Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), hơn 1.000 người đã tử vong trong đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Đây được xem là đợt bùng phát Ebola diễn biến nhanh nhất từng được ghi nhận, trong bối cảnh xung đột vũ trang, sự phản đối từ một bộ phận cộng đồng và những hạn chế trong công tác ứng phó đang cản trở nỗ lực khống chế dịch.
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Y tế châu Phi ở Ghana ngày 22/7, Tổng Giám đốc Africa CDC Jean Kaseya cho biết đã ghi nhận 1.031 ca tử vong được xác nhận.
“Nhiều người đang mất mạng vì hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị được phê duyệt, trong khi nguồn lực tài chính dành cho công tác phòng, chống dịch vẫn rất hạn chế.” - Ông Jean Kaseya nói.
Theo Bộ Y tế Congo, tính đến ngày 21/7, nước này ghi nhận 2.473 ca mắc, trong đó có ít nhất 737 bệnh nhân đang được cách ly hoặc điều trị tại các cơ sở y tế.
Đợt bùng phát hiện nay được công bố từ ngày 15/5 và khác với các đợt dịch trước do chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị được phê duyệt đối với virus Ebola chủng Bundibugyo. Chỉ trong thời gian ngắn, số ca tử vong đã vượt mốc 1.000, nhanh hơn bất kỳ đợt bùng phát Ebola nào từng được ghi nhận. Trong khi đó, đợt dịch Ebola nghiêm trọng nhất tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016 phải mất khoảng 8 tháng mới ghi nhận 1.000 ca tử vong.
Xung đột và sự phản đối của cộng đồng cản trở nỗ lực chống dịch
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo quy mô thực tế của đợt dịch có thể lớn gấp từ 2 - 4 lần số liệu chính thức. Nhiều khu vực tâm dịch vẫn rất khó tiếp cận do giao tranh giữa quân đội và các nhóm vũ trang.
Ebola là bệnh truyền nhiễm hiếm gặp nhưng có khả năng lây lan cao qua tiếp xúc với dịch cơ thể như máu, chất nôn hoặc tinh dịch và có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Giới chức y tế cho biết khoảng 80% số ca mắc mới xuất hiện ngoài các chuỗi lây nhiễm đã được xác định, cho thấy dịch đang lan nhanh hơn khả năng truy vết của ngành y tế.
Công tác chống dịch cũng gặp nhiều trở ngại khi một số cộng đồng phản đối các đội mai táng an toàn vì muốn duy trì nghi thức chôn cất truyền thống, làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Theo ông Robert Ndjalonga, phụ trách lực lượng bảo vệ dân sự tỉnh Ituri, nhiều đội mai táng phải có lực lượng an ninh hộ tống để bảo đảm các ca mai táng an toàn được tiến hành. Trong khi đó, tình trạng thiếu vật tư và nhân lực tiếp tục làm chậm quá trình xử lý các trường hợp tử vong.
Ngoài ra, các vụ tấn công nhằm vào cơ sở y tế và nhân viên chống dịch cũng buộc nhiều tổ chức cứu trợ phải rút khỏi một số khu vực. Một số nhân viên y tế đã đình công vì chưa được trả lương kể từ khi dịch bùng phát.
Nỗ lực khống chế dịch đối mặt nhiều thách thức
Một nhân viên nhân đạo tham gia chống dịch cho biết công tác phối hợp giữa các cơ quan còn thiếu hiệu quả, việc chuyển bệnh nhân đến trung tâm điều trị bị chậm trễ, trong khi nhiều trường hợp phải chờ hơn 4 ngày mới có kết quả xét nghiệm Ebola. Theo người này, sự chậm trễ khiến một số bệnh nhân rời cơ sở y tế trước khi được chẩn đoán, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
Africa CDC cho biết hiện chưa đến 9% số người từng tiếp xúc với ca bệnh được theo dõi đầy đủ, thấp hơn nhiều so với ngưỡng cần thiết để khống chế dịch. Trong khi đó, hơn 60% số ca tử vong xảy ra ngay trong cộng đồng trước khi người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế.
Ông Pierre Akilimali, phụ trách ứng phó Ebola của Viện Y tế Công cộng Quốc gia Congo, nhận định số ca tử vong ngoài cộng đồng ở mức cao cho thấy nhiều trường hợp nhiễm bệnh chưa được phát hiện hoặc cách ly kịp thời, tạo điều kiện để virus tiếp tục lây lan.
Các chuyên gia cảnh báo nếu không đẩy mạnh các biện pháp ứng phó, đợt dịch hiện nay có thể trở thành một trong những đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận. Theo mô hình dự báo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trong kịch bản xấu nhất, quy mô đợt dịch có thể tiến tới quy mô của đợt đại dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng khả năng xảy ra kịch bản này không cao, song việc khống chế đợt bùng phát hiện nay vẫn đối mặt với rất nhiều thách thức.
