn nghệ phát triển mạnh. Đơn cử như Công ty 790, ngoài việc mời các đoàn nghệ thuật về biểu diễn phục vụ công nhân từ 1 đến 2 lần/năm, đơn vị còn chủ động mua sắm các trang thiết bị nghe nhìn cho công nhân... Vào các ngày lễ lớn và dịp kỷ niệm, Công ty đã tổ chức cho công nhân tham gia giao lưu văn nghệ với các phường Mông Dương, Cửa Ông để vừa thắt chặt mối quan hệ đoàn kết với tuổi trẻ địa phương, vừa tạo bầu không khí vui tươi, lành mạnh trong đơn vị. Trung tá Bùi Mạnh Hùng, Quản đốc Phân xưởng 4 (phân xưởng phụ trợ sửa chữa, chăm lo đời sống) của Công ty 790, cho biết: Phong trào văn hoá, văn nghệ hát cho nhau nghe, hội diễn tự biên tự diễn tự dàn dựng đã phát hiện nhiều nhân tố văn nghệ, sau đó được chọn đi các hội thi, hội diễn cao hơn.
Dù ở trụ sở Binh đoàn hay tại các công ty khai thác lớn như: Công ty 35, Công ty 397, Công ty 790, Công ty Khe Sim... hoặc là tại những phân xưởng khai trường thì tinh thần văn nghệ vẫn luôn bùng cháy. Trải qua chặng đường dài hình thành và phát triển, bên cạnh việc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ kinh tế - quốc phòng, các đơn vị luôn duy trì đều đặn các buổi sinh hoạt văn hóa tinh thần, các đợt thi đua cao điểm gắn liền với các hoạt động giao lưu văn nghệ. Những lời ca tiếng hát chính là sợi dây tinh thần kết nối những người lính thợ đồng tâm hiệp lực hoàn thành nhiệm vụ.
Nghệ thuật quần chúng của đơn vị thành công nhờ biết kết hợp hài hòa giữa chất thợ và chất lính. Bản lĩnh kiên cường, tính kỷ luật, đồng tâm của người thợ gắn liền với tác phong chính quy của người lính Bộ đội Cụ Hồ. Sự quan tâm sát sao của Đảng ủy, Chỉ huy Binh đoàn, sự tạo điều kiện của các cơ quan chính trị đã giúp những tài năng nghệ thuật không chuyên có đất diễn, được phát hiện và bồi dưỡng kịp thời.
Theo Thượng tá Hoàng Văn Thái, Trợ lý công tác thanh niên, Phòng Chính trị, Binh đoàn 19, nhiều thợ mỏ, cán bộ chiến sĩ trẻ tuổi rất hăng hái tham gia vào những sinh hoạt văn hoá tinh thần, tham gia nhiều hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng. Các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể thao chăm lo đời sống cho người lao động được tổ chức một cách toàn diện. Việc chăm lo đời sống văn hoá tinh thần làm đẹp thêm vẻ đẹp của những người lính thợ làm than.
