Sau sắp xếp các đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh đã tiến hành rà soát, cập nhật lại Danh mục di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh. Sau điều chỉnh, số lượng di tích đã giảm từ 641 xuống còn 609 di tích các loại với nhiều nguyên do khác nhau.
Theo Quyết định số 52/QĐ-UBND, ngày 8/1/2025 của UBND tỉnh về việc phê duyệt Danh mục di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có: 636 di tích, trong đó có 8 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 56 di tích cấp quốc gia, 101 di tích cấp tỉnh, 471 di tích kiểm kê.
Quá trình bổ sung di tích kiểm kê, xếp hạng di tích các loại trong năm, tính đến cuối năm 2025, Quảng Ninh có 641 di tích/cụm di tích/khu di tích (sau đây gọi chung là di tích). Trong đó có 2 di sản thế giới được UNESCO công nhận (Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà, Quần thể di tích - danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), 8 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 57 di tích cấp quốc gia, 102 di tích cấp tỉnh và 441 di tích trong Danh mục kiểm kê di tích.
Năm 2025, ngành đã thực hiện các quy trình, thủ tục để rà soát, kiểm kê di tích theo quy định của Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Sau đợt kiểm kê, đơn vị đã rà soát, đối chiếu với tiêu chí quy định tại Điều 22 Luật Di sản văn hóa và tổng hợp ý kiến tham gia, thống nhất của các sở, ban, ngành, địa phương liên quan, từ đó cập nhật, đưa ra khỏi Danh mục di tích kiểm kê nhiều di tích.
Cụ thể, cập nhật vào Danh mục 15 di tích đáp ứng tiêu chí theo quy định. Đồng thời, đưa ra khỏi Danh mục kiểm kê 47 di tích căn cứ vào hiện trạng, giá trị di tích, xác định di tích không có khả năng bảo tồn, phát huy giá trị hoặc đã có sự thay đổi về hiện trang, không còn yếu tố gốc, không còn đáp ứng tiêu chí theo quy định.
Danh mục di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh sau hoàn thiện hiện nay có tổng số là 609 di tích. Trong đó có 2 di sản thế giới, 8 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 57 di tích cấp quốc gia, 102 di tích cấp tỉnh và 442 di tích trong Danh mục kiểm kê di tích. Một số di tích, điểm di tích thuộc Danh mục di tích cấp quốc gia đặc biệt đồng thời cũng thuộc Danh mục di tích được UNESCO công nhận là di sản thế giới.
Bên cạnh đó, việc điều chỉnh các thông tin về di tích trong Danh mục di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh cũng được triển khai. Qua tìm hiểu cho thấy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Văn bản số số 2211/SVHTTDL-QLDS, ngày 1/7/2025 gửi các xã, phường, đặc khu về việc hướng dẫn thống kê, quản lý các di tích, di sản văn hóa. Theo đó, đề nghị các xã, phường, đặc khu: Thống kê, điều chỉnh địa điểm của di tích theo đơn vị hành chính cấp xã mới; Rà soát diện tích đất di tích, tình trạng đất di tích: trên cơ sở biên bản và bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích đối với di tích xếp hạng các cấp, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (đối với các di tích kiểm kê) thực hiện cập nhật diện tích đất di tích, tình trạng đất đai vào Danh mục di tích theo đơn vị hành chính cấp xã mới để thống nhất quản lý về đất đai, di tích.
Các địa phương đã phối hợp rà soát, điều chỉnh thông tin về di tích trong Danh mục để phù hợp với đơn vị hành chính cấp xã mới sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và một số thông tin có sự thay đổi theo thời gian, như: hiện trạng di tích, tình trạng đất đai, diện tích đất di tích.
Như vậy, không chỉ chuẩn hóa các di tích theo đơn vị hành chính mới mà Danh mục mới cũng cập nhật, điều chỉnh, bổ sung các thông tin đã có sự thay đổi theo thời gian như hiện trạng di tích, diện tích đất di tích, tình trạng đất di tích… tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác quản lý sau này.
