Ngày 11/10, Ai Cập công bố kế hoạch lần đầu tiên đưa Bộ sưu tập chân dung xác ướp Fayoum nổi tiếng ra nước ngoài trưng bày tại một triển lãm ở Rome (Italy), dự kiến diễn ra từ tháng 11/2026 đến tháng 5/2027.
Tại cuộc họp báo cùng ngày, giới chức Ai Cập cũng giới thiệu tác phẩm “Chân dung tròn hai anh em” (Tondo of the Two Brothers), có niên đại từ thế kỷ II sau Công nguyên, sau khi các chuyên gia hoàn tất quá trình phục chế. Tác phẩm thuộc bộ sưu tập chân dung xác ướp Fayoum, di sản nghệ thuật Ai Cập thời kỳ Hy Lạp-La Mã có niên đại từ thế kỷ I trước Công nguyên, được trưng bày tại Bảo tàng Ai Cập ở Cairo sau khi hoàn tất quá trình phục chế, ngày 11/10/2026. Đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của bộ sưu tập, mang giá trị đặc biệt trong việc phản ánh nghệ thuật hội họa và sự giao thoa văn hóa giữa Ai Cập cổ đại với thế giới Hy Lạp-La Mã.
Được biết, các chuyên gia đến từ Rome (Italy) đã phối hợp với đội ngũ bảo tồn của Bảo tàng Ai Cập tại quảng trường Tahrir trong 3 tuần để phục chế tác phẩm “Chân dung tròn hai anh em”. Bảo tàng này hiện lưu giữ Bộ sưu tập chân dung xác ướp Fayoum.
Bộ sưu tập chân dung xác ướp Fayoum bao gồm những bức chân dung người đã khuất, có niên đại chủ yếu từ thế kỷ I đến III sau Công nguyên, được phát hiện tại vùng Fayoum và một số địa điểm khác ở Ai Cập. Các nghệ nhân cổ đại vẽ chân dung trên những tấm gỗ mỏng bằng màu sáp nóng chảy hoặc màu keo, sau đó đặt lên phần khuôn mặt của xác ướp. Những tác phẩm này mang giá trị đặc biệt đối với di sản văn hóa Ai Cập bởi sự kết hợp độc đáo giữa tín ngưỡng mai táng truyền thống của người Ai Cập và nghệ thuật hội họa Hy Lạp-La Mã. Với cách thể hiện khuôn mặt chân thực, giàu biểu cảm, chân dung xác ướp Fayoum không chỉ phản ánh đời sống, trang phục và quan niệm về thế giới bên kia của cư dân Ai Cập thời La Mã, mà còn là nguồn tư liệu quý giúp giới nghiên cứu tìm hiểu sự giao thoa văn hóa giữa các nền văn minh cổ đại.
Theo kế hoạch, Ai Cập sẽ cho một triển lãm tạm thời tại Rome (Italy) mượn phần lớn Bộ sưu tập chân dung xác ướp Fayoum. Đây là lần đầu tiên Ai Cập đưa các tác phẩm này ra nước ngoài trưng bày.
Bộ trưởng Du lịch và Cổ vật Ai Cập Sherif Fathy nhấn mạnh phục chế thành công tác phẩm “Chân dung tròn hai anh em” chính là thành quả của hợp tác quốc tế có thể mang lại trong công tác bảo tồn và nghiên cứu di sản văn hóa. Ông cho biết Ai Cập và Italy có mối quan hệ lịch sử, văn hóa sâu sắc. Dự án đã quy tụ chuyên môn của các chuyên gia hai nước nhằm gìn giữ một tác phẩm nghệ thuật đặc biệt cho các thế hệ tương lai.
Theo các chuyên gia, tác phẩm “Chân dung tròn hai anh em” mang những nét độc đáo nhờ hình dạng tròn và cách thể hiện chân dung hai người thay vì một người như thông thường. Giới nghiên cứu đánh giá đây là một trong những bức chân dung sinh động nhất còn tồn tại từ thời kỳ La Mã tại Ai Cập.
Các nghệ nhân cổ đại đã sử dụng kỹ thuật pha trộn bột màu với sáp nóng chảy để tạo hình tác phẩm. Trong quá trình phục chế, các chuyên gia đã khôi phục những đường nét trên khuôn mặt của người anh em ở phía bên phải bức tranh.
Ông Aly Abdel Halim, Giám đốc Bảo tàng Ai Cập tại quảng trường Tahrir, cho biết quá trình bảo tồn đòi hỏi các chuyên gia phải thao tác hết sức thận trọng do cả phần nền gỗ và lớp màu trên bề mặt tranh đều trong tình trạng dễ hư hại. Đặc biệt, mối mọt đã gây tổn hại đến phần nền gỗ của tác phẩm.
Ông Tomaso Radaelli, Chủ tịch MondoMostre - đơn vị tổ chức triển lãm, cho biết sự kiện sẽ giới thiệu hơn 110 hiện vật, bao gồm các bức chân dung trên gỗ, vải liệm, mặt nạ tang lễ, chân dung bằng đá cẩm thạch, tượng đúc thạch cao và đồ trang sức cổ.
Triển lãm góp phần giới thiệu những giá trị nghệ thuật, lịch sử và văn hóa đặc sắc của Ai Cập cổ đại tới công chúng quốc tế, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa Ai Cập và Italy trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa. Theo kế hoạch, triển lãm tại Rome sẽ diễn ra từ tháng 11/2026 đến tháng 5/2027.
