Trong hành trình phát triển để trở thành thành phố, cùng với những đột phá về hạ tầng, kinh tế, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng xây dựng nền tảng con người. Trong đó, giáo dục được xem là “chìa khóa” để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tương lai. Những chính sách được triển khai trong thời gian qua tại Quảng Ninh đã và đang tạo thêm động lực đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học, mở rộng cơ hội phát triển toàn diện cho thế hệ trẻ.
Bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục
Một trong những chính sách giáo dục tiêu biểu được Quảng Ninh triển khai nhằm chăm lo tốt hơn điều kiện học tập cho học sinh là hỗ trợ miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông, học viên giáo dục thường xuyên. Nội dung này được quy định tại Điều 3 Nghị quyết số 93/2025/NQ-HĐND ngày 16/12/2025 của HĐND tỉnh quy định một số chính sách hỗ trợ trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên từ năm học 2025-2026 đến năm học 2030-2031. Chính sách góp phần giảm bớt chi phí cho các gia đình, tạo sự bình đẳng trong tiếp cận tri thức. Qua đó, thể hiện sự quan tâm, đầu tư lâu dài của Quảng Ninh đối với sự nghiệp “trồng người”.
Sớm cụ thể hóa nhiệm vụ “phấn đấu tới năm 2030 cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh” tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngay từ năm học 2026-2027 khi toàn quốc thống nhất một bộ sách giáo khoa, Quảng Ninh triển khai cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông, học viên giáo dục thường xuyên theo hình thức mua sắm, trang bị tại cơ sở giáo dục để học sinh mượn, sử dụng trong năm học. Kinh phí thực hiện khoảng 147 tỷ đồng cho hơn 290.000 học sinh, học viên. Chị Phạm Thị Hà (phường Hà Lầm) bày tỏ: Việc được hỗ trợ sách giáo khoa giúp gia đình tôi giảm bớt chi phí đầu năm học, đồng thời giúp các con có đầy đủ điều kiện học tập ngay từ những ngày đầu. Đây là chính sách rất ý nghĩa, thể hiện sự quan tâm của Quảng Ninh đối với học sinh và phụ huynh.
Hành trình chăm lo cho thế hệ tương lai không chỉ được thể hiện trong những giờ học chính khóa, mà còn ở sự quan tâm đến từng giai đoạn phát triển của trẻ. Việc hỗ trợ tổ chức dạy học, chăm sóc trẻ mầm non trong thời gian hè là một trong những chính sách giàu tính nhân văn, góp phần giúp phụ huynh yên tâm và trẻ có môi trường sinh hoạt, học tập phù hợp. Nội dung này được quy định tại Điều 4 Nghị quyết số 93/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh.
Theo quy định, các cơ sở giáo dục mầm non công lập tại 24 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và xã đảo được hỗ trợ kinh phí tổ chức dạy học, chăm sóc trẻ với định mức 1,125 triệu đồng/ngày/30 trẻ mẫu giáo hoặc 20 trẻ nhà trẻ, thời gian hỗ trợ không quá 2 tháng/năm. Hiện có 44 cơ sở giáo dục mầm non được thụ hưởng chính sách, với tổng kinh phí khoảng 33,1 tỷ đồng/năm học.
Tại xã Hải Lạng, chính sách hỗ trợ tổ chức dạy học, chăm sóc trẻ trong thời gian hè đã phát huy hiệu quả rõ nét. Bà Đào Thị Mai Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lạng, cho biết: Địa phương hiện có 1 cơ sở giáo dục mầm non với hơn 600 trẻ được tổ chức chăm sóc trong dịp hè. Chính sách đã đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của nhiều gia đình, đặc biệt là các hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp và lao động theo mùa vụ. Nhờ đó, phụ huynh yên tâm lao động, sản xuất, trẻ thì được chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường an toàn, góp phần duy trì nền nếp học tập và chuẩn bị tốt cho năm học mới. Việc duy trì hoạt động của các cơ sở mầm non trong dịp hè cũng góp phần giảm áp lực trông giữ trẻ tại gia đình, hạn chế nguy cơ tai nạn thương tích và tạo điều kiện để giáo viên tiếp tục đồng hành cùng trẻ trong giai đoạn phát triển đầu đời.
Những năm qua, Quảng Ninh đã kịp thời ban hành, triển khai nhiều chính sách đặc thù, vượt trội để bảo đảm quyền lợi của người học, hỗ trợ cơ sở giáo dục và ổn định hệ thống sau sắp xếp. Cùng với 2 chính sách kể trên, Quảng Ninh còn ban hành 8 chính sách tiêu biểu về giáo dục, nhận được sự đồng thuận cao trong xã hội. Đó là: Hỗ trợ sữa uống miễn phí tại trường cho toàn bộ trẻ em mầm non và học sinh tiểu học; hỗ trợ ăn trưa cho trẻ em mầm non và học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số, miền núi, xã đảo và nhóm yếu thế, ưu tiên; hỗ trợ ăn, ở tập trung và tổ chức đưa đón học sinh, học viên khó khăn khi đến trường hằng ngày; tiếp tục trợ giúp trẻ em, học sinh không có nguồn nuôi dưỡng đến khi hoàn thành văn bằng đại học thứ nhất.
Cùng với đó là hỗ trợ học phí cho học sinh, học viên THPT thuộc nhóm yếu thế học tại cơ sở giáo dục tư thục; hỗ trợ 100% kinh phí đóng bảo hiểm bắt buộc cho đội ngũ giáo viên mầm non dân lập, tư thục; thưởng đến 700 triệu đồng cho học sinh đoạt giải quốc tế, học sinh dân tộc thiểu số ở địa bàn khó khăn được thưởng 1,5 lần; hỗ trợ bồi dưỡng học sinh giỏi và thực hiện chính sách ưu đãi đối với Trường THPT Chuyên Hạ Long.
Nền tảng cho tương lai
Nhìn chung, các chính sách giáo dục đặc thù của Quảng Ninh bám sát chủ trương của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện và đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; phù hợp thẩm quyền, điều kiện phát triển và khả năng cân đối nguồn lực của địa phương. Riêng 10 chính sách giáo dục đặc thù, tiêu biểu nêu trên có quy mô hỗ trợ trên 539.000 lượt người học và nhà giáo, tổng kinh phí thực hiện tạm tính gần 800 tỷ đồng/năm học.
Ngoài ra, Quảng Ninh còn triển khai một số chính sách liên quan đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, phát triển tài năng thể thao và ổn định đội ngũ làm việc tại địa bàn khó khăn. Cụ thể, trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, Quảng Ninh hỗ trợ học nghề thuộc danh mục nghề khuyến khích đào tạo; hỗ trợ học phí học văn hóa cho học sinh tốt nghiệp THCS học tiếp lên trình độ trung cấp, cao đẳng; chính sách thu hút, đào tạo sinh viên học tại trường đại học, cao đẳng, nhằm khuyến khích người học tham gia các ngành, nghề Quảng Ninh có nhu cầu, góp phần thúc đẩy phân luồng và chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Quảng Ninh còn hỗ trợ tiền đi lại, sinh hoạt đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động làm việc thường xuyên tại xã đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó phần lớn là đội ngũ nhà giáo đang trực tiếp công tác tại các địa bàn xa trung tâm, điều kiện đi lại, sinh hoạt còn khó khăn. Mức hỗ trợ hằng tháng là 3-5 triệu đồng/người. Đối với ngành giáo dục, chính sách có ý nghĩa thiết thực trong ổn định đội ngũ ở các địa bàn khó khăn, góp phần duy trì, nâng cao chất lượng dạy học.
Từng bước hiện đại hóa môi trường giáo dục theo hướng an toàn, tiện nghi và thân thiện với môi trường, năm học 2026-2027, Quảng Ninh dự kiến triển khai một số chính sách mới nhằm cải thiện điều kiện học tập, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các cơ sở giáo dục. Một trong những điểm nhấn là việc thí điểm đưa đón học sinh đến trường bằng xe buýt điện tại một số địa bàn có điều kiện phù hợp.
Mô hình này hướng tới tạo thuận lợi cho học sinh trong việc đi lại, giảm áp lực đưa đón cho phụ huynh và từng bước hình thành thói quen sử dụng phương tiện giao thông xanh. Sau giai đoạn thí điểm, Quảng Ninh sẽ đánh giá hiệu quả để có phương án nhân rộng phù hợp với thực tiễn. Cùng với đó, Quảng Ninh dự kiến triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các cơ sở giáo dục công lập đủ điều kiện và trang bị điều hòa cho các phòng học. Đây là giải pháp nhằm nâng cao điều kiện dạy và học, hướng tới xây dựng hệ thống trường học xanh, hiện đại và bền vững.
Từ những chính sách đúng đắn, thiết thực và giàu tính nhân văn, Quảng Ninh đang từng bước tạo nên những "quả ngọt" trong sự nghiệp giáo dục. Hiện Quảng Ninh có 346 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên (292 cơ sở công lập và 54 cơ sở tư thục). Từ tháng 10/2025, địa phương đã hoàn thành sắp xếp cơ sở giáo dục, tinh gọn đầu mối để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau sắp xếp, số cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập giảm 280/570 cơ sở, tương đương 49,12%.
Về hạ tầng giáo dục, Quảng Ninh đã xây dựng được 1.432 phòng học, phòng học tương tác tại 89 trường học. Cùng với đó, bổ sung phần mềm quản lý giáo dục, xây dựng bài giảng, học liệu phục vụ chuyển đổi số trong giáo dục; đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo được sự hứng thú trong học tập, tăng tư duy, sáng tạo cho học sinh. Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025-2026, Quảng Ninh có 82 học sinh đoạt giải, trong đó có 2 giải nhất (môn tiếng Trung Quốc), 16 giải nhì, 35 giải ba và 29 giải khuyến khích.
Các sân chơi trí tuệ quốc tế, học sinh Quảng Ninh cũng đã ghi dấu ấn mạnh mẽ. Gần đây nhất, năm 2025, Ninh Quang Thắng (Trường THPT Chuyên Hạ Long) giành Huy chương Đồng Kỳ thi Olympic Tin học quốc tế (kỳ thi IOI) lần thứ 37 tại Bolovia; Trịnh Việt Hoàng (Trường THPT Chuyên Hạ Long) giành Huy chương Bạc Olympic Hóa học quốc tế Abu Rayhan-Biruni 2025...
Có thể thấy, những chính sách thiết thực, những chuyển biến tích cực trong dạy và học sẽ tiếp tục tạo động lực để thế hệ trẻ phát huy năng lực, trí tuệ, góp sức xây dựng thành phố Quảng Ninh ngày càng hiện đại, giàu đẹp và phát triển bền vững. Đầu tư cho giáo dục hôm nay chính là vun đắp cho tương lai mai sau. Mỗi chính sách được triển khai hiệu quả sẽ là nền tảng để ươm mầm nhân tài, tạo nên nguồn lực con người chất lượng cao, đồng hành cùng Quảng Ninh trên hành trình phát triển nhanh, bền vững và vươn tầm trong giai đoạn mới.
