Từ đường chạy đất đỏ đến những thành tích vàng

Từ những đường chạy đất đỏ trong khói lửa chiến tranh đến các đấu trường quốc gia, quốc tế, điền kinh Quảng Ninh đã sản sinh nhiều nhà vô địch, bền bỉ khẳng định thế mạnh ở các nội dung chạy.

Những nhà vô địch trong gian khó

Được mệnh danh là môn thể thao “Nữ hoàng”, điền kinh giữ vị trí quan trọng trong Olympic và các đại hội. Tại Quảng Ninh, bộ môn phát triển sớm từ phong trào học đường và thanh niên; giai đoạn chiến tranh 1964-1966 đã có nhiều VĐV đạt thành tích cao ở miền Bắc. Từ năm 1967, điền kinh có HLV chuyên ngành, mở lớp nghiệp dư và dần chuyên môn hóa.

Cơ sở vật chất khi ấy gần như không có gì ngoài lòng say mê. Sân vận động chỉ có đường chạy đất đỏ. Vậy mà năm 1967, đoàn điền kinh thanh thiếu niên Quảng Ninh đã đứng thứ hai toàn đoàn tại các giải miền Bắc. Một năm sau, 3 VĐV Nguyễn Ánh Nguyệt, Trần Thị Thảo, Nguyễn Văn Tâm giành các giải nhất, nhì nội dung toàn năng thiếu niên 3 môn phối hợp và được tham gia thi đấu tại Cộng hòa Dân chủ Đức.

Gian khó dâng cao giai đoạn 1971-1972 khi chiến tranh tàn phá Hồng Gai, sân vận động bị đánh sập, đội phải sơ tán ra Móng Cái. Dù thiếu thốn, tập huấn vẫn duy trì, nhiều VĐV vươn lên đạt kiện tướng, cấp I và được gọi lên tuyển quốc gia, dự giải quốc tế.

Dần các nội dung chạy trở thành mạch chính của điền kinh Vùng mỏ. Nguyễn Văn Thức, công nhân Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí, từng chạy bộ từ Uông Bí xuống Hòn Gai để rèn thể lực, có lần bằng chân trần. Ông sau đó vô địch quốc gia 800m, 1.500m trong giai đoạn 1975-1976. Từ năm 1977-1980, Quảng Ninh tiếp tục vô địch đội nữ Việt dã Tiền Phong, tiếp sức nữ 4x100m và 4x400m tại Giải vô địch điền kinh toàn quốc.

Cuối thập niên 1980, Vũ Thị Hoa, Vũ Thị Tươi, Hoàng Thị Quyên… tiếp tục nối dài truyền thống điền kinh Vùng mỏ. Năm 1987, tại Giải Việt dã Tiền Phong toàn quốc ở Kiên Giang, Vũ Thị Hoa vô địch cự ly 5km, đạt kiện tướng bằng đôi chân trần. Sau đó, chị tiếp tục khẳng định ở các cự ly dài. Năm 1995, chị vô địch marathon quốc tế với thành tích 3 giờ 01 phút 45 giây, phá kỷ lục do chính mình lập trước đó, và giữ kỷ lục đến năm 2003.

Nhớ lại thời tập luyện trên sân xỉ, đá sỏi, HLV Vũ Thị Hoa (Trường Trung cấp Nghệ thuật và Thể thao tỉnh) chia sẻ: Chúng tôi chạy bằng đam mê và sự cổ vũ từ phong trào địa phương. Phong trào việt dã, nhất là ở Uông Bí, đã nuôi dưỡng và bổ sung lực lượng cho đội tuyển tỉnh.

"Tiếp lửa" truyền thống

Giai đoạn 2003-2005, điền kinh Quảng Ninh chuyển giao lực lượng khi lớp VĐV cũ rời sân, lớp trẻ chưa kịp thay thế. Dù vậy, đội nữ 4x400m vẫn vô địch quốc gia 2004-2005; các thành tích như HCV Việt dã leo núi của Trương Thị Phong, HCB 400m của Hoàng Thị Thúy (Đại hội TDTT 2006) và 7 huy chương trẻ quốc gia 2007 cho thấy nền tảng vẫn được giữ vững.

Điều đáng quý là nhiều VĐV thành danh không rời hẳn đường chạy. HLV Trần Thị Thảo có 20 năm, từ 1982-2002, gắn bó với đội tuyển tỉnh, trong đó có 8 năm tham gia huấn luyện đội tuyển quốc gia. Sau này, HLV Vũ Thị Hoa trở thành mắt xích tiêu biểu của sự chuyển giao. Gần 20 năm đứng lớp, chị dùng chính trải nghiệm từng chạy chân trần, từng vượt qua thiếu thốn để rèn sức bền, kỹ thuật và bản lĩnh cho học trò.

Phạm Thị Huệ (SN 1996) là thành quả tiêu biểu của hành trình ấy. Được HLV Trần Thị Thảo phát hiện từ phong trào Đầm Hà khi học lớp 9, Huệ vào Trường TDTT tỉnh và dưới sự dìu dắt của HLV Vũ Thị Hoa đã vươn lên hàng đầu ở 5.000m, 10.000m, giành HCV Trẻ quốc gia 2013 và HCV 10.000m SEA Games 30 năm 2019.

Ở 5 vòng cuối trên sân New Clark City, Philippines, cơn đau dạ dày bất ngờ ập đến đúng thời điểm quyết định. Huệ vẫn hóp bụng, cắn răng bám đường chạy để cán đích đầu tiên. Khi trở về nước, giữa những bó hoa và lời chúc mừng, người cô ôm chầm trong nước mắt là HLV Vũ Thị Hoa. Huệ từng chia sẻ, chạy chân đất không phải lựa chọn ưa thích, nhưng chấn thương khiến cô không thể đi giày. Dù đau đớn, cô vẫn thi đấu và luôn nhắc tới người thầy đã dìu dắt mình, coi sự tiếp nối là kinh nghiệm, ý chí và niềm tin được trao lại.

Cùng với Phạm Thị Huệ, điền kinh Quảng Ninh tiếp tục có lớp kế cận như: Đoàn Thu Hằng (cự ly dài), Nguyễn Minh Trí (800m, 1.500m), Hoàng Thị Kim Dung (kỷ lục 600m lứa tuổi 12-13), cùng các nội dung tiếp sức góp phần mở rộng lực lượng trẻ.

Từ Nguyễn Văn Thức, Vũ Thị Hoa đến Phạm Thị Huệ, Đoàn Thu Hằng, Nguyễn Minh Trí, điền kinh Quảng Ninh qua nhiều khúc quanh nhưng mạch chạy không đứt, chiếc gậy tiếp sức vẫn được truyền để những bước chân Vùng mỏ tiếp tục tiến lên.